Zondag 11/04/2021

Opinie

De verkiezingsuitslag in de VS hoefde niet te verbazen, we keken gewoon te lang weg

Een dakloze man in New York. Beeld REUTERS
Een dakloze man in New York.Beeld REUTERS

Lisa De Bode is freelance journaliste. Drie jaar lang deed ze verslag over ongelijkheid als staff reporter voor Al Jazeera America in New York City.

Tranen, dinsdagnacht. Wakker worden in foetushouding, woensdagochtend, rouwend om een wereld die werd weggestemd. Vandaag, een week later, zweren velen het werk voort te zetten dat de invloed van Trumps verkiezing moet tegengaan. De anders zo stoere New Yorkers groeten elkaar op straat, in community - tegen seksisme, xenofobie, en simpelweg: haat.

Lisa De Bode. Beeld Guy Kokken
Lisa De Bode.Beeld Guy Kokken

Anderen maakten de belofte om niet (meer) weg te kijken, illusies te ontmaskeren. De protesten aan Trump Tower en Union Square draaiden ook deels hierom. Hoe kon dit gebeuren? En bij uitbreiding: 'Hoe kon ik dit laten gebeuren?'

De levensomstandigheden op straat, en een wandeling doorheen Penn Station, op weg naar mijn voormalige redactie, vertelden je alles wat je moest weten over het nakende verkiezingsresultaat.

Elke ochtend telde ik er de zwarte en Latino slachtoffers - en blanke medeplichtigen - van een falend beleid. Ik zag de dakloze veteranen uit Irak en Afghanistan wier oorlogstrauma generaals koud liet. Ik zag de alleenstaande moeders wier twee jobs bij Wendy's en McDonald's niet genoeg betaalden om hun gezin te onderhouden. Ik zag werkloze jongeren high op synthetische marihuana, K2, de drug voor de allerarmsten.

Het economische geweld van een toenemende ongelijkheid manifesteert zich in het schrikbeeld van de dakloze. Bijna elke reiziger in dat station wendde het hoofd af van een onsmakelijke realiteit - de stank van zwerende diabetesvoeten, of geamputeerde ledematen; een jammerklacht in het niet-aflatende, 'Spare some change please?'

De armoede in New York City als metonymie voor de ongelijkheid van de Amerikaanse droom is niet nieuw - schrijvers hanteren haar al jaren: Charles Dickens vergeleek de sloppenwijk Five Points in zijn American Notes uit 1842 met de buurten in Londen waarover hij zijn verhalen schreef. De Deense fotojournalist Jacob Riis schreef als eerste over het lot van de inwoners van de tenements aan de Lower East Side; onze eigen Luc Sante beschreef in zijn boek, Low Life, het leven in New York City van zij die zich amper een dak boven het hoofd kunnen veroorloven. De mensen die men verdreef uit krotten tijdens de jaren 80 en 90 om plaats te maken voor projectontwikkelaars, leven in de toekomst gewoon op straat, voorspelde hij.

Armoede is dus yesterday's news in deze stad van gefnuikte dromen, maar dit jaar, 2016, werd het moeilijker weg te kijken: nog nooit waren zoveel mensen dakloos sinds de Grote Depressie van de jaren 30 - meer dan 61.000. En nog nooit telde dit cijfer zoveel vrouwen en kinderen - tenminste 27.000. Een overweldigende 90 procent is zwart of Latino. En uitgerekend dit jaar wordt Trump verkozen in een verkiezingsstrijd die deze raciale ongelijkheid reflecteerde. Dit was geen toeval.

De ongelijkheid werd namelijk weerspiegeld in het stemgedrag: blank Amerika hielp Trump aan de macht. 45% van de blanke, hoogopgeleide vrouwen stemde voor de real estate magnaat; 54% van de blanke, hoogopgeleide mannen deed hetzelfde, volgens een exit poll. Onder de lageropgeleiden verkoos 72% Trump; 62% van de vrouwen. Zwarten, Latino's en andere groepen stemden overwegend voor Hilary Clinton.

Gezondheidszorg, een minimumloon, en werkgelegenheid zijn beleidsinstrumenten die daklozen kunnen helpen. Geen van deze dingen stond op Trumps programma. Integendeel, hij beloofde om de Affordable Care Act ASAP teniet te doen. Erger nog, hij had helemaal geen programma. Hij fulmineerde tegen immigranten, IS, en hogere belastingen. Meer hoefde hij niet te doen om blank Amerika te overtuigen.

De grafstemming die zich dinsdagnacht als een verdovend gif over de stad verspreidde - in bars, huiskamers, ubertaxi's (met chauffeurs zonder ziekteverzekering) - hadden (te) weinigen voorspeld. Ik ook niet.

Ten midden van de boosheid, tristesse en desillusie onderwierp Amerika zich ook aan een gezonde dosis soulsearching. Mensen die een Trump-overwinning recent nog gezapig weglachten, of de macht van de alt-right beweging onderschatten, werden wakker geschud. Je naasten - vrouw, zwart, immigrant, LGBTI, moslim - niet actief helpen tegen discriminatie impliceert medeplichtigheid. Er is geen tussenoplossing, zeggen de demonstranten, geen "Wir haben es nicht gewusst".

Zondagavond telde ik twee bekers gevuld met urine in een hoekje van het groezelige metrostation. Er lagen drie koperen munten op de bodem in de linkerbeker: Een ontoereikende aalmoes- ondergezeikt en achtergelaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234