Woensdag 20/10/2021

De verkiezingen van het meeste geld

Er is nog geen enkele stem uitgebracht maar toch zijn verscheidene kandidaten voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen al uitgeschakeld. Elizabeth Dole was deze week de vierde Republikeinse presidentskandidate die de strijd opgaf. De reden: geldgebrek. Met elke verkiezingscyclus wordt de kostprijs van een campagne hoger, en de verkiezingen van 2000 zijn goed op weg om alle records te breken. Als de huidige trend aanhoudt, zal er 3,5 miljard dollar (zo'n 140 miljard frank) aan uitgegeven worden.

New York

Van onze correspondent

Tom Ronse

Het zou zinloos zijn om voort te doen", zei Elizabeth Dole woensdag. "Mijn rivalen hebben vijfenzeventig of tachtig keer meer geld dan ik. Twee keer meer of zelfs tien keer meer zou ik misschien aankunnen, maar niet tachtig keer meer."

Vier andere kandidaten, ex-vice-president Dan Quayle, senator Bob Smith, congreslid John Casich en ex-gouverneur Lamar Alexander, kwamen eerder tot dezelfde conclusie. De geldschieters van de Republikeinen hebben met een overweldigende meerderheid voor George Bush junior gekozen.

Bush heeft nog slechts twee ernstige rivalen in zijn partij: de miljardair Steve Forbes, die zijn eigen fortuin gebruikt om een gigantische campagne te financieren, en senator John McCain, die wellicht een groot deel van Doles aanhang zal erven.

Bush rijfde tot nu toe meer dan 60 miljoen dollar binnen. Geen enkele kandidaat verzamelde ooit zo vroeg zoveel. Daarom besloot hij federale subsidies voor zijn campagne in de voorverkiezingen (17,5 miljoen dollar) te weigeren, zodat hij zich ook niet hoeft te houden aan de uitgavenlimieten die gelden voor kandidaten die zich wel laten subsidiëren.

Bush' verkiezingskas werd tot hier toe grotendeels gespijsd met cheques van 1.000 dollar. Dat is het maximum dat individuen rechtstreeks aan kandidaten mogen geven. Een groot deel daarvan komt van bedrijven die de bijdragen van hun kaderleden bundelen, zoals het advocatenbureau Vinson & Elkins, dat Bush 185.000 dollar schonk.

Dat maximum is een erfenis van de hervormingen na de Watergate-schandalen van de jaren zeventig die de kiesbijdragen beperkten en de Federal Election Commission (FEC) in het leven riepen om toezicht op de financiering van verkiezingen te houden. Maar, "in de loop van de jaren werd dit systeem steeds meer uitgehold", zegt Robert Dreyfuss van het weekblad The Nation. "De orkaan van 2000 zal de rest ervan wegblazen. Wat overblijft is een ongeremd vrijemarktsyteem waarin politici en partijen gekocht en verkocht worden door Amerika's heersende klasse." The Nation is een progressief weekblad maar de conservatieve Republikeinse presidentskandidaat McCain klinkt al even hard. "Ons systeem is door en door corrupt", zegt hij. "Het komt neer op de geïnstitutionaliseerde verkoop van politieke invloed."

"Het probleem", zegt Ellen Miller van de researchgroep Public Campaign, "is dat de hervormingen achterpoortjes openlieten. Die achterpoortjes zijn nu sluizen geworden waardoor het geld ongelimiteerd binnenstroomt. Voor het eerst sedert het bestaan van de FEC zijn er geen regels meer."

De eerste achterpoort staat bekend als 'soft money'. 'Soft' omdat er voor dit geld, in tegenstelling tot de rechtstreekse bijdragen aan kandidaten, geen harde limieten gelden. In theorie mogen de partijen dit 'zacht geld' enkel gebruiken voor partijopbouw - het registreren van kiezers en dat soort dingen. In de praktijk wordt het nu zoals 'hard geld' voor kiesreclame gebruikt.

Door het slechte voorbeeld van de presidentskandidaten van 1996, Clinton en Dole, en door de weigering van de rechtbank en de FEC om hen te straffen, zijn alle remmingen weggevallen. De Republikeinen hebben hun 'Team 1 million', waarvan de leden (individuen en bedrijven) de partij elk jaar een kwart miljoen dollar schenken of één miljoen dollar per verkiezingscyclus. Daarnaast is er een bescheidener 'Team 100.000', waarvan de leden 100.000 dollar per jaar geven.

De Democraten hebben ook zo'n club, 'Leadership 2000', waarvan het lidmaatschap 350.000 dollar per jaar kost. De leden krijgen uiteraard ongelimiteerde toegang tot de politici. Tientallen congresleden hebben soortgelijke clubs gevormd. Omdat die niet op federaal maar op staatsniveau georganiseerd zijn, hoeven ze zelfs niet te onthullen wie hun donors zijn en hoeveel ze binnenrijven.

Een tweede achterpoort betreft 'single issue advocacy', kiesreclame die uitgaat van groepen die niet rechtstreeks verbonden zijn met een kandidaat. Vaak zijn dat lobby's van bedrijven en bedrijfsorganisaties of van vakbonden. Soms zijn ze enkel in theorie onafhankelijk van kandidaten. Ook voor die kiesreclame is er geen financiële limiet zolang ze niet expliciet oproept om voor een bepaalde kandidaat te stemmen. Ze mag wel zijn tegenstander in de grond boren.

De concurrentie om zoveel mogelijk geld - zacht én hard - in te zamelen is bikkelhard geworden. Kandidaten die er niet in slagen de steeds hoger wordende financiële drempel van een geloofwaardige campagne te halen, mogen het vergeten. Volgens een ex-senator besteden congresleden gemiddeld 85 procent van hun tijd aan fundraising. Ook voor president Clinton is dat zijn voornaamste activiteit geworden.

De machtigste politici zijn de zwaargewichten die 'PAC's' (Political Action Committees) controleren. Die zamelen soft money in om het aan andere kandidaten te geven en hen zo schatplichtig te maken. Dat is de voornaamste manier geworden waarop de partijdiscipline in het Congres wordt gehandhaafd.

Voor de bedrijfswereld heeft het huidige systeem grote voordelen. Voor de twee grootste tabaksbedrijven bijvoorbeeld was de 3,7 miljoen dollar die ze in de laatste verkiezingen aan de Republikeinen schonken een goede investering die resulteerde in de blokkering van een antitabakswet.

Vele bedrijven voelen zich verplicht om aan beide partijen te geven om toegang te hebben, wie er ook wint. Maar sommige bedrijfsleiders vinden dat politieke invloed te duur is geworden. Ze hebben een Committee for Economic Development opgericht dat een hervorming van het financieringssysteem eist. "Het is een vorm van afpersing geworden", zei hun woordvoerder onlangs.

Elk jaar wordt in het Congres wel een poging tot hervorming ondernomen die telkens mislukt. De laatste, die zich beperkte tot een voorstel om soft money te verbieden, werd dinsdag door de Republikeinse meerderheid van de Senaat verworpen. Voorstanders van hervorming hopen dat de tegenwringers door de kiezers zullen afgestraft worden. Maar die tegenwringers hebben zo'n overweldigend financieel overwicht dat ze telkens moeiteloos herkozen worden.

Senator John McCain: 'Ons systeem is corrupt. Het komt neer op de geïnstitutionaliseerde verkoop van politieke invloed'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234