Zaterdag 11/07/2020

De vergeten Belgische burgerslachtoffers

'De dossiers liggen nog altijd ongeopend in het Brusselse justitiepaleis'

Kigali

Van onze verslaggever ter plaatse

Maarten Rabaey

Voor de families van de Belgische burgers die tijdens de genocide in april 1994 werden vermoord eindigde in Kigali een rouwfase, maar moet de zoektocht naar de waarheid nog beginnen. "De dossiers liggen nog altijd ongeopend in het Brusselse justitiepaleis", zeggen de nabestaanden van Claire Beckers en Christine André. Zij zouden oorspronkelijk niet eens meereizen naar Rwanda. Men had hen niet uitgenodigd. Vergeten, net als hun lot tijdens de genocide.

"Achter de namen van de vermoorde burgers schuilt een vergeten verhaal, met meer vragen dan antwoorden", zegt Martine Beckers. Haar zus Claire werd op 9 april 1994 samen met haar Rwandese echtgenoot Isaie Bucyana en dochter Katia vermoord in hun huis te Kigali.

"We hebben nooit begrepen hoe het kon gebeuren", zegt Beckers. "Een Belgisch peloton soldaten bevond zich op een halve kilometer van het huis maar mocht niet ingrijpen. Toen mijn zus de Unamir-soldaten (de VN-missie, MR) belde, kreeg ze te horen dat ze op eigen kracht tot bij de militairen moest komen. Toen ze zich daarop buiten waagden, werden ze vermoord."

Claire had nochtans de Belgische ambassade gevraagd of haar veiligheid kon worden gegarandeerd. Ze werd bedreigd door Hutu-extremisten omdat ze met een Tutsi was getrouwd. "Claire schreef ons dat de ambassade indien nodig haar evacuatie zou verzekeren", vertelt Laurent. "Had ze geweten dat ze niets zouden doen, dan was ze allang gevlucht."

Tijdens de hoorzittingen van de Rwanda-commissie in de Belgische Senaat kregen Martine en Laurent te horen dat het gezin Bucyana mogelijk niet geëvacueerd werd omdat het om een gemengd koppel ging. VN-opperbevelhebber Dallaire zei letterlijk: "Bevelen van New York: no locals." De commissie sprak zich niet uit over deze zaak "omdat een gerechtelijk onderzoek werd geopend".

"In werkelijkheid is er nog niets gebeurd", zegt Beckers bitter. "We hebben een klacht met een burgerlijkepartijstelling neergelegd wegens nalatigheid bij het Brusselse gerecht, tegen de ministers die toen verantwoordelijk waren voor de Unamir-operatie, Willy Claes (Buitenlandse Zaken) en Leo Delcroix (Defensie). Onderzoeksrechter Damien Vandermeersch kan echter niet aan het onderzoek beginnen. Hij krijgt onvoldoende middelen."

Christine André, Antoine Godfriaux en Olivier Dulieu werkten in Rambura voor de ngo Nord-Sud Coopération, het geboortedorp van de vermoorde president Habyarimana. "Het geld van de ngo werd door de elite rond Habyarimana op grote schaal verduisterd", zegt Guislain André, de vader van Christine. "Ze zijn wellicht vermoord omdat ze te veel wisten."

Op 30 kilometer van de moordpartij bevonden zich Belgische militairen in het uniform van het Rwandese leger, leden van de Belgisch-Rwandese militaire coöperatie. Zij werden gewaarschuwd maar mochten niet ingrijpen. Ook dat dossier ligt bij rechter Vandermeersch, maar het wordt evenmin onderzocht."

Premier Verhofstadt verontschuldigde zich gisteren tegenover de families en beloofde gerechtigheid. "De regering faalde in haar meest fundamentele opdracht: zij heeft haar landgenoten niet beschermd. We zullen alles doen wat we kunnen opdat de verdachten die in België verblijven worden berecht. Deze misdaden tegen de mensheid mogen niet ongestraft blijven."

Voor Martine Beckers blijft het afwachten. "We zouden blij zijn dat er schot komt in onze zaken", zegt Beckers. "Deze reis is voor ons geen eindpunt, maar een begin."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234