Donderdag 21/01/2021

De verbeelding van het einde

De Belgische fotograaf Geert Goiris exposeert solo in het Foam in Amsterdam. Zijn griezelige beelden doen denken aan monumentale landschapsfotografie op zijn Hitchcocks: beladen met suspense, als waren het voorbodes van de apocalyps. 'Ik leg bestaande fenomenen vast. Niets is gephotoshopt.'

We zitten samenzweerderig aan de werktafel met Geert Goiris. Voor onze neus staat een kartonnen maquette van het Foam Fotomuseum in Amsterdam. Voor de opstelling van zijn solotentoonstelling met de profetische titel Flashbulb Memories, Ash Grey Prophecies liet hij duidelijk niets aan het toeval over. "Ik wilde het daglicht ontnemen", zegt hij. "De context van de buitenwereld moest verdwijnen zodat er in het museum een soort van nevenrealiteit gecreëerd werd."

Die donkerte sluit perfect aan bij de ondertoon van Goiris' werk. In zijn landschappen huist er altijd een onbeschreven suspense, alsof een griezelige, haast paranormale gebeurtenis op het punt staat te gebeuren. "De bloem (Dazzle) lijkt een explosie, de cactus (CCTS) op een gigantische spin, de dode vogel (Dead Bird) torent boven de menselijke gestalte uit en dit bos (Front) lijkt wel een tsunami van groen. Plaats die beelden in één setting en er ontstaat een open vlakte van rare wezens."

Apocalyps

Klinkt apocalyptisch? Het zal je niet verbazen dat Goiris doctoreert met als onderwerp: de verbeelding van het einde (titel: Adieu, a pictorial investigation of eschatology), of hoe de apocalyps in de kunst en de popcultuur wordt uitgebeeld. Een van de codes van die uitbeelding is de afwezigheid van de mens. "Een persoon in beeld creëert meteen een context", verklaart hij. "Je voelt de tijd, de cultuur. Als je met je lens te dicht bij de mens komt, wordt het beeld te concreet. Ik vind afstand en leegheid wel leuk."

Dat de toeschouwer unheimlich wordt van zijn beelden, heeft vooral met de toeschouwer zelf te maken. Apocalyps en horror zijn prominent aanwezig in onze beeldcultuur waardoor wij er gevoelig voor zijn geworden. "Denk maar aan ufo's of de film Starship Troopers. Het lijkt alsof de mens zich kan beroepen op een onbewuste, collectieve beeldbank van angst en vernietiging."

Daardoor zien wij maar al te graag een allesvernietigende spin in die cactus. Goiris gebruikt onze angst en het fenomeen van de pareidolia (gezichten of dieren herkennen in grillige natuurvormen) om suspense te creëren.

Paranormale natuurfenomenen

Het medium fotografie speelt een belangrijke rol bij het overbrengen van dat nare gevoel. "Moest ik deze beelden bijvoorbeeld tekenen of schilderen, dan zou de suspense te intentioneel zijn. Mijn foto's zijn deels documentair: ik leg bestaande fenomenen vast. Niets is gephotoshopt." Met het potlood kun je verzinnen wat je wilt, met de camera niet. De schijnbaar paranormale natuurfenomenen die de kijker krijgt voorgeschoteld, bestaan echt.

Om de impact te vergroten, worden de foto's op monumentale grootte afgebeeld, tot twee en een halve meter hoog. Dat is voor Goiris niet ongewoon. Bezoekers van zijn solotentoonstelling in Museum M twee jaar geleden zullen dat weten. De monumentale afdrukken vergroten niet alleen de 'rare wezens', ze verkleinen vooral de mens. Goiris is namelijk gefascineerd door de nietigheid van de mens, in die zin dat hij graag landschappen opzoekt waar de mens niet in staat is om te overleven en dus nietig is.

Goiris: "Dat is wildernis: plaatsen waar de natuur compleet onverschillig is ten opzichte van de mens. Die wildernis geeft me tegelijkertijd een gevoel van vrijheid en gevangenschap. Enerzijds onthecht het en voedt het mijn escapisme, anderzijds voel ik me er kwetsbaar. Mijn verblijf kan er slechts tijdelijk zijn."

Meer foto's en verhaal vindt u op www.demorgen.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234