Zondag 29/11/2020

Documentaire

De vele versies van het moordmysterie rond mini-miss JonBenét

Een beeld uit 'Casting JonBenét'.Beeld RV Netflix

Twintig jaar na de moord op de zesjarige mini-miss JonBenét Ramsey weten we nog altijd niet wie de dader is. De fascinerende Netflix-documentaire Casting JonBenét zal daar niets aan veranderen, maar toont hoe we allemaal onze eigen waarheid construeren.

Boulder, Colorado. De stad van zowat honderdduizend inwoners was eind 1996 even het epicentrum van de wereld. Op tweede kerstdag werd de zesjarige JonBenét Ramsey dood teruggevonden in de kelder van het huis waar ze met haar ouders en drie jaar oudere broer woonde. JonBenét, een mini-miss die al verschillende schoonheidswedstrijden had gewonnen, had een hoofdletsel en was gewurgd. Meteen overspoelden cameraploegen Boulder en schreven media wekenlang over de moord. En de zaak blijft fascineren, met ondertussen al tientallen boeken, documentaires en series.

Iets meer dan twintig jaar later weten we nog altijd niet wie de moordenaar van JonBenét is. Haar moeder, in een vlaag van razernij omdat haar dochter in bed geplast had? Haar vader, ooit (valselijk) beschuldigd van misbruik? Of haar broertje Burke? En dan zijn er nog de theorieën over een indringer in het huis, zoals bijvoorbeeld de kerstman die enkele dagen daarvoor nog bij de Ramseys thuis was geweest.

Wie het ook was, de documentaire Casting JonBenét zal het antwoord niet geven. In tegenstelling tot andere true crime-reeksen had regisseur Kitty Green niet de ambitie om zelf voor speurder te spelen. Zij wilde weten welke impact de zaak had op de mensen in Boulder. "Ik wilde een documentaire maken die meer keek naar de nalatenschap van JonBenét dan dat het een whodunit zou zijn", vertelde ze aan het Amerikaanse blad Rolling Stone

Audities

Om daarin te slagen, gebruikte Green een procedé dat ze eerder al gebruikt had in een vorige kortfilm: ze selecteerde mensen die een auditie mochten komen doen voor een rol. Potentiële JonBenéts, Burkes, vaders en moeders namen plaats voor de camera en vertelden over de zaak. Hoe ze de zaak beleefd hebben, of er een link was – zowat iedereen voelt zich op een of andere manier verbonden – en vooral ook wie ze denken dat de moord gepleegd heeft? Eén rode draad: alle mensen woonden in Boulder of wijde omgeving.

Green had de mensen op voorhand verteld dat alles wat ze tijdens de auditie vertelden kon gebruikt worden in de documentaire. Op een enkele uitzondering na stemde iedereen daar ook mee in. Het hield hen ook niet tegen om heel open te zijn. Een vrouw vertelde bijvoorbeeld over hoe ze zelf misbruikt werd, een andere over haar vermoorde broer. Een man heeft het dan weer over hoe hij zijn vrouw 's ochtends dood naast hem in bed vond. 

"Die mensen hebben twintig jaar in de schaduw van deze moord geleefd en zijn er nooit echt kunnen aan ontsnappen", vertelde Green. "Ik denk dat het voor velen een catharsis was om te kunnen spreken over hun link, over hun ervaringen of over hun eigen indrukken en vermoedens."

Jonbenét Ramsey .Beeld PhotoNews

Bevreemdend

Casting JonBenét is daardoor een wat bevreemdend maar ook fascinerend vormexperiment, waarbij de auditiefragmenten afgewisseld met het naspelen van enkele scènes. De afwezigheid van archiefbeelden of interviews met betrokkenen – normaal steevast de vaste ingrediënten van zulke documentaires – ontbreken, maar ze worden niet gemist. Door de audities wordt het verhaal gereconstrueerd en de verschillende moordtheorieën herhaald. 

Het zorgt ook voor enkele memorabele scènes. Zoals die waar de jongens die auditie doen voor de rol van Burke met een zaklamp een watermeloen moeten proberen kapot te slaan. Even daarvoor wordt de vraag opgeworpen of Burke zijn zusje het hoofd zou kunnen hebben ingeslagenVreemd, maar ook wreed als je beseft wat er gesuggereerd wordt. Of de laatste tien minuten, waar de verschillende theorieën nagespeeld worden. 

Als Casting JonBenét één iets aantoont, is wel hoe we allemaal onze eigen versie van de waarheid hebben. Net zoals vijf getuigen van een verkeersongeval vijf versies zullen vertellen, hebben alle mensen hier een eigen interpretatie van het moordverhaal. Vanuit hun eigen achtergrond en ervaringen interpreteren ze de zaken zo dat hun eigen theorie klopt. Maar wie de echte moordenaar is van JonBenét Ramsey is, weten we nog altijd niet en zullen we wellicht nooit weten.

Casting JonBenét is nu te zien op Netflix.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234