Maandag 28/09/2020

De vele gezichten van een blockbustermachine

Geen enkele regisseur is vandaag zó bekend als Steven Spielberg. Tegelijk weet de gemiddelde kijker eigenlijk bitter weinig over de man zelf. Of niet? In de HBO-documentaire Spielberg wordt duidelijk dat zelfs de grootste blockbusters héél persoonlijke films zijn voor de bebaarde cineast.

Regisseurs zijn geen filmsterren. Zelfs Steven Spielberg niet. De man heeft meer successen op zijn naam staan dan eender welke andere levende regisseur - sorry, Jan Verheyen! - en toch blijft hij voor veel mensen een ietwat grijze figuur. Daar wil regisseuse Susan Lacy - veertienvoudig Emmy-winnares - verandering in brengen. Bijna dertig uur aan interviews met de regisseur van Jaws, E.T. en Lincolnvormen de basis van Spielberg, een 2,5 uur durende HBO-documentaire waarin we meer dan ooit kennismaken met de man achter die kassuccessen.

Want die kassuccessen hebben, hoe larger than life ze soms ook zijn, vrijwel altijd een basis in Spielbergs persoonlijke leven. De grootste verdienste van Lacy is dan ook dat ze aan de hand van 's mans oeuvre ook zijn persoonlijkheid weet uit te diepen. Close Encounters of the Third Kind (1977) mag dan een grootschalige sciencefictionprent zijn, maar tussen de ontmoetingen met aliens door draait de film ook om een gezin dat uit elkaar valt - een manier voor Steven Spielberg om de scheiding van zijn ouders te verwerken. En het idee voor Schindler's List(1993), zijn bejubelde Holocaust-drama, kwam er nadat Spielberg in het huwelijk trad met Kate Capshaw, en daarvoor zijn joodse geloof hernieuwde.

Het is in die persoonlijke verhalen dat het hart van deze documentaire schuilgaat. Want verder is Spielberg vooral heel conventioneel: Lacy begint met het onverwachte en overdonderende succes van Jaws(1975) - op dat moment de meest succesvolle film aller tijden, en een dikke veertig jaar nog steeds de beste twee uur cinema die Spielberg ons ooit heeft bezorgd - en blikt dan even terug op het begin van zijn carrière, maar voorts verloopt haar docu heel chronologisch, van de ene blockbuster naar de andere.

Zelfvertrouwen

In elfendertig getuigenissen, van grootheden als Leonardo DiCaprio, Tom Hanks en Ben Kingsley, wordt het genie van de drievoudig Oscar-winnaar bezongen, terwijl Spielberg er ondertussen vooral bescheiden bij blijft. "Ik ben nog altijd nerveus", vertelt hij terwijl we zien hoe hij de opnames van het onderschatte Bridge of Spies(2015) in goede banen leidt. "Ik weet nooit wat er gaat gebeuren, en dat vind ik het beste gevoel ter wereld. Ik mag niet te zeker zijn van mezelf."

Nochtans was het met een stevige dosis zelfvertrouwen en dat hij zich tot bij zijn eerste regiebaantjes lulde. Zijn tv-film Duel(1971) maakte indruk, zijn volwaardig debuut The Sugarland Express (1974) nog meer. Spielberg wist zich toen ook met de besten te omringen: de meest tot de verbeelding sprekende scènes uit de docu zijn archiefbeelden van het clubje jonge geweldenaars die Hollywood eigenhandig zouden veranderen. Grootheden als Brian De Palma (The Untouchables),George Lucas (Star Wars), Francis Ford Coppola (The Godfather)en Martin Scorsese (Taxi Driver)waren Spielbergs compagnons de route in de jaren 70.

Vandaag is Spielberg de meest succesvolle van dat clubje, en dat wil Lacy graag in de verf zetten. Op heel korte referenties aan de geflopte komedie 1941 (1979) en het overtrokken drama The Color Purple (1985) na, worden Spielbergs mislukkingen met de mantel der liefde bedekt. Over snel vergeetbare films als Hook (1993), The Terminal(2004), Indiana Jones: Kingdom of the Crystal Skull(2008) en War Horse(2013) wordt met geen woord gerept. De blik waarmee Susan Lacy kijkt, is er een van bewondering, en soms werkt die eerder vertroebelend dan verhelderend.

Toch mag dat de pret niet bederven. Lacy schetst waarschijnlijk het meest volledige portret van de succesregisseur dat we kennen, al is dat misschien vooral de verdienste van Spielberg zelf. Hij toont zich opvallend eerlijk, en steekt niet onder stoelen of banken dat het uitblijven van volwaardige artistieke erkenning lang pijn heeft gedaan. Net als in zijn oeuvre is ook deze documentaire het best wanneer Spielberg zich op zijn persoonlijkst toont.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234