Dinsdag 29/09/2020

DE VAL van de Vlaamse cinema

Eric Van Looy, Nic Balthazar, Felix Van Groeningen, Christophe Van Rompaey... Allen brachten ze in 2016 een nieuwe film uit, allen scoorden ze een pak minder dan met hun vorige film. Was 2016 het jaar van de val van de Vlaamse film? 'Het was een oké jaar, maar zonder absolute uitschieter.'

Net geen 1,2 miljoen kijkers voor Loft en 755.000 kijkers voor De zaak alzheimer. De naam Erik Van Looy betekende steevast bingo aan de filmkassa, zolang hij maar geen Amerikaanse remake maakt tenminste. En dan is er nu De premier, na negen weken in de cinema goed voor 360.000 bezoekers. Met de kerstvakantie in aantocht gaat de film wellicht vlot boven de 400.000, wat meteen goed zou zijn voor een plaats in de top 20 aller tijden van de Vlaamse film.

Goed dus, of toch niet? Want de vaststelling blijft dat de vorige films van Van Looy een pak meer mensen naar de bioscoopzalen lokten. En Van Looy is niet alleen: Nic Balthazar en Christophe Van Rompaey haalden met hun vorige Vlaamse films bijna 200.000 kijkers en moeten nu met enkele tienduizenden bezoekers tevreden zijn voor Everybody happy en Vincent. Felix Van Groeningen zakt van ruim 400.000 voor The Broken Circle Breakdown tot 90.000 voor Belgica. En dan zijn er nog de films van Peter Brosens en Jessica Woodworth (King of the Belgians), Peter Monsaert (Le Ciel Flamand), Luk Wyns (Uitschot - Crimi Clowns 2.0) en Manu Riche (Problemski Hotel) die in duizenden moeten rekenen.

Na het topjaar 2015, met de grote publiekslokkers Safety First en FC De kampioenen en successen als Black en D'Ardennen, is het back to reality. De twaalf films van dit jaar halen samen minder bezoekers dan Safety First en FC De kampioenen en een gemiddelde van 81.000 kijkers is ook niet meteen een topcijfer. Alleen van Pippa, de dertiende Vlaamse film die vorige week uitkwam, zijn geen cijfers bekend. De distributeur wou die niet geven, maar volgens verschillende bronnen lijdt de film onder het geweld van Rogue One: A Star Wars Story en zijn de cijfers niet goed. Alleen de deze week uitgekomen Ghostrockers-film kan de cijfers dan nog opkrikken.

Heeft de Vlaamse film een probleem? Neen, luidt het bijna unisono als we ons oor te luisteren leggen in de filmsector. "2016 zal geen potten breken, maar dat kun je ook niet ieder jaar doen", zegt Peter Bouckaert van Eyeworks Film & TV Drama, dat met Everybody Happy en Achter de wolken twee films uitbracht. "Er zat geen absolute uitschieter bij, dat klopt, maar van de dertien films heeft de helft gedaan wat ervan verwacht werd, of zelfs meer. Noem eens een land dat een even goed rapport kan voorleggen? We moeten niet meteen met de messen klaarstaan als het even minder gaat. Het belangrijkste is dat er continuïteit is met dertien nieuwe films. Het zou pas echt erg zijn als er maar twee of drie nieuwe Vlaamse films waren."

Hoe je het ook draait of keert, De premier is een succes, zegt Bouckaert. "De norm van 100.000 bezoekers halen in heel België, geldt als een succes. 400.000 in Vlaanderen alleen is dus gigantisch veel." En dan zijn er nog enkele andere films die het wel goed deden: Broer van Geoffrey Enthoven scoorde met 63.000 bezoekers volgens de verwachtingen, terwijl De buurtpolitie met 147.000 tickets ook in de cinema een fenomeen is. En dan zijn er nog twee films met een eigen publiek: senioren zwichten voor Achter de wolken (133.000 bezoekers), terwijl het jonge Ketnet-volkje en masse naar Helden van de zee (103.000) ging.

Dat er daarnaast ook films zijn die slecht scoren, kan bijna niet anders, zegt Isabelle Couvreur van Kinepolis Film Distribution, dat acht Vlaamse films uitbracht. "De ene film doet beter dan begroot, de andere minder. Dat is ieder jaar zo. Film zal nu eenmaal nooit een exacte wetenschap zijn."

Culturele centra

Bovendien zeggen de huidige cijfers niet alles. Sommige films krijgen nog een belangrijk tweede leven in culturele centra. King of the Belgians van Peter Brosens en Jessica Woodworth is daar een voorbeeld van. "We hadden meer verwacht dan de huidige 6.500 bezoekers", geeft persverantwoordelijke Brigitta Portier toe. "Maar sinds woensdag is de film ook te zien in Wallonië en we kregen veel aanvragen van culturele centra. Daar zitten we al vol geprogrammeerd tot mei." Al die beetjes opgeteld kunnen er dan uiteindelijk voor zorgen dat de film wel zijn publiek bereikt.

Nic Balthazar, die met nog geen 31.000 bezoekers voor Everybody Happy een bittere pil moest slikken, is minder optimistisch. "Er is toch een beetje een algemene malaise bij de bezoekersaantallen van de Vlaamse film en de cinema in het algemeen", meent hij. "We zitten in een markt van the winner takes it all: er is één boek, één film... waar iedereen over praat. Als jij die film niet gemaakt hebt, heb je pech."

De film van Balthazar was dan een van die prenten waar niemand het over had. Misschien omdat mensen er een verkeerd beeld van hadden, zegt Balthazar. "Wie dacht een leuke komedie te zien, zal zich wel bekocht gevoeld hebben." Maar ook het weer speelde volgens hem een rol: in oktober en september was het mooi weer, en dat gaat door de band genomen niet samen met succes in de cinema. "Dat is weel heel zuur voor iemand die al zoveel gedaan heeft om te strijden tegen de klimaatverandering", kan Balthazar er al mee lachen.

Popcorn

Cijfers vergelijken met vroeger is altijd moeilijk en gevaarlijk. Mensen hebben nu een pak meer ontspanningsmogelijkheden dan pakweg tien jaar geleden. Wie goede fictie wil zien, hoeft zijn huis niet meer uit en kan alles opvragen via digitale televisie of andere Netflixen. De behoefte om naar de cinema te gaan, is minder groot, tenzij je de laatste popcornfilm echt op groot scherm wil zien en er een uitje van maakt. Daarom doen internationale kaskrakers - Rogue One, Suicide Squad - en kinderfilms het daar over het algemeen wel goed. Films met een arthousekarakter hebben het in grote complexen meestal veel moeilijker. En met de weinige arthousecinema's in Vlaanderen is het moeilijk een groot publiek op te bouwen.

Maar de concurrentie in de bioscoop is ook groter en harder geworden: een film die in de eerste week niet scoort, ziet het aantal zalen waarin hij getoond wordt snel verminderen. Voor sommige films is dat nefast: traag groeien zit er niet meer in. "Vroeger kon je al na enkele dagen de carrière van een film inschatten", zegt Couvreur. "Nu is mond-aan-mondreclame heel belangrijk, alleen duurt dat twee à drie weken voor dat effect heeft. Sommige films krijgen die tijd niet." Al zou meer tijd ook niet voor alle films helpen. "De reacties na Everybody Happy waren niet van die aard dat ze voor positieve mond-aan-mondreclame zorgden", zegt Peter Bouckaert.

Grootse marketing en veel persaandacht kunnen helpen om van een film een succes te maken, maar een causale relatie is er zeker niet. Zowel Belgica als King of the Belgians kregen heel veel aandacht van alle media en goede recensies, maar dat bracht weinig op. "Recensies zijn voor een bepaald publiek nog belangrijk, maar Jan met de pet trekt er zich niets van aan", zegt Couvreur. "Het beste verkoopinstrument is wat er over een film gezegd wordt op café of tijdens een diner."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234