Zondag 18/04/2021

PortretMoncef Slaoui

De val van de Belgische ‘vaccintsaar’: ‘Misbruik van zijn leiderschapspositie’

Moncef Slaoui. Beeld REUTERS
Moncef Slaoui.Beeld REUTERS

Moncef Slaoui, de Belg die de Amerikaanse vaccinatiecampagne leidde onder president Donald Trump, is door het farmabedrijf GSK afgezet als bestuursvoorzitter van het filiaal Galvani Bioelectronics. Hij wordt beschuldigd van seksuele intimidatie en machtsmisbruik.

Met Moncef Slaoui heeft het Britse farmabedrijf GlaxoSmithKline (GSK) een van ’s werelds bekendste immunologen de laan uitgestuurd. Een werknemer beschuldigde Slaoui in een brief van seksueel grensoverschrijdend gedrag, dat zich enkele jaren geleden zou voorgedaan hebben. GSK schakelde daarop prompt een advocatenkantoor in, dat de aantijgingen bevestigde.

In het persbericht bestempelt GSK het gedrag van Slaoui als “volstrekt onaanvaardbaar”. “Het is misbruik van zijn ­leiderschapspositie, een schending van het bedrijfsbeleid en is in strijd met de sterke waarden die de cultuur van GSK bepalen”, verklaart het farmabedrijf. Slaoui reageerde al dat hij de zaak erg betreurt. “Ik vind het vreselijk dat mijn handelingen een voormalige collega in een ongemakkelijke positie geplaatst hebben. Ik neem onmiddellijk afscheid van mijn professionele activiteiten om te focussen op mijn familie.”

Donald Trump

De 61-jarige immunoloog maakte vorig jaar grote sier toen hij door de Amerikaanse president Donald Trump werd aangesteld als wetenschappelijk adviseur van Operatie Warp Speed. Het doel daarvan was om de VS binnen het jaar coronavaccins te bezorgen. Volgens Trump kon niemand beter die zware last op de schouders dragen dan Slaoui. Als grote baas van de geneesmiddelengigant GSK bracht Slaoui al veertien nieuwe vaccins op de markt.

Slaoui was van jongs af aan geïnteresseerd in ziektebestrijding. Die interesse kent een persoonlijke reden: op jonge leeftijd verloor Slaoui zijn zusje aan kinkhoest, een ziekte waar vandaag een vaccin voor bestaat. Op zijn zeventiende verliet Slaoui Marokko om geneeskunde in Parijs te studeren. Door ziekte van zijn moeder miste hij echter de deadline van de voorinschrijvingen. Dus koos hij voor de Franstalige Vrije Universiteit van Brussel. Daar zat de artsenopleiding dan weer vol, waardoor hij zich inschreef in de moleculaire biologie en immunologie. Hij raakte er begeesterd door het immuunsysteem, met name door de lessen van de bekende immunoloog Jacques Urbain.

Vorig jaar in mei, met de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump. Die zag in hem de geknipte persoon om Operatie Warp Speed te leiden in de zoektocht naar een vaccin. Beeld REUTERS
Vorig jaar in mei, met de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump. Die zag in hem de geknipte persoon om Operatie Warp Speed te leiden in de zoektocht naar een vaccin.Beeld REUTERS

Na zijn doctoraat in immunologie specialiseerde Slaoui zich verder in Harvard. Medio jaren tachtig keerde hij terug naar België, in het zog van zijn vrouw. Zij was ingegaan op een aanbieding van het toenmalige farmabedrijf SmithKline-RIT, dat later zou opgaan in GSK. Eind jaren tachtig ging Slaoui er zelf werken. Slaoui maakte vanaf de eerste rij mee hoe GSK uitgroeide tot een van de grootste farmabedrijven ter wereld.

In 2017 verliet hij GSK om risico-investeerder te worden in veelbelovend onderzoek van jonge wetenschappers en start-ups. Mede door die kennis van het veld zag Trump in hem de geknipte man om Operatie Warp Speed te leiden. Met een budget van 14 miljard dollar en massale hulp van het leger was falen geen optie. Van over heel de wereld werden specialisten ingevlogen, alle data werden tussen de overheid, de bedrijven en de onderzoekers gedeeld.

Kritiek

Slaoui kreeg echter ook kritiek. Hoewel hij als onpartijdige scheidsrechter de Amerikaanse overheid moest adviseren in welke fabrikanten ze moest investeren, bezat hij nog altijd aandelen in de farmabedrijven Moderna en GSK. Slaoui verkocht dan maar zijn aandelen in Moderna. Zijn aandelen in GSK – ‘zijn pensioen’, zo zei hij – behield hij wel. De controverse weerhield hem er niet van Operatie Warp Speed tot een goed einde te brengen.

In januari hield Slaoui er mee op, op het moment dat de VS al twee goedgekeurde vaccins had. Hij werd hoofd van het wetenschappelijke team van de biotech-start-up Centessa en zetelde in de raad van bestuur van Galvani Bioelectronics, onderdeel van GSK. Aan beide functies is door de onthullingen nu een eind gekomen. GSK bekijkt nu of Slaoui zijn aandelen in het bedrijf kan behouden. Het naar hem genoemde GSK Slaoui Center for Vaccines Research krijgt alvast een andere naam.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234