Zondag 17/11/2019

'De vakbond vertegenwoordigt ons niet'

Vanaf 22 uur zijn de grote stations verzegeld, de sporen desolaat, de seinen schijnbaar onbemand. De spoorbonden zullen de staking een succes noemen. Al staakt meer dan 70 procent van het personeel niet mee. 'Als ik kon, dan kwam ik werken.'

Het stuur van zijn heftruck leent zich voor een korte verpozing. Veel woorden wil Eric Coppens (37 jaar dienst als eerste lader bij de NMBS) niet kwijt, maar staken zal hij. "Tot 2005 werkte ik altijd binnen een unitaire structuur en dat werkte bijna perfect. Sindsdien werkt er niets meer. Als ik een goedkeuring nodig heb, word ik van het kastje naar de muur gestuurd. Niemand is bevoegd, niemand weet wie wel bevoegd is."

De klemtonen verschillen, maar het discours van het NMBS-personeel dat maandag aan de slag is in Brussel-Zuid, is eensgezind. Sinds de invoering van een NMBS met drie poten zijn de zaken er allerminst op vooruit gegaan, klinkt het. De vele vertragingen, de schuldenputten, het inferieur materiaal, het gebrek aan communicatie en het teveel aan paraplu's waaronder verantwoordelijken zich kunnen verschuilen: het is allemaal de schuld van de opsplitsing van het bedrijf in een holding, een spoorwegmaatschappij en een infrastructuurbeheerder. Daar willen de vakbonden van af, het moet weer een. En niet twee, zoals minister van Overheidsbedrijven Paul Magnette (PS) voorstelt.

Toch lijkt het vakbondsvuur niet echt te branden. Ze zijn nochtans met veel: meer dan 30.000 van de 38.000 spoormensen zijn gesyndiceerd (zie kader), 83 procent van het personeel zit bij de christelijke of de socialistische vakbond. Bij de spoorwegen zijn er, net zoals bij andere overheidsbedrijven, geen sociale verkiezingen. Het aantal leden bepaalt het gewicht van de bonden. De vertegenwoordigers van het personeel worden aangesteld door de vakbond. En dat zet bij sommigen kwaad bloed.

Spreekverbod

"Als ik kon, dan kwam ik werken." Bij gebrek aan treinverkeer zou hem dat vanuit zijn dorp in West-Vlaanderen een busrit van meer dan twee uur kosten, zegt de man achter het loket in Brussel-Noord. Enkele reis. "Na meer dan dertig jaar dienst is het mij dat niet waard. Ik blijf gewoon thuis." Met naam en toenaam spreken wil hij niet. Dat is bij de NMBS verboden bij omzendbrief. De weinigen die wel praten staan dicht bij hun pensioen of hebben een hand boven hun hoofd.

Vraag het aan al zijn collega's, zegt een loketbediende in het Brusselse Zuidstation (nog ver van zijn pensioen, dus anoniem). "98 procent steunt de staking niet. En dat terwijl wij - de loketbedienden - elke dag met boze reizigers geconfronteerd worden." Hij foetert op de vakbonden. "Zij vertegenwoordigen het personeel helemaal niet. Minder dan een half procent van de personeelsleden bepaalt of er al dan niet gestaakt wordt. En zij zijn niet eens verkozen."

Boze blikken van collega's

Berekeningen binnen de NMBS leren dat amper 17 tot 19 procent van het personeel tijdens grote acties het werk echt neerlegt, in ruil voor een stakingspremie van zo'n 30 euro. "Dat zijn de mensen die echt opgeven dat ze staken", zegt een hooggeplaatste bron. "Men kent die cijfers intern heel goed. Een aanzienlijke groep neemt verlof, dat is financieel ook het voordeligst. Ook voor de vakbonden trouwens, want die moeten de echte stakers een financiële tegemoetkoming geven."

Je kan bij wijze van spreken met drie mensen een nationale spoorstaking organiseren, gaat de bron verder. "Van zodra men het centrale seinhuis in Brussel-Zuid kan stilleggen, valt het hele net stil."

En dan is er nog zoiets als groepsdruk. Ook Coppens doet het eerder voor de lieve vrede dan met gebalde vuist. "Wie geen boze blikken wil krijgen van zijn collega's, komt woensdag beter niet opdagen. Het zou niet de eerste keer zijn dat er ruzies ontstaan tussen de personeelsleden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234