Woensdag 20/11/2019

De vakbond is de sigaar

Een vakbondsafdeling die, ruw geschat, 120.000 euro kan besteden aan een uitwaaireisje naar Cuba, roept verontwaardiging op. Waarom zijn de vragen daarover strenger dan die voor een partij die 1 miljoen euro belastinggeld uitgeeft aan een tussentijdse reclamecampagne?

Het zal met de kop in de kas zijn, dat de FGTB-vakbondslieden van de metaalfederatie van de afdeling Henegouwen-Namen vandaag in Zaventem hun bagage van de band halen, na hun terugvlucht uit het Cubaanse strandoord Varadero. De uitwaaitrip van een week naar de kameraden in Cuba leidt in eigen land al een halve week voor beroering. Zestig metallo's op een vliegtuig naar de zon in Cuba zetten, dat kost algauw zo'n 120.000 euro, zo berekende de Franstalige krant Vers L'avenir. Moet dat dan zomaar kunnen, in een tijd van spaarzaamheid?

Formeel moet het alleszins kunnen. De reis wordt bekostigd uit inkomsten van het eigen lidgeld. Het FGTB-filiaal zegt dat het elk jaar voor de syndicale verkiezingen naar het buitenland trekt om de focus wat aan te scherpen. Cuba is voor wel meer socialistische organisaties een geliefkoosde bestemming. Zeker voor een oudere generatie op links is het nog altijd een Eiland van Belofte, waar de revolutie eeuwigdurend, de zon genadig en de drank goedkoop is. De metallo's van Charleroi en Namen hebben zich in die linkse traditie van Cuba-reizigers ingeschreven.

Een 'affaire', in de betekenis van gesjoemel, is er dus niet. Et alors? Een vakbond mag zijn eigen geld uitgeven zoals hij dat zelf wil. Hoogstens bewijst de snoepreis naar Cuba dat de vakbond nogal veel geld heeft. Want, ondanks het officiële programma van de 'missie' met bezoek aan een sigarenfabriek, een 'snoepreis' is een verblijf van een week in een strandresort in Varadero natuurlijk wel.

Weekje kust

En dus blijft de trip toch aan de linkse ribben plakken. Dat is geen kwestie van wetten, maar van moraal. Een vakbond vertegenwoordigt mensen, van wie een grote groep maandelijks met moeite geld opzijlegt om in juli een regenachtig weekje Belgische kust te bekostigen. Dan als organisatie zelf zestig mensen laten inschepen naar de Caraïben, is een beetje ongepast. Dat schijnt de bond inmiddels ook zelf te beseffen, want gisteren was er bij FGTB-metaal niemand beschikbaar voor een reactie.

De reis heeft ook politieke implicaties. In zijn verzet tegen het besparingsbeleid van de regering-Michel maakt de socialistische vakbond keer op keer het punt dat dit kabinet de vermogenden ongemoeid laat en alle lasten afwentelt op zwakkere schouders. Een vakbond die op reis gaat naar Cuba, haalt zijn eigen geloofwaardigheid onderuit als verdediger van die zwakkeren.

IJzeren wet

Ja dus, de verontwaardiging over de Varadero-trip is terecht. En toch. En toch valt het op dat de trip van 120.000 euro dagenlang de headlines bepaalt van populaire kranten als Vers L'avenir of Het Laatste Nieuws en alle mogelijke nieuwssites, terwijl de even legitieme vragen over het investeren van 1 miljoen euro belastinggeld aan een tussentijdse reclamecampagne door de N-VA hoogstens de opiniepagina's halen.

Nochtans is het vakbondsgeld privaat geld, en is het N-VA-geld publiek geld. Geld dat de N-VA weliswaar 'eerlijk verdiend' heeft door de verkiezingen overtuigend te winnen. Toch dringt de vraag zich op of de #helfie-campagne niet vooral aantoont dat de overheidsdotatie voor partijen te genereus is.

Dat de geëtaleerde rijkdom van de N-VA niet tot algemene verontwaardiging leidt, wordt verklaard door een ijzeren Wetstraat-wet: socialisten moeten uitkijken voor geldzaken, christendemocraten voor vrouwenzaken en liberalen moeten nergens voor uitkijken. Specifiek voor de nog jonge N-VA zou je daar nog aan kunnen toevoegen dat je als democratisch nationalist het best de associatie met een fout oorlogsverleden vermijdt. Anders gezegd: niemand mag met geld smossen, maar alleen als socialisten het doen, vinden we het écht een probleem.

Wie de morele lat hoog legt, moet nu eenmaal zien dat hij er zelf niet te vaak onder springt. Dat is niet typisch Belgisch: in de VS, waar family values een politiek argument zijn, ging al meer dan één presidentskandidaat kopje-onder door een buitenechtelijke affaire. Als de kloof tussen woord en daad te groot wordt, komt de geloofwaardigheid onder druk te staan.

Practice what you preach, dat ondervonden de monniken in de middeleeuwen al. Dat politici na hun carrière een stevige stuiver bijverdienen aan bestuursmandaten is een veralgemeende praktijk. Toch zijn het alleen linkse politici die er stevig voor bekritiseerd worden. Het overkwam zowel Karel Van Miert als Steve Stevaert, maar ook Jean-Luc Dehaene werd plots naar zijn ACW-achtergrond gepeild, toen hij bestuurder bij AB InBev of Dexia werd.

Dure smaak

Socialisten hebben dan wel geen gelofte van armoede afgelegd, het openlijk etaleren van welstand valt, net als bij geestelijken, meestal slecht. PS-minister Marie Arena kreeg het in 2004 te verduren toen ze zich als minister- president van de Franse Gemeenschap liet betrappen op een wel erg dure smaak bij de herinrichting van haar kabinetswoning. ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw raakte aangetast toen bleek dat een familiale vennootschap, waarvan hij medebeheerder was, zelf gebruikmaakte van de notionele interestaftrek.

En sp.a-voorzitter Bruno Tobback zal tot aan zijn politiek pensioen herinnerd worden aan de foto die hij liet maken bij zijn zeilbootje - een bescheiden ding, maar het gelijkheidsteken tussen zeilboot en rijkdom maakt het nu eenmaal lastig om de tegenstand te verwijten dat ze "de regering van de rijken" vormt. Het is niet eerlijk, maar als socialist kies je nu eenmaal beter een andere hobby dan golf of polo.

Tenzij je je ideologische principes overboord gooit, natuurlijk. Dat kan ook altijd, zoals oud-sp.a-minister Luc Van den Bossche al jarenlang sans gêne bewijst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234