Vrijdag 04/12/2020

AchtergrondCoronavirus

De vaccins komen eraan. Maar wat als mensen ze niet willen?

Beeld Getty Images

Het is niet omdat coronavaccins dichterbij komen, dat iedereen staat te springen om ze te nemen. Veel mensen zitten met vragen en zorgen. Aan die twijfelaars moeten we nu aandacht schenken, vinden experts. Want als ze straks een vaccin weigeren, raken we niet aan de groepsimmuniteit.

Het onderzoek naar een vaccin dat ons uit deze pandemie moet helpen, gaat razendsnel. De kans is reëel dat we volgend jaar in ons land al ingeënt kunnen worden. Toch wordt niet iedereen blij van dat vooruitzicht. Sommigen maakt het net onrustig. Ze vragen zich af: gaat het niet te snel? Weten we zeker of het zo veilig is?

Verschillende studies in ons land toonden al hoe de vaccintwijfel stijgende is. Onder meer in oktober raakte – via een enquête van Sciensano bij 30.000 mensen – bijvoorbeeld bekend dat maar de helft van de bevolking van plan is zich te laten vaccineren tegen het coronavirus. 

Nochtans is het erg belangrijk dat voldoende mensen straks een coronavaccin nemen, stelt epidemioloog Pierre Van Damme (UAntwerpen). Zo een vaccin beschermt immers niet alleen het individu, maar kan ook voor groepsimmuniteit zorgen, waardoor je ook degenen beschermt die om medische reden geen vaccin mogen krijgen. “Stel dat de kandidaat van Pfizer en BioNTech het haalt met een werkzaamheid van 90 procent, dan moet 70 à 80 procent van de Belgische bevolking gevaccineerd worden om aan die groepsimmuniteit te raken.”

Vraag is of we daar aan zullen raken. Van Damme is niet te ongerust. Volgens hem neemt de bereidheid weer toe. Hij wijst naar de Grote Coronastudie, die UAntwerpen, UHasselt, KU Leuven en ULB al maandenlang uitvoeren. Nadat de twijfels tussen juli en september flink toenamen, gaf 82 procent van de ruim 25.000 Vlaamse stemmers begin deze maand aan “zeker wel” of “waarschijnlijk wel” een vaccin te nemen. “Een van de mogelijke verklaringen hiervoor is: het virus raakt meer en meer verspreid. Iedereen begint wel iemand te kennen die besmet is geraakt”, zegt Van Damme. Bij twijfelaars en weigeraars speelt dat ‘ver-van-mijn-bedshow’ een belangrijke rol. “Ze onderschatten daardoor vaak de ernst van de ziekte.”

Vertrouwen

Volgens experts is het belangrijk om nu al het vertrouwen in het vaccin te vergroten. Dat kan door feitelijke juiste informatie te voorzien. Over de snelheid van het huidige onderzoek, bijvoorbeeld. “Gemiddeld duurt het vijf tot tien jaar vooraleer een vaccin er komt. Het is logisch dat mensen niet snappen dat het nu een kwestie van maanden is”, zegt Isabel Leroux-Roels, diensthoofd van het Centrum voor Vaccinologie (CEVAC). Aan hen moeten we uitleggen dat het zeker niet zo is dat er minder kritisch gewerkt wordt, vindt ze. “We werken vooral anders. Alle coronastudies krijgen nu voorrang.”

Voor een medicijn op de markt komt, moet het drie fases doorlopen. Daarin worden zeker geen stappen overgeslagen, vult Van Damme aan. “Het enige wat de regelgevende autoriteiten hebben toegestaan, is dat bepaalde fases gelijktijdig mogen worden uitgevoerd. Maar aan die fases zelf is niets veranderd.” Van Damme stelt dat het coronavaccin “minstens zo veilig” zal zijn als andere vaccins. “Van over de hele wereld lopen nu trials met tienduizenden mensen. Ik denk niet dat we bij een vaccinonderzoek ooit al over meer gegevens beschikten.”

Maar hoe weten we of het vaccin ook veilig zal zijn op lange termijn? Professor Leroux-Roels is eerlijk: dat weten we niet. “Je kan pas uitspraken doen over langetermijneffecten als je grote groepen mensen gedurende een langere tijd opvolgt.” Algemeen is het wel zo dat late bijwerkingen uitermate zelden voorkomen. “De meeste bijwerkingen komen vrij snel na vaccinatie tot uiting.”

Als het van de experts afhangt, start onze overheid best zo snel mogelijk met campagnes om burgers dit soort informatie over vaccins mee te geven. “We mogen die twijfel niet pas au sérieux nemen als het vaccin er is”, meent Van Damme. “Dan riskeer je dat sommigen al afgehaakt hebben.” Leroux waarschuwt wel dat zo een campagne voorzichtig uitgerold moet worden. “We willen niet dat mensen daardoor beginnen denken dat de huidige maatregelen nu gelost kunnen worden. Daarvoor is het veel te vroeg.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234