Maandag 26/09/2022

taalblog

De vaagtaal van onze politici doet mijn shit detector loeien

null Beeld Eric De Mildt
Beeld Eric De Mildt

Schrijfster Ann De Craemer verwoordt voortaan haar liefde voor taal in de blog "Ik hou van taal".

OPINIE

"The most essential gift for a good writer is a built-in, shockproof, shit detector." Het is een memorabele uitspraak van de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway, die ik hoog in het vaandel draag. Mijn eigen shit detector gaat regelmatig snoeihard aan het loeien wanneer ik de taal van politici aanhoor, en dat was ook gisteren het geval tijdens de persconferentie over de regeringsvorming op Vlaams niveau.

De taal die er werd gebruikt klonk - zoals dat bij politici helaas vaak het geval is - zo vaag dat het leek alsof de aanstormende regeringsleden wol in hun mond hadden gepropt. Zo opende Bart De Wever de persconferentie met de mededeling dat hij vooral geluisterd heeft naar 'de belangrijke desiderata voor de Vlaamse thema's in de volgende legislatuur'. Daarna ging het over 'inhoudelijke convergentie', en toen volgde de kernuitdrukking van de hele persconferentie: ik ben ervan overtuigd. "Ik ben ervan overtuigd dat als wij de onderhandelingen voor het vormen van een Vlaamse regering opstarten, wij die succesvol zullen beëindigen", aldus De Wever.

Ook Geert Bourgeois was daarna van iets overtuigd: "We zijn ervan overtuigd dat we met de partners die hier aan tafel zitten de juiste keuzes zullen kunnen maken." Toen was het de beurt aan Kris Peeters, die er nog een schepje bovenop deed: "We zijn er ook van overtuigd dat we samen met de collega's van N-VA tot een zeer krachtig regeerakkoord zullen komen dat deze week wordt onderhandeld, omdat wij ervan overtuigd zijn dat groei en jobs de grote uitdagen zijn voor de komende jaren."

Kris Peeters was dus twee keer van iets overtuigd, maar mijn shit detector zegt me dat wie dat steeds woordelijk herhaalt zijn onzekerheid poogt te camoufleren - of hoe taal een radar is die veel signaleert.

Ik hoorde in de persconferentie ook 'prioriteren', 'de juiste prioriteiten stellen die van belang zijn van voor onze samenleving' (prioriteiten zijn altijd van belang), 'belangrijke uitdagingen' (zijn uitdagingen dat niet altijd?) en 'de efficiëntie van besparingen in het overheidsapparaat'. Vaagtaal, heet zoiets. In het Engels bestaat daar een mooier woord voor: 'weasel words'. Dat zijn woorden of zinnen die de indruk moeten wekken dat men een concrete en/of belangrijke mededeling doet, terwijl het eigenlijk om een vage of dubbelzinnige bewering gaat, zodat men ontwijkend kan doen over de specifieke betekenis wanneer daarnaar wordt gevraagd.

'Weasel words' hebben hun naam ontleend aan de wezel, die eieren leegzuigt en daarbij de schaal intact laat. Het zijn dus holle woorden die bovendien de betekenis uit de andere woorden van een zin zuigen. De Amerikaanse president Theodore Roosevelt vond ze hoogst ergerlijk: "One of our defects as a nation is a tendency to use ...'weasel words'; when one 'weasel word' is used ... after another there is nothing left." Omdat ik 'weasel words' zo'n mooie term vind, roep ik bij deze de nog onbestaande Nederlandse vertaling 'wezelwoorden' in het leven. U komt ze dagelijks tegen, niet alleen wanneer men het in de politiek heeft over 'draagvlak', 'onderstroom' of 'participatiesamenleving', maar bijvoorbeeld ook wanneer uw baas praat over een 'proactieve medewerker', een 'geïntegreerde systeembenadering', 'stakeholders' of een 'kickstarter voor strategische initiatieven binnen speerpuntsectoren'. Mijn taalkundige shit detector werkt nooit harder dan wanneer mijn oren door zulk gebral geteisterd worden. Laten we het woord 'wezelwoorden' vandaag dus boven de doopvont houden, en meld het mij gerust wanneer u zelf voorbeelden tegenkomt - dan kunnen we nog eens lachen om zoveel leegte.

Mooi aan 'wezelwoorden' is bovendien dat het rijmt op kwezelwoorden, en laat de katholieke kerk nu net altijd ontzettend goed geweest zijn in het verspreiden van betekenisloze frases. 'Door Hem en met Hem en in Hem zal Uw Naam geprezen zijn', vind ik alvast een schitterend voorbeeld. Misschien omdat CD&V nog steeds de C in haar naam draagt, is het ook de partij die het vaakst wezelwoorden gebruikt. Of wat dacht u van deze zin uit het CD&V 3D-Plan: "CD&V wil het instrumentarium van het economische en innovatiebeleid zo inrichten dat de overheid clusters met flankerend beleid (regelgeving, de overheid als early adaptor ...) en met gericht clusterbeleid (ondersteuning van de clusterroadmaps) bijstaat in hun parcours van innovatie over productie en vermarkting tot export."

Ik kan daar alleen maar de woorden van de betreurde Gerrit Komrij aan toevoegen, die van alle schrijvers in het Nederlandse taalgebied de best ontwikkelde shit detector had: "Met de taalgevoeligheid van de politici lijkt het van kwaad tot erger te zijn gegaan, ondanks de tientallen jaren dat hun taalgebruik werd geridiculiseerd door cabaretiers, columnisten en satirici. Nog geen maand geleden hoorde ik iemand zeggen: 'Wij communiceren naar de rest van de wereld dat wij blijven uitstralen: daar staan wij voor.' (....) In een hoofd waaruit zulke woorden komen pompt men niet één verstandige gedachte meer."

Graag meer wezelwoorden? Taalcolumniste Ann De Craemer verzamelt ze voortaan op deze Facebookpagina.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234