Donderdag 04/03/2021

De uren van de Spaanse siësta zijn geteld

Het lijkt een onbegonnen en uiterst hopeloze zaak. Toch is een klein Madrileens onderzoeksbureau erin geslaagd een serieus debat op gang te brengen over het heiligste huis van het land: de siësta. "Ik weet zeker dat die siësta gaat verdwijnen. Het is bizar dat we ons zo vastklampen aan een gewoonte die ons leven alleen maar lastiger maakt", meent een van de onderzoekers.

De hardnekkigste mythe is dat de Spaanse siësta sinds mensenheugenis bestaat. Maar de dagelijkse drie middaguren waarin het maatschappelijke leven tot stilstand komt, bestonden vroeger niet. Dat gelooft in ieder geval Pedro López van het onderzoeksbureau Fundación Independiente, dat de siësta bestudeert. "Als je kranten en andere bronnen van de jaren twintig bekijkt, kom je tot de conclusie dat Spanjaarden vroeger gewoon een uurtje lunchpauze rond de klok van één hadden. Daarna gingen ze weer aan het werk."

De klad kwam erin door de ambtenaren in de bestuurlijke centra van het land. Zij bleven steeds langer weg van hun middagpauzes onder de belofte dat ze later in de middag de verloren uren weer goed maakten. "De ambtenaren waren invloedrijk. Ze werden gerekend tot de midden- en hogere klassen. Om de ambtenaren te imiteren keerden ook andere arbeiders steeds later terug van hun lunchpauzes. Dat is hoe de siësta ontstond. Het had allemaal weinig van doen met hete zomermiddagen. Kijk naar de landen om ons heen. Portugal kent helemaal geen siësta. De verklaring van de temperatuur gaat al helemaal niet op voor de noordelijke deelstaten Galicia, Asturias of Baskenland. Met hooguit een paar graden verschil lijkt het klimaat daar nog het meest op het Belgische."

Geliefd door toeristen, vermorzeld door nogal wat Spanjaarden. De siësta is in de praktijk een onmogelijk lange lunchpauze tussen twee en vijf uur in de middag. Wie geld heeft, gooit er in een restaurant een fles wijn tegenaan, met als gevolg dat de arbeidsproductiviteit na vijven een stuk lager ligt. Het leeuwendeel van de arbeiders kiest de andere optie: in de overvolle metro of stoptreinen naar huis en lunchen. Daarna voert de weg onvermijdelijk terug naar het werk. De arbeidsdag eindigt om zeven of acht uur: nog altijd tarde, oftewel 'middag'.

López: "Als je langer nadenkt over de siësta, kom je tot de ontdekking dat het meer is dan een tijdrovende middagpauze. Het is een opgelegd systeem dat het hele land in zijn greep houdt. Het beïnvloedt de openingstijden van crèches, het bepaalt hoe laat de treinen worden ingezet, wanneer het journaal op televisie is en de winkels open zijn. Alles begint of eindigt later. Die keten van gebeurtenissen doorbreken is niet eenvoudig, maar kan niet anders dan de kwaliteit van ons leven verbeteren."

Inmiddels drie jaar onderzoekt de Fundación Independiente de siësta. Allerlei werkgroepen waarin bedrijven, politici, arbeiders en belangengroepen vertegenwoordigd zijn nemen deel aan het debat.

Deze zomer moet het onderzoek klaar zijn, en dan zal de stichting een advies publiceren. Dat gaat onvermijdelijk over de afschaffing van de siësta, verzekert López. "Je ziet nu al dat verandering op komst is. Bedrijven korten de lunchpauzes in om de contacten met de rest van Europa niet te verliezen. Winkels kiezen ervoor om tussen de middag nadrukkelijk open te blijven."

Rop Zoutberg

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234