Zaterdag 31/07/2021

De ultieme gids

Berlijn

een topper in Europa

Wat Londen en Praag waren in de jaren '90, is Berlijn nu: een magneet gonzend van de culturele bedrijvigheid en een stad die zichzelf opnieuw uitgevonden heeft. Berlijn is de belangrijkste metropool van het nieuwe Europa. En nog beter: alles is er stukken goedkoper dan in andere populaire grootsteden.

Door Debbie Pappyn

Het is meer dan 16 jaar na de val van de Muur, maar Berlijn heeft nog niets van zijn drang naar vrijheid verloren. Veel van die zinderende energie is te vinden op plaatsen in voormalig Oost-Berlijn, waar kraakpanden uit de jaren '90 getransformeerd worden tot bars, restaurants, hotels, kunstgalerieën en winkels. Wie denkt dat Berlijn grijs en deprimerend is, komt bedrogen uit: in geen enkele stad lopen de inwoners er zo kleurrijk en excentriek bij en duiken er iedere dag nieuwe en verrassende initiatieven op.

Mitte, letterlijk 'midden', is het culturele, politieke en sociale centrum van deze samengebrachte stad. Overal wordt er gebouwd, gerenoveerd en getransformeerd. Wat vroeger een troosteloos en grijs stadsgedeelte was, is nu een levendige plek met een brede, constant evoluerende waaier aan restaurants, winkels en galerieën. Neem nu de Alte Schönhauser Strasse, een aaneenschakeling van typisch Berlijnse initiatieven. Zoals dat van mijnheer Vuong bijvoorbeeld. De 83-jarige eigenaar Vuong landde na enkele omzwervingen in Berlijn en opende samen met zijn zoon, Vuong Junior, het Café Indochine. Reserveren is niet mogelijk en de kaart is beperkt. In ruil: grote, dampende kommen met Vietnamese lekkernijen en gezonde shakes aan dumpingprijzen. Het café zit van 's middags tot middernacht nokvol en het publiek is eclectisch en hip.

Wie het voor echte Berlijnse designerspullen heeft, kan in deze Schönhauser straat bij Tosh terecht. Dit juwelenmerk bestaat al een tijdje, maar het is pas sinds enkele jaren dat ze zich een winkeltje in Mitte kunnen veroorloven. Een mooie keuze aan kleurrijke juwelen die perfect passen bij de Berlijnse stijl: divers, kleurrijk en niet duur. Een ander mooi voorbeeld zijn de guerrillafashionshops die overal, op de minst trendy en modegevoelige plekken, opduiken. Het concept is: verrassingseffect, mond-tot-mondreclame en flexibiliteit. Het ene jaar zit een modelabel met zijn shop in Mitte en het volgende jaar is het verhuisd naar een minder dure undergroundlocatie. Het zijn niet alleen onbekende Berlijnse designers die deze techniek hanteren, maar ook grote merken zoals het Japanse label Comme des Garçons, dat mee van het Berlijnse magnetisme wil genieten en daarom vorig jaar een guerrillashop opende in de Chausseestrasse in Mitte.

Eind januari wordt Berlijn jaarlijks getransformeerd tot het modemekka van Duitsland. Tal van vakbeurzen en mode-events zorgen ervoor dat Berlijn zijn verdiende plek krijgt in het modelandschap. Vakbeurzen zoals B-Berlin en Bread & Butter richten weer de aandacht op Berlijnse labels en ontwerpers. Ieder jaar krijgen die hun plaats op de beurs tussen de grotere modemerken, en worden zij meer en meer aangezien als de toekomst van de Duitse modewereld. Verder zijn er initiatieven zoals Berlinerklamotten, een platform voor Berlijnse designers dat 110 labels samenbrengt en parallel met de andere vakbeurzen tal van activiteiten organiseert.

Mitte is niet alleen interessant vanwege het hoge modegehalte, maar ook cultureel en historisch van belang. Een mooie wandeling voert je van Hakesche Markt, richting Alexanderplatz, waar de Fernsehturm pronkt: een 368 meter hoge tv-toren, gebouwd in 1969 en een echt prestigeproject van Oost-Duitsland. Tegenwoordig is het een toeristische attractie met meer dan 1 miljoen bezoekers per jaar. Al bij al toch een mooi voorbeeld van Oost-Berlijnse architectuur en een oriëntatiepunt voor wie de weg kwijt is. Vanaf de Alexanderplatz gaat het richting Unter der Linden: deze boulevard was destijds het Schaufenster van de DDR. Vroeger was het een brede boulevard met een paar quasichique cafés, ambassades van de toenmalige communistische vriendjes en de Brandenburger Tor aan het einde van de boulevard, toen nog onbereikbaar vanwege de Muur. Nu is het een brede en mooie straat waar de ambassades plaats hebben gemaakt voor winkels, restaurants en hotels.

Wie zich haast, kan onderweg nog een blik werpen op de omstreden Palast der Republik. Enkele weken geleden besloot de Duitse Bondsdag, na lang protest van culturele organisaties en de Ossi's zelf (voormalige inwoners van Oost-Duitsland) dat dit paleis definitief, voor de aanvang van het WK voetbal in juni, gesloopt wordt. Het Palast werd dertig jaar geleden door de DDR-dictator Erich Honecker gebouwd en was bedoeld als multifunctioneel centrum. Het DDR-parlement had er zijn Volkskammer, er waren sportmanifestaties, dertien restaurants en veel cafés. De meeste DDR-burgers kwamen er graag omdat het gebouw ruimte en rijkdom uitademde, in schril contrast met de rest van Oost-Duitsland. Volgens de meeste inwoners en toeristen verdwijnt met het paleis een stukje echte Berlijnse geschiedenis. Heel anders dan de replica's van de Muur bij Checkpoint Charlie, de voormalige grensovergang van oost naar west.

Een plek waar het verleden van deze stad wél gerespecteerd wordt, is Restaurant Vau, op 5 minuten wandelen van het Palast der Republik. Chef-kok Kolja Kleeberg houdt in zijn restaurant met Michelinster de cuisine Berlinoise in ere en verweeft de traditionele met de innovatieve Duitse keuken. Chef Kolja vertelt ons dat Berlijn altijd al een koloniale stad is geweest met invloeden van overal, ook op culinair gebied. Kolja gebruikt enkel producten uit de streek rond Berlijn. Het mooie modernistisch aandoende restaurant is de ideale plek om te ontdekken dat de Duitse keuken meer is dan Bratwurst und Sauerkraut en dat Duitsland toch verdomd lekkere witte en rode wijn te bieden heeft.

Mitte heeft een waaier aan toffe en betaalbare logies, maar hotel Lux11, pal in hartje Mitte, biedt de bezoeker net dat ietsje meer: namelijk hoe het voelt eventjes in Berlijn te wonen. Alle ruime kamers zijn in principe kleine appartementen met een eigen keukentje. De kamers zijn strak ingericht en de traditionele blabla die in andere hotels voor de nodige wrevel kan zorgen, is hier niet aan de orde. Wie toch liever het comfort van een echt hotel heeft, kan een kamer boeken in het vrij recente Radisson SAS hotel. Binnenin met uitzicht op het grootste cilindrische aquarium ter wereld, naar buiten op de Palast der Republik, de Spree en de kathedraal. Een comfortabel hotel dat uitmunt wat locatie en prijs-kwaliteitverhouding betreft. Helemaal interessant zijn de voordelige pakketten zoals het VW Beetleweekend: bij aankomst op de luchthaven krijg je een echte Duitse Kever ter beschikking om Berlijn te ontdekken.

Berlijn heeft nog een meer rebelse kant dan Mitte: het stadsgedeelte Prenzlauer Berg. Dit stukje Oost-Berlijn onderging de laatste jaren de grootste babyboom van Duitsland, jonge tweeverdieners wachten hier niet zo lang als in België om aan gezinsuitbreiding te denken. Prenzlberg straalt en ademt rust en tegelijkertijd ambitie uit. Deze buurt heeft iets van een lieflijk dorp, met overal kindvriendelijke speelpleinen, veel groen en brede voetpaden. Een buurt die eerst bewoond werd door kunstenaars, bohémiens en studenten en daarna door zakenmensen, hippe singles en gezinnen.

Prenzlauer Berg is zo uniek dat er momenteel een film over dit stadsgedeelte in de Duitse bioscopen loopt: Sommer vorm Balkon. Deze film, die het verhaal vertelt van enkele mensen en hun dagelijkse problemen in deze buurt van Berlijn, kaapte al enkele prijzen weg op internationale filmfestivals en met een beetje geluk krijgen we hem ook te zien in ons land. Van 9 tot 19 februari loopt weer de Berlinale, het filmfestival van Berlijn. Klinkende namen en grote filmpremières zijn ieder jaar van de partij. Dit jaar ook vaste waarden in de jury: Charlotte Rampling, bekend van de film Swimming Pool van François Ozon en Matthew Barney, echtgenoot van Björk en artistiek tovenaar.

Prenzlberg is het stadsgedeelte met mooie gerenoveerde fin-de-sièclehuizen en brede, rustige straten. De meeste huizen dateren uit de negentiende eeuw, toen Prenzlauer Berg nog een arbeiderswijk was. Tijdens WO II is hier minder gebombardeerd dan in Mitte. De komst van de Muur hebben de meeste panden eveneens overleefd maar in sommige gebouwen vind je nu en dan nog oude kogelgaten in de voorgevels. Een herinnering aan minder flamboyante tijden. In de zomer is het hier een aaneenschakeling van kleurrijke terrasjes waar de happy hours - 3 euro voor een mojito - veel volk trekken. Scotch and Sofa in de Kollwitzstrasse is zo een van die cafeetjes. In de winter is het er gezellig druk en in de zomer neemt het café het hele voetpad in en nipt iedereen in strandstoeltjes van de budgetvriendelijke cocktails. Wie het meer voor wijn heeft, moet beslist een bezoek brengen aan Die Weinerei: een initiatief van een Berlijnse wijnhandelaar en een groep wijnvrienden. Het concept is eenvoudig: je stopt 1 euro consignatie voor je glas in een keramieken kikkertje aan de bar, je drinkt en eet de hele avond zoveel je wilt en beslist zelf wat het eten of de wijn waard is. Met andere woorden: je kiest zelf het totaalbedrag van de rekening en stopt het geld in een glazen vaas. Die Weinerei bestaat al 4 jaar, heeft ondertussen al twee cafés en iedere avond is het er vol. Een bonte mix van Prenzlbergers zorgt ervoor dat deze open woonkamer een van de meest unieke en excentrieke plekjes van Berlijn is.

Uitgaan op de mooie Savignyplatz in een andere woonkamer: Cafe Bar Klub Wohnzimmer. Van buitenaf lijkt dit niet op een bar. Binnen is het donker en knus. Overal staan oude designmeubels, gecombineerd met kringloopmeubilair. Er is een klein keukentje met tafeltjes en een grotere achterplaats waar vanaf 22 uur cocktails geschonken worden. Economische prijzen: 5,5 euro voor een cocktail. 's Zondags kan je zelf je ontbijt meebrengen. Picknick in de huiskamer. Dit deel van Prenzlauer Berg, Pankow, is nog in constante ontwikkeling. Passeer je hier 's avonds, dan zie je veel bars en restaurants en verder alleen maar rolluiken met graffiti. Overdag transformeert de buurt zich en ontdek je de ene toffe winkel na de andere. Geen opzichtige uithangborden, maar binnen lijken ze soms meer op kunstinstallaties dan op kledingwinkels. Konk is een hippe shop die alleen Berlijnse labels verkoopt. Niet de grootste namen in de modewereld, maar wel ontwerpen van hoog niveau en steeds erg betaalbaar. Aan elk kledingstuk hangt wel een verhaal vast. Een mooier souvenir uit Berlijn kan bijna niet. Restaurant Drei, ook op de Savignyplatz, is sinds 3 jaar een gevestigde waarde in deze buurt. Een lichte, speelse fusionkeuken die erg betaalbaar is. 's Middags is er de driegangenlunch voor 7 euro of de kaart met tot de verbeelding sprekende namen als Under Grean Leaves voor de salades en Precious Stuff voor de vleesgerechten. Een goed adres om de hippe Berlijnse scene, op de beats van een gemoedelijk loungeplaatje, elegant te zien passeren. Eten kan hier tot middernacht. Daar nemen ze in ons land beter een voorbeeld aan.

Een ander openwoonkameridee in Prenzlauer Berg, is Kauf dich glücklich (koop je gelukkig) in de Oderberg Strasse. Hier geen Berlijnse bollen, maar Berlijnse wafels. In het piepkleine, huiselijke cafeetje is alles in het decor te koop. Locals zitten in grootvaders zetel, drinken koffie of wijn en eten zoete of hartige wafels. Overdag veel hippe gezinnetjes met jonge kinderen, 's avonds het prenachtleven publiek. Niet ver van dit café ligt de Kastenienallee, ook wel Castingallee genoemd omdat iedereen hier naast zijn gewone job ook wel iets te zien of te doen heeft in het film- of muziekwereldje: het barmeisje danst ook in videoclips, de hippe verkoper in een kledingwinkel is nu en dan model...Niet voor niets verhuizen de muziek- en filmbusiness van München of Hamburg naar Berlijn. Hier is alles nog aan het gebeuren, en het is nog betaalbaar ook.

De ideale manier om Prenzlauer Berg en heel Berlijn te verkennen is per fiets. Vanaf maart tot december staan op iedere hoek huurfietsen: je activeert de fiets telefonisch met een code en betaalt de tijd dat je met de fiets op pad gaat via een kredietkaart. De fiets laat je achter waar je wilt, maar wel ergens zichtbaar op een kruising van grote straten. Wie liever een echte fiets huurt, kan in Prenzlauer Berg bij fietshandel FBS, in de Prenzlauer Allee 2, terecht. Vijf euro per dag, onderhandel als je meerdere dagen huurt. In tegenstelling tot veel andere grootsteden parkeer je in de meeste delen van Berlijn nog vlot, veilig en gratis. Wie In Prenzlauer Berg zijn auto voor enkele dagen kwijt wil en de rest per fiets wil doen, kan overnachten in Acksel Hause in het bruisende hart van Prenzlberg. Hier weer het concept van eigen keuken en veel ruimte. De kamers in het oude gebouw doen huiselijk en gemütlich aan. Er is een mooie binnentuin en wie wil, boekt het ontbijt van het hotel extra bij. Meer luxueus is het bijgebouw enkele huizen verder: de kamers hebben allemaal een aparte leef- en slaapruimte en sommige hebben ook een klein balkon. Dit is een van de mooiste en meest betaalbare adresjes in deze buurt.

Een andere voormalig West-Berlijnse volkswijk in volle ontwikkeling is Kreuzberg. Lange tijd was het een toevluchtsoord voor mensen die een beetje aan de rand van de maatschappij leefden. Er woonden vooral arbeiders, studenten, kunstenaars en randfiguren en een grote Turkse gemeenschap. Kreuzberg wordt ook wel Klein Istanboel genoemd omdat er in dit stadsdeel ruim 60.000 Turken wonen. WO II en de bouw van de Muur hebben Berlijn, maar zeker ook Kreuzberg geen deugd gedaan. De straten kregen een doods en verlaten aanzien en er was weinig te beleven. Na de val van de muur in 1989 ging het snel bergopwaarts. Deze buurt kende in het verleden vrij veel problemen en conflicten, maar de toekomst ziet er mooi uit: Kreuzberg is nu ook ontdekt door projectontwikkelaars en er wordt hard gewerkt om de wijk van zijn slechte reputatie af te krijgen. Ontwerpers en kunstenaars vestigden hier hun ateliers en al snel ontstond er een nieuw Kreuzberg dat zeker kan concurreren met de andere hippe buurten in Berlijn. Spindler Klatt is sinds vorig jaar een van die trendy plekken. Deze club is de opvolger van de legendarische Cookies Cream. Frank Spindler en Jesko Klatt testen hier hun nieuwe gastroconcept uit: een groot Aziatisch geïnspireerd restaurant van meer dan 1.000 vierkante meter dat naadloos overvloeit in een bar annex lounge waar tot de late uurtjes gedanst wordt. In de zomer is het grote terras een van de favoriete plaatsen in deze buurt. Het publiek is thirtysomething en komt volgens de eigenaars voornamelijk uit West-Berlijn.

Een andere pas geopende club is Solar, op de 16de etage van een oud fabrieksgebouw, waar de gasten in een glazen lift in 55 seconden naar boven zoeven. De trend naar boven en naar hogere sferen zet zich in Berlijn, in navolging van andere hemelhoge clubs zoals de PanAm lounge en 40seconds, verder. Een 270 gradenblik op de skyline van Berlijn en het mooiste moment is de spectaculaire zonsopgang boven Berlijn in echte Café del Marstijl.

Berlijn is hot, en niet enkel in de zomer. Zwemmen kan je het hele jaar door in de rivier de Spree. Het Badeschiff is een drijvende installatie die zowel in de zomer als in de winter dienst doet als meest trendy badhuis van Berlijn. In de winter is het Badeschiff overdekt en verwarmd en zijn er ook sauna's. In de zomer is er een strand met bar en is het zwemmen in de openlucht. Dit deel van Berlijn, Treptow, is niet zo bekend maar rond de Arena, waar het Badeschiff ligt te dobberen, zijn er interessante cafés en restaurants.

De nieuwe kant van Berlijn: Potsdamer Platz, een druk verkeersplein in het centrum van voormalig West-Berlijn. Voor WO II was het een levendige ontmoetingsplaats, na de oorlog een grote smeulende puinhoop. In 1961 werd de Muur dwars over het plein aangelegd. De voormalige route van de Muur is op sommige plaatsen symbolisch met stenen in het wegdek aangegeven. In 1990, vlak na de val van de muur, werd op de lege vlakte een rockconcert van Pink Floyd opgevoerd: The Wall.

Na de val van de Muur ontstond de grootste bouwput van Europa en werden tal van grote gebouwen uit de grond gestampt: het Daimler-Chrysler Quartier, het Sony-Center en de Bahntower. Op de bovenste verdieping van een de meest luxueuze hotels van Berlijn, de Hyatt, vind je het mooiste dakzwembad van Berlijn met onbetaalbaar uitzicht op Potsdamer Platz en de stad. Interessant is dat luxehotels in Berlijn, in vergelijking met andere Europese hoofdsteden, nog vrij betaalbaar zijn. Wie naar Berlijn afreist buiten het hoogseizoen of alle grote evenementen zoals het filmfestival de Berlinale, of de designbeurs Designmai, pikt soms interessante deals mee.

Niet ver van Potsdamer Platz bevindt zich een van de meest interessante musea van Berlijn: de Neue Nationalgallerie: tempel van moderne kunst: expressionisme, Bauhaus en naoorlogse stromingen zoals Cobra en Group Zero passeren hier de revue. Het gebouw zelf, ontworpen door Mies van der Rohe in de jaren '60, is op zich al het bezoeken waard. Vanaf juni vult de expositie Berlin-Tokio/Tokio-Berlin. Die Kunst zweier Städte de permanente collectie aan. Het museum werkt voor deze expositie samen met het Mori Artmuseum van Tokio en zal een beeld geven van de unieke relatie op gebied van kunst en cultuur tussen Berlijn en Tokio. De bekende Japanse architect Toyo Ito zal voor deze gelegenheid de glazen, bovengrondse verdieping onder handen pakken.

In 1936 werd het olympisch stadion in de wijk Charlottenburg gebouwd omdat, tot groot genoegen van Hitler, de Olympische Spelen aan Duitsland waren toegewezen. Op deze plek zette de Afro-Amerikaanse atleet Jesse Owens tijdens de Spelen Hitler voor paal door vier gouden medailles te winnen en hiermee de theorie van het Arische superieure ras met de grond gelijk te maken.

In dit stadion, dat 75.000 plaatsen telt, wordt in juni dit jaar de WK-finale voetbal gehouden. Het stadion is inmiddels grondig gerenoveerd, waarbij het oude ontwerp opvallend genoeg werd gerespecteerd. En niet zomaar. Het olympisch stadion is een voorbeeld van de historische veranderingen die Berlijn heeft doorgemaakt. Een aandenken aan een turbulent verleden van een stad, die volgens de Berlijnse geschiedschrijver Karl Scheffler gedoemd is "om altijd maar te worden en nooit te zijn". n

info

Berlijn ligt op 770 km van Brussel en is vlot bereikbaar met de auto. Wie sneller ter plaatse wil zijn, kan vliegen met SN Brussels Airlines (vier vluchten per dag naar Berlijn Tempelhof, www.flysn.be) of met Virgin Express (één vlucht per dag naar Berlijn Schönefeld, www.virginexpress.com). Praktische website: www.berlin-tourist-information.de.

Hotels

* Aparthotel Lux11, Rosa-Luxemburg Strasse 9-11, Mitte, www.lux11.de. Dubbele kamer vanaf 115 euro, zonder ontbijt.

* Radisson SAS-hotel, Karl-Liebknecht Strasse 3, Mitte, http://www.berlin.radissonsas.com. Beetle weekend: 199 euro per persoon voor twee nachten, ontbijt inbegrepen.

* Hotel Ackselhaus, Belforter Strasse 21, Prenzlauer Berg, www.ackselhaus.de. Vanaf 60 euro voor een dubbele kamer.

* Grand Hyatt Berlin, Marlene-Dietrich-Platz 2, Tiergarten. Dubbele kamer vanaf 295 euro. www.berlin.grand.hyatt.com.

Restaurants

* Monsieur Vuong, Alte Schönhauser Strasse 46, Mitte, www.monsieurvuong.de

* Restaurant Vau, Jägerstrasse 54/55 Mitte, www.vau-berlin.de. Lunchmenu vanaf 35 euro.

* Die Weinerei, Kollwitz Strasse 41, Prenzlauer Berg.

* Restaurant Drei, Savignyplatz 3, Prenzlauer Berg, www.restaurant-drei.de.

Bars/Clubs

* Kauf dich glücklich, Oderberg Strasse 44, Prenzlauer Berg.

* Cafe Bar Klub, Wohnzimmer am Savignyplatz, Prenzlauer Berg.

* Scotch and Sofa, Kollwitzstrasse 18, Prenzlauer Berg.

* Spindler & Klatt, Kopenicker Strasse 16-17, Kreuzeberg, www.spindlerklatt.com.

* Solar, Tresemannstrasse 76, Kreuzberg, www.solarberlin.com.

Shopping

* Juwelen Tosh, Alte Schönhauser Strasse 25, Mitte, www.tosh.de.

* Berlijnse modebeurs Bread and Butter, www.breadandbutter.de.

* Berlijns modeplatform Berlinerklamotten, www.berlinerklamotten.de.

* Konk, Raumerstrasse 36, Prenzlauer Berg, www.konk-berlin.de.

* Call a bike, www.callabike. De kostprijs voor het huren van een fiets: 7 cent per minuut.

* EBS Fahrradservice Briebs, Prenzlauer Allee 2, 10405 Berlijn, 0049-44/11.166.

Cultuur

* Palast der Republik Schloßplatz, Mitte, www.pdr.kultur-netz.de.

* Chicks on Speed: www.chicksonspeed-records.com en www.chicksonspeed.com.

* Sommer vorm Balkon, www.sommervormbalkon.de.

* Berlijns filmfestival, www.berlinale.de.

* Badeschiff, www.arena-berlin.de. Dagkaart kost 12 euro. Enkel zwemmen 4 euro.

* Neue National Gallery Potsdamer Strasse 50, Tiergarten, www.neue-nationalgalerie.de en www.smb.museum/Berlin-Tokio/Tokio-Berlin. 'Die Kunst zweier Städte' van 8 juni tot 3 oktober 2006.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234