Maandag 02/08/2021

De uitspraken van Paul Verhaeghe doen pijn

'Wegwerpmensen?' We laten werkzoekenden helemaal niet over aan hun lot

"De officiële instanties, begeleidingsorganisaties en uitzendbureaus zijn uitgegroeid tot een anonieme orwelliaanse organisatie drijvend op een als repressief ervaren systeem dat de werkzoekenden ontmenselijkt en in de onderbuik van de maatschappij wegdrukt." De Gentse hoogleraar Paul Verhaeghe is weer bijzonder goed op dreef in zijn opiniestuk (DM 1/2). Verhaeghe heeft schrijftalent maar kan niet verhullen dat zijn stuk ook nu weer niet gebaseerd is op ook maar enige kennis van zaken, laat staan historisch inzicht.

Verhaeghe neemt vooral het uitbestedingsbeleid van de VDAB op de korrel. In plaats van de werklozen zelf te begeleiden naar werk is de VDAB nu een doorgeefluik geworden richting uitzendsector. En daar worden vooral gebakken lucht en tijdelijke functies verkocht. Uiteraard onderbetaald. Hier is duidelijk weer het verderfelijke neoliberalisme aan zet. Hij heeft duidelijk niet de moeite genomen om het uitbestedingsbeleid van de VDAB grondig te bestuderen.

Maatwerk

Dit beleid kent zijn oorsprong in de loop van de jaren 90. Het was de tijd waarbij internationaal het monopolie van de publieke arbeidsbemiddeling (bij ons VDAB) werd doorbroken en ook de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) het gemengd arbeidsmarktmodel naar voor schoof met de aanname van Conventie 181. Het ILO is een tripartite organisatie waar ook de vakbonden een belangrijke stem hebben. Geen neoliberale club.

Voor het ILO was zo'n gemengd model met publieke, socialprofit- en private actoren, elk met hun eigen expertise, de beste garantie om de problemen op de arbeidsmarkt succesvol aan te pakken. De arbeidsmarkt werd steeds gediversifieerder en had meer en meer nood aan maatwerk voor verschillende doelgroepen. Beleidsmatig pak je dit beter aan met een netwerk van verschillende organisaties dan met een steeds verder uitdeinende overheidsorganisatie.

Deze aanpak spoorde met het nieuwe beleid ten aanzien van werkzoekenden. In plaats van werkzoekenden een uitkering te geven en ze het voor de rest zelf te laten uitzoeken werden ze actief ondersteund in hun zoektocht naar werk. Het was de opkomst van het actief arbeidsmarktbeleid. De ideologische wortels van dit beleid zijn niet neoliberaal maar sociaal democratisch. Mensen worden niet meer aan hun lot overgelaten maar actief geholpen om hun plaats op de arbeidsmarkt en in de samenleving te vinden. Het is niet toevallig dat Frank Vandenbroucke in België een van de architecten van het actief arbeidsmarktbeleid was.

Ter herinnering. In de vroege jaren 80 bedroeg de jeugdwerkloosheid 30 procent. Jongeren dienden zoals elke werkloze iedere dag aan te schuiven voor de stempelcontrole. Het was nagenoeg onmogelijk om een opleiding te volgen en er was geen sprake van begeleiding naar werk. Het predicaat 'wegwerpmens' was toen veel meer van toepassing dan nu.

Vacatures

Na de ratificatie van Conventie 181 werden na lang politiek palaveren bij de VDAB twee rollen onderscheiden: de regisseursrol en de actorrol. De VDAB regisseert nog steeds de arbeidsmarkt, aangestuurd door politiek en sociale partners. Dit blijft een 100 procent publieke taak. Nadat het script vastligt, wordt een gedeelte van de te presteren diensten volgens strikte criteria aanbesteed. Daar kunnen alle mogelijke partijen die aan de inhoudelijke voorwaarden voldoen op inschrijven.

In tegenstelling tot wat Verhaeghe suggereert, blijft de VDAB zelf een heel belangrijke actor. Het klopt ook helemaal niet dat, naast de VDAB, enkel uitzendbureaus in deze de externe actoren zijn. Verhaeghe is blijkbaar niet op de hoogte dat heel wat socialprofitorganisaties deelnemen. Ze werken onder dezelfde voorwaarden. Ze verdienen evenveel, of even weinig. De slechts enkele uitzendbedrijven die optreden als actor in deze markt doen dit trouwens met zelfstandige organisaties. De te leveren diensten staan namelijk zeer ver af van deze van traditionele uitzendarbeid waarbij het om het snel en accuraat invullen van vacatures gaat.

Contract op zak

Bij de diensten die uitbesteed worden gaat het om de langdurige begeleiding van werkzoekenden. Deze worden op een duurzame manier naar de arbeidsmarkt toegeleid. Het gaat daarbij zelden om uitzendopdrachten.

De grote meerderheid gaat met een contract van bepaalde of onbepaalde duur aan de slag.

Actoren worden afgerekend op resultaten. Slechte dienstverlening wordt snel afgestraft. De resultaten van de verschillende actoren kunnen onderling uiteraard sterk verschillen. Dat de resultaten van de private commerciële en niet-commerciële spelers systematisch slechter zijn dan de VDAB klopt niet. De laatdunkende uitspraken van professor Verhaeghe over de dikwijls jonge werknemers die werkzaam zijn bij deze actoren zijn onterecht en kwetsend.

Hierbij nodig ik Paul Verhaeghe officieel uit om eens een kijkje te komen nemen hoe het er echt aan toe gaat bij een private commerciële organisatie die werkzoekenden succesvol begeleidt naar de arbeidsmarkt. Om kennis te maken met de realiteit achter de cijfers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234