Maandag 28/11/2022

De uithangborden van de Belle Epoque

In het kader van haar restauratiecampagne met als thema 'Kunstwerken op papier', nam de Koning Boudewijnstichting 41 affiches uit de Belle Epoque onder handen, afkomstig uit het Prentenkabinet van de Koninklijke Bibliotheek van België. Deze laatste instelling stelt vanaf vandaag deze prenten tentoon. Behalve vier werken van Toulouse-Lautrec worden ook ontwerpen geëxposeerd van grote Belgische namen uit het genre, zoals Privat Livemont, Adolphe Crespin en Edouard Duyck, en Théo Van Rysselberghe.

Het is nog maar een week geleden dat in het Jubelparkmuseum onder de titel Schatten voor allen een expositie opende met daarin een selectie van kunstwerken die door de Boudewijnstichting werden aangekocht of gerestaureerd tijdens een van de restauratiecampagnes. Affiches uit de Belle Epoque is een interessante aanvulling, omdat de tentoonstelling concreter ingaat op één thema, de restauratie van de 41 affiches. Het Prentenkabinet van de Koninklijke Bibliotheek beschikt in totaal over meer dan duizend affiches, geschonken door verschillende collectionneurs.

Een groot gedeelte van deze affiches is dringend aan restauratie toe. Een van de redenen is dat ze verschillende keren moesten worden verhuisd en in slechte omstandigheden werden bewaard. Zo werden honderden grote affiches in de loop van de jaren zestig met tientallen tegelijk opgerold tot dikke, in pakpapier verpakte rollen. Ze werden onder meer opgestapeld in een keldermagazijn, later in een ruimte onder de dakpannen, niet bepaald geschikte plaatsen voor de conservering van papier. Vochtigheid, vervuiling en stof zijn grote vijanden van een papieren kunstwerk. Maar ook de materialen waaruit de drager of de inkt is vervaardigd, kunnen een affiche aantasten. De restauratie van één affiche kost zo'n 25.000 frank. Alleen al het ontrollen van de vellen is een delicate aangelegenheid, omdat de scheurtjes soms in elkaar haken en onzorgvuldigheid dus nog meer schade kan aanrichten.

De voor restauratie geselecteerde affiches behoren tot de oudste van de verzameling. Ze stammen uit de periode 1891-1900, meteen de hoogdagen van de beeldaffiche. Frankrijk was voor België het grote voorbeeld. Die eerste affiches waren vaak het werk van kunstenaars en dus nauw verbonden met artistieke bewegingen als 'Les XX' of 'La Libre Esthétique'. Al heel snel ontstond de rage om affiches te verzamelen, hoewel ze eigenlijk in de eerste plaats bedoeld waren om een tijdelijk bestaan te leiden op straat, waar ze blootgesteld waren aan regen en wind. Er kwamen luxe-uitgaven op de markt, of je kon een exemplaar kopen met de handtekening van de kunstenaar erop.

De affichekunst profiteerde duidelijk van de grote aandacht die in de art nouveau aan de decoratieve kunsten werd besteed. Crespin werkte bijvoorbeeld samen met art nouveau-architect Paul Hankar als ontwerper van sgraffito's, en maakte daarnaast affiches samen met Edouard Duyck. Privat Livemont, die soms wordt omschreven als 'de Belgische Mucha', was een medewerker van architect Paul Saintenoy. Aan de affiches die van hem worden gepresenteerd, is duidelijk te zien dat hij zich het meest liet inspireren door de art nouveau. Daarvan getuigen verleidelijke, mysterieuze vrouwenfiguren, die het publiek tot kopen moesten aanzetten, en de golvende lijnen in de tekening. Een van de mooiste affiches op de tentoonstelling is een lithografie van Henri Meunier om een concert aan te kondigen. Een vrouw speelt muziek terwijl ze uitkijkt over zee, een ster trekt de aandacht. Meunier gebruikt eenvoudige kleurvakken; de okerkleur van de jurk moet de aandacht van de voorbijgangers trekken.

Brussel was op het einde van de vorige eeuw hét centrum voor de Belgische affiche. Er was een vijftiental lithografische drukkers actief. Maar ook in Luik en Antwerpen werden affiches ontworpen en gedrukt. De vier Franse affiches van Toulouse-Lautrec, de absolute meester van de affichekunst, worden helemaal achteraan in de tentoonstellingsruimte gepresenteerd. Een van de vier stelt de beroemde cabaretdanseres Jane Avril voor.

(AB)

De tentoonstelling loopt tot 4 april in de Houyouxgalerij van de Koninklijke Bibliotheek van België op de Kunstberg in Brussel. Dagelijks geopend van 12 tot 16.50 uur, behalve op zondag. Toegang gratis. Rondleidingen 03/519.53.55. Catalogus 350 frank.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234