Zaterdag 06/06/2020

'De twijfel is fascinerender dan de absolute waarheid'

'Dit was de moeilijkste journalistieke opdracht die ik mezelf kon geven. Het onderzoek was lastig en het vergde al mijn talenten om van droog materiaal een boek te maken dat je in één ruk wilt uitlezen'

> Is de buitenland correspondent van Vanity Fair.

> Publiceerde eerder de boeken Fire (2001) en The Perfect Storm (1997).

> Belandde dankzij zijn goede looks op de '50 sexiest men alive'-lijst van People Magazine.

> Samen met zijn vrouw Daniela woont hij in New York, waar hij mede-eigenaar is van bar-restaurant The Half King.

Door Evy Ballegeer

Iets meer dan tien jaar terug was Sebastian Junger een worstelende journalist die bomen velde om zijn brood te verdienen. Maar zijn debuut in 1997, The Perfect Storm, veranderde alles. Het boek dat aanvankelijk door zes uitgevers geweigerd werd, leverde een blockbuster op met George Clooney in de hoofdrol. Junger schepte massa's geld en tegelijk gingen allerlei deuren voor hem open. Die van Vanity Fair bijvoorbeeld, waar hij tegenwoordig als sterreporter verslag uitbrengt vanuit oorlogsgebieden over de hele wereld. Nadat hij in 2003 tijdens een opdracht in Liberia in een benarde situatie verzeild geraakt was, trok Junger zich drie jaar terug uit de gevarenzone om te werken aan A Death in Belmont, een misdaadboek waarin hij een verhaal uitspit dat al in zijn familie circuleerde toen hij nog een kind was.

Op 11 maart 1963 wandelde Roy Smith 's namiddags door Belmont, een conservatief blank voorstadje van Boston, waar een zwarte man als Smith meteen opviel. Hij had net het huis schoongemaakt van de Joodse huisvrouw Bessie Goldberg. Uren nadat Smith bij haar weg was gegaan, vond Goldbergs man haar levenloze lichaam op de vloer van de woonkamer. Ze was verkracht en gewurgd met haar nylonkous. Smith werd opgepakt en hoewel hij de misdaad bleef ontkennen, werd hij na een snel proces veroordeeld. Jungers ouders woonden niet ver van de Goldbergs. Een paar weken voor de moord hadden ze twee timmermannen ingehuurd om een kunstenaarsstudio te bouwen achter hun huis. Een van de klusjesmannen, Albert DeSalvo bekende later dat hij de Boston Strangler was, een seriemoordenaar die dertien vrouwen om het leven had gebracht op een manier die deed denken aan de moord op Bessie Goldberg. Volgens de verhalen in de familie van Junger had Roy Smith Goldberg niet vermoord, maar was DeSalvo de schuldige, ook al had die altijd volgehouden dat Goldberg niet een van zijn slachtoffers was.

In A Death in Belmont stelt Junger de schuld van Smith ter discussie en toont hij aan dat de Boston Strangler ook een goede kandidaat was voor de misdaad. "Elke journalist wil een verhaal openbreken, de geschiedenis herzien en aantonen dat een schuldige onschuldig is en omgekeerd", vertelt Junger in de Half King, een bar-restaurant in het New Yorkse Chelsea waar hij mede-eigenaar van is. "Naarmate ik meer opzoekingswerk deed over Roy Smith, begon ik een soort relatie met hem te hebben. Ik had zowat het gevoel dat ik zijn advocaat was, tot ik ontdekte dat er toch een grote kans bestond dat hij de moord wel degelijk gepleegd had. Ik was ontgoocheld en ik had zelfs het gevoel dat Smith zich verkeerd had voorgesteld aan mij, wat uiteraard belachelijk is. In het verhaal dat mijn familie altijd vertelde, was hij niet de slechte kerel die hij in werkelijkheid wel was. Toch is het niet omdat hij overvallen had gepleegd dat hij per definitie ook een oudere vrouw zou verkrachten en vermoorden. Uit verslagen van psychologen leerde ik dat alleen iemand die al minder zware seksuele misdaden op zijn kerfstok heeft, zoiets doet en die had Smith niet. Het is erg onwaarschijnlijk dat een dertiger zomaar uit het niets zou besluiten om te verkrachten en te doden. Dus in die zin bleef hij een slechte kandidaat voor deze moord.

"Toen ik erachterkwam dat het goed mogelijk was dat Smith toch niet onschuldig veroordeeld was, begon ik mij af te vragen waar mijn boek dan over zou gaan. Maar ik besefte dat je als journalist geen bepaalde uitkomst van een verhaal mag willen. Als je onbewust toch in een bepaalde richting werkt, beïnvloedt dat de manier waarop je research doet. Ik herinner mij een ervaring toen ik in de jury zat van een proces tegen een politieman die beschuldigd werd van corruptie. Toen de aanklager aan het woord was, leek de kerel duidelijk schuldig. Maar toen je naar de verdediging luisterde, leek de beschuldigde er duidelijk ingeluisd. Dezelfde feiten kregen dus tegengestelde interpretaties en ik raakte gefascineerd door de ambiguïteit van de realiteit. Mijn geest ging heen en weer tijdens dat proces. Die strijd was fascinerender dan de absolute waarheid te kennen, want op dat moment valt het debat weg en is er geen intellectuele uitdaging meer. Als ik die ervaring kon meegeven aan mijn lezers, zouden ze een boek in handen hebben dat voldoening schenkt. Ook al kan ik hen geen absolute conclusie bieden, ze zullen worstelen met de ambiguïteit. Had ik kunnen bewijzen dat Smith onschuldig was, dan zou je het boek al neerleggen na een paar hoofdstukken. Maar net dat mensen niet weten waar het naartoe gaat, maakt het verhaal zo boeiend. Dus wat ik eerst als een zwakte van het werk beschouwde, bleek een sterkte."

In het boek is een korrelige familiefoto opgenomen van Junger, nog geen twee jaar oud, op de schoot van zijn moeder. Achter hen staan de twee klusjesmannen die ingehuurd waren om de studio te bouwen. Albert DeSalvo, die later de wurger van Boston bleek te zijn, kijkt recht in de lens. De gedachte dat Jungers moeder een aantal keer alleen met hem thuis was, veroorzaakt rillingen. Junger: "Ons verhaal is goed uitgedraaid, maar hoe meer onderzoek ik deed, hoe meer ik besefte dat het maar een haar gescheeld heeft. Ook al bestaan er theorieën dat hij ondanks zijn bekentenissen toch niet de Boston Strangler was, hij was een serieverkrachter. Zoveel is zeker. En misschien ook een seriemoordenaar. Mocht DeSalvo mijn moeder vermoord hebben, dan zou ik een totaal ander leven gehad hebben. Ik zou haar zelfs niet gekend hebben, want ik was nog geen twee. Ik zou wellicht opgegroeid zijn met een stiefmoeder. Wie weet hoe mijn leven er zou uitzien. Je mag daar eigenlijk niet aan denken."

De persoonlijke link tussen Junger en de wurger van Boston is een sappig detail, maar de auteur bouwt er zijn verhaal niet rond op. Hij schuwt de makkelijke invalshoek 'mijn ouders kenden een seriemoordenaar' en dat is een van de verdiensten van het boek. Een andere is dat Junger zich net als in A Perfect Storm een bezielde verteller toont die een meer dan veertig jaar oud misdaaddossier leven weet in te blazen. "Het recreëren van de scènes was erg uitdagend. Neem bijvoorbeeld de bar waar Roy Smith de avond voor de moord uithing. Ik kon er niet gewoon binnenwandelen en hem beschrijven, want die bar bestaat niet meer. Toch kun je niet veel van dat soort details laten vallen, of het boek leest niet meer als een spannend verhaal maar als rechtsliteratuur. De eigenaar van de bar was gestorven. Ik zocht zijn zoon, die me doorverwees naar zijn broer die foto's had van de zaak. Die beantwoordde maandenlang mijn telefoons niet, maar uiteindelijk mocht ik bij hem langs gaan in Maryland. En dat alles voor één paragraaf.

"Ik denk dat ik mezelf aan het testen was. Dit was de moeilijkste journalistieke opdracht die ik mezelf kon geven. Het onderzoek was lastig en het vergde al mijn talenten om van droog materiaal een boek te maken dat je in één ruk wilt uitlezen. Dat mijn eerste boek een bestseller was, spoorde me nog extra aan om hard te werken. Ik wou niet dat iemand mij ervan beschuldigde dat ik de makkelijke weg gekozen had na mijn eerste succes."

Het is weinig waarschijnlijk dat iemand Junger gemakzucht zou verwijten. Voor Vanity Fair reist hij naar 's werelds gevaarlijkste plekken. Verslag uitbrengen vanuit Liberia, Sierra Leone of Afghanistan kan men bezwaarlijk makkelijk noemen, zeker als je weet dat Junger het helemaal niet meer voor het geld hoeft te doen. "De literaire gemeenschap is zeer cynisch", lacht hij. "Maar ik hou van mijn werk. Ik vind het fantastisch. Het is onmiddellijk, intens, opwindend en het voelt belangrijk aan. Ik voel me er zeer levend door. Soms is het gevaarlijk, maar het klinkt vooral dramatisch. In Afghanistan bijvoorbeeld zijn er nog maar heel weinig journalisten vermoord. Er worden er wel veel beschoten, maar weinig vermoord. Als je met het Amerikaanse leger op pad bent, dan zit de schutter in grotere problemen dan jij. De soldaten zijn ongelooflijk. Toen ikzelf beschoten werd, dook ik achter een rots. Het was niets. Ik had gisteren bijna een auto-ongeval in Washington en ik was toen veel meer in gevaar. Liberia daarentegen, was wel echt hachelijk. Daar werd ik ervan beschuldigd een Amerikaanse spion te zijn. Ik was de enige Amerikaan in het land en toen het rebellenoffensief begon, ging het regeringsleger ervan uit dat de Amerikanen de rebellen steunden. Ze vielen mijn hotelkamer binnen, namen mijn documenten af en vertelden me dat ik me moest aanmelden bij het ministerie van Informatie. Ze verplichtten me het land te verlaten, maar omdat de rebellen op dat moment overal zaten, kon ik niet weg en moest ik onderduiken. Gelukkig is de Amerikaanse ambassade me ter hulp geschoten en hebben ze me het land uitgesmokkeld. Anders had het zeer verkeerd kunnen aflopen."

> http://literati.net/Junger/

> The Perfect Storm (2000), verfilming door Wolfgang Petersen van Jungers bestseller met George Clooney en Mark Wahlberg in de hoofdrol.

> www.teunvoeten.com.

Voor zijn artikelen in Vanity Fair over Afghanistan en Liberia werkte Junger samen met de in Brussel gevestigde Nederlandse fotograaf Teun Voeten.

Sebastian Junger

A Death in Belmont

Fourth Estate, 266 p., 14,99 dollar.

In 1963 wordt Bessie Goldberg vermoord op een paar straten van Jungers ouderlijk huis in Belmont, een voorstad van Boston. De manier waarop ze stierf, suggereert dat ze een slachtoffer is van de Boston Strangler, maar uiteindelijk wordt Roy Smith veroordeeld, een zwarte man die Goldbergs huis schoonmaakte. Junger spit de zaak opnieuw uit.

'Ik besefte dat je als journalist geen bepaalde uitkomst van een verhaal mag willen. Als je onbewust toch in een bepaalde richting werkt, beïnvloedt dat de manier waarop je research doet'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234