Dinsdag 04/08/2020

De Tussenstand: Te lang te vuil gebleven

Beeld UNKNOWN

Elke zaterdag maakt een opiniemaker van De Morgen de tussenstand op van de afgelopen week.

'Niet het FN in Frankrijk, de FPÖ in Oostenrijk, de Alleanza Nazionale in Italië of de LPF in Nederland wijzen ons de weg. Het is andersom. Wij zijn het Erfolgmodell, het succesmodel voor de anderen geworden. Vlaanderen is nu het rechts-nationale gidsland in Europa." Als Filip Dewinter in 2004 die woorden orakelt, is Vlaams Belang goed voor 981.587 stemmen of een kwart van het Vlaamse electoraat. Op een avond met geestesgenoten uit Oostenrijk, Frankrijk en Italië in zaal Elzenhof in hartje Antwerpen werpt Dewinter zich dat jaar op als centrale strateeg om de Europese extreemrechtse partijen op één lijn te krijgen.

Dat politici contact zoeken met buitenlandse winnaars is van alle tijden. MR-boegbeeld Didier Reynders die Nicolas Sarkozy naar Luik uitnodigt om er met hem naar Luik-Bastenaken-Luik te kijken. Mark Rutte die, na zijn verkiezingsoverwinning als gedoodverfde nieuwe premier van Nederland, een campagnemeeting van Open Vld komt opluisteren om zijn liberale vrienden een hart onder de riem te steken. Politici hopen dat de buitenlandse successen in het binnenland op hen zullen afstralen. Vlaams Belang vormt daar geen uitzondering op. Alleen zijn de rollen omgedraaid. Jarenlang was Vlaams Blok/Vlaams Belang het voorbeeld. Nu hinken ze achterop.

Een select groepje VB'ers met naast Dewinter, voorzitter Bruno Valkeniers, senatrice Anke Van dermeersch en Europees Parlementslid Filip Claeys had deze week in het Brusselse hotel Métropole een discrete ontmoeting met FN-voorzitster Marine Le Pen. Zij kwam in haar zwart jurkje en met zonnebril in de blonde haren niet luisteren naar Dewinter & co, maar omgekeerd. De FN-voorzitster, die begin dit jaar haar vader Jean-Marie opvolgde, heeft extreemrechts in Frankrijk in sneltempo populair gemaakt. Voor minder dan de tweede ronde in de Franse presidentsverkiezingen van 2012 gaat ze niet.

Bij de verkiezingen van vorig jaar hield Vlaams Belang nog 491.547 kiezers over. Een halvering in vergelijking met 2004. Maar er is meer. Niemand luistert of kijkt nog. Achtereenvolgens Jean-Marie Dedecker (LDD) en Bart De Wever (N-VA) zogen het kiezersreservoir van de partij langzaam leeg en blijven dat ook doen.

Gerolf Annemans toonde zich deze week verbolgen over het feit dat de partij van De Wever een heuse 'rooftocht' onderneemt op lokale VB-mandatarissen. Hij ontwaarde een echte N-VA-strategie in de aanloop naar de lokale verkiezingen. Volgens Annemans is het stramien van die toenadering ongeveer altijd hetzelfde. "Als de Vlaams Belanger tijdig de partij verlaat en als 'onafhankelijke' gaat zetelen, dan garandeert de N-VA hem volgend jaar een zeker verkiesbare plaats", verduidelijkte hij. "Zwaargewichten krijgen soms zelfs meteen het lijsttrekkerschap aangeboden."

Vrijdag werd duidelijk dat Karim Van Overmeire, die vorig jaar extreemrechts de rug toekeerde, in Aalst gaat samenwerken met de lokale afdeling van de N-VA. Daarmee treedt hij in de voetsporen van ex-VB-Kamerlid Luc Sevenhans die als vierde opvolger in de Senaat raakte. Gewezen Kamerlid Bruno Stevenheydens is ondertussen lid van de N-VA in Beveren. Het zullen waarschijnlijk niet de laatsten zijn die overstappen.

Annemans gaat er in zijn betoog ook gemakshalve aan voorbij dat de N-VA weinig te winnen heeft door zich massaal te associëren met ex-Belangers. De partij is uitgegroeid tot een sterk politiek merk en profileert zich als de stem van conservatief rechts Vlaanderen en niet als een Vlaams Belang light.

Extreemrechts in Vlaanderen kampt trouwens al langer met personeelsproblemen. Het lanceren van een nieuwe generatie werd een flop. Jurgen Verstrepen stapte over naar LDD. En het losweken van Marie-Rose Morel bij de N-VA leidde tot een breuk in de top van de partij. De voorbije 20 jaar is geen enkel nieuw gezicht erin geslaagd uit te groeien tot boegbeeld. Verruimer Bruno Valkeniers werd weliswaar tot partijvoorzitter gebombardeerd, maar iedereen weet dat hij niet de man is die het voor het zeggen heeft als het er echt op aankomt.

Het beste voorbeeld van het falend personeelsbeleid is misschien nog wel de rekrutering bij de Vlaamse Volksbeweging (VVB), een organisatie waar zowel N-VA als Vlaams Belang affiniteiten mee hebben. Rita De Bont krijgt in 2007 als VVB-voorzitster een verkiesbare plaats op de Antwerpse VB-lijst. De N-VA doet hetzelfde met Jan Jambon. De politiek secretaris van de VVB heeft zich een jaar eerder bij de partij van De Wever aangesloten. Terwijl De Bont er sindsdien vooral in geslaagd is onzichtbaar te wezen, heeft Jambon zich in en buiten het parlement tot een vaste waarde ontpopt.

Volgens de VB-top dankt Marine Le Pen haar succes aan het feit dat ze niet aan de inhoud heeft gesleuteld, maar aan de stijl. Een jonge vrouw aan de top van de partij illustreert die stijlverandering. "Dat is de essentie van het probleem waar het Vlaams Blok mee kampt. Door onze stijl, ons taalgebruik, onze propaganda ontstaat er een verkeerde indruk, die al lang niet meer strookt met ons programma. De perceptie is ons probleem en daar moeten we aan werken. We moeten een zichtbare cesuur, een breuk maken door een momentum te creëren." Het zijn woorden van Dewinter uit... 2004.

Al die jaren bleef het bij holle frasen. Dat is ook niet verwonderlijk als zelfs Annemans de meest salonfähige der Belangers na de omvorming van Blok tot Belang met zoveel woorden benadrukte dat "het programma vuil genoeg moet blijven" om aantrekkelijk te zijn voor het volk.

Geen nieuwe inhoud, geen nieuwe gezichten, geen nieuwe toon, geen nieuwe stijl. Alleen de vuile koers is gebleven. Geen wonder dat naast de mandatarissen, ook de kiezers het zinkende schip verlaten.

Steven Samyn

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234