Zondag 17/01/2021

Interview

"De Turkse verdeeldheid is in België geïmporteerd"

Beeld AFP

Het controversiële referendum dat de Turkse president Recep Tayyip Erdogan meer macht moet geven, kent zondagavond zijn beslag. Wat de uitslag ook zal zijn, de gevolgen laten zich nu al voelen, ook in België, zegt Serpil Aygün, hoofdredacteur van de Belgisch-Turkse krant Binfikir.

Zelf heeft ze haar stem allang uitgebracht, lacht Serpil Aygün. “Natuurlijk! Ik ben in 2002 naar België gekomen, maar mijn hele familie woont in Turkije. Het gaat over hun toekomst. Ik kan hier niet zorgeloos leven terwijl mijn familie en vrienden gevaar lopen.”

Gevaar, want Turkije staat op een keerpunt en de neuzen staan wat Aygün betreft niet in de juiste richting. “Het land heeft 94 jaar lang een parlementair systeem gekend, waardoor het moderne Turkije op westerse leest is geschoeid, met waarden en visies die aanleunen bij Europese democratieën. Men wil nu naar een presidentieel systeem gaan – waar op zich niets mis mee is – maar met de voorgestelde grondwetswijziging dreigt de scheiding der machten niet langer te worden gerespecteerd.”

Serpil Aygün.Beeld RV

In het voorstel wordt de functie van premier afgeschaft en wordt de president tegelijk staatsleider en regeringshoofd. Ministers worden door de president benoemd, en wie een ministerpost bekleedt, kan niet langer parlementair zijn. President en parlement kunnen elkaar ontbinden, maar de president kan dat in zijn eentje beslissen, terwijl het parlement een meerderheid nodig heeft. De uitvoerende macht komt daarmee volledig in handen van de president, die ook twaalf van de vijftien rechters van het Grondwettelijk Hof zal benoemen en de begroting opmaakt, die het parlement enkel kan goed- of afkeuren.

Waarnemers menen dat Erdogan met deze grondwetswijziging een dictatuur wil installeren.

Aygün: “Turkije zegt sterk leiderschap nodig te hebben om binnenlandse – de Gülenbeweging, de Koerdische PKK – én buitenlandse vijanden – Duitsland en Nederland – te bestrijden. Maar er zijn inderdaad stemmen die zeggen dat alle macht samenkomt bij de president, waardoor Turkije de facto een dictatuur wordt. Ik vind: de grondwet is er niet alleen voor politici en machthebbers, maar ook voor gewone mensen. Bij een grondwetswijziging moeten alle burgers betrokken zijn, ook minderheidsgroeperingen. Dat is nu niet het geval en dat baart me grote zorgen.”

De ja-stem lijkt het te zullen halen. Al wekenlang roepen Turkse media op om de president te steunen. Nee-stemmers worden afgeschilderd als terroristen en landverraders.

“Ik ben er niet zeker van dat het ja-kamp het zal halen. Het is een nek-aan-nekrace waarbij de ja-stemmers momenteel aan kop liggen, maar veel mensen durven in een poll niet te zeggen wat ze denken. Ze antwoorden dat ze ja zullen stemmen, terwijl ze in het stemhokje het tegenovergestelde van plan zijn. Ik hoor van veel mensen in België en Turkije dat ze het niet eens zijn met de grondwetswijziging. Deze week heeft zelfs de voorzitter van de nationalistische partij MHP (de extreem rechtse Grijze Wolven, SS), die de AKP vaak steunt, zijn achterban duidelijk gemaakt dat er ook 'anders' mag worden gestemd.”

Hoe komt het dat het referendum zo sterk leeft in ons land? Enkele weken geleden raakten voor- en tegenstanders van Erdogan zelfs slaags op de trappen van het Turkse consulaat in Brussel.

“Om dat te begrijpen, moeten we terug in de tijd. De eerste Turkse gastarbeiders zijn door hun vaderland aan hun lot overgelaten – het Turkse verenigingsleven is pas op gang gekomen toen ze hun doden naar Turkije wilden overbrengen om ze te begraven. Ook België heeft jarenlang niet geïnvesteerd in zijn migranten – het migratiebeleid is te laat gekomen. Bovendien blijven veel Turken discriminatie ondervinden op school en op het werk. Dat heeft voor frustraties gezorgd, zowel tegenover België als tegenover Turkije. Tot Erdogan in 2001 aan de macht kwam. Hij heeft veel geïnvesteerd in Europese Turken: de consulaten werken beter, het afkopen van de dienstplicht is goedkoper geworden, net als het invoeren van een auto in Turkije en het gebruik van buitenlandse gsm's. Die liefde hebben de Europese Turken beantwoord met een AKP-stem. Bovendien heeft Erdogan de Turken meer godsdienstvrijheid gegeven – in het parlement mag je nu met een hoofddoek gaan werken, wat de mensen de indruk heeft gegeven dat het kalifaat niet meer veraf is.”

Erdogan heeft de Europese stemmen nodig, ook voor het referendum?

“Absoluut. De 2,5 miljoen Europese Turken gaan het verschil maken. Dat is al gebleken bij de laatste verkiezing, toen de AKP beter scoorde in het buitenland dan in Turkije. Van de Vlaamse Turken heeft toen zelfs 68 procent voor de AKP van president Erdogan gestemd.

“Dat de AKP zo goed scoort in België, heeft behalve met de slechte integratie ook te maken met het feit dat de AKP-ministers die de afgelopen jaren in het kader van de Europese toetredingsgesprekken in Brussel waren, vaak in Belgische moskeeën zijn gaan spreken. Ze vroegen met welke problemen de Turken kampen en ze beloofden daaraan te werken. We mogen ook de couppoging van afgelopen zomer niet vergeten: die heeft Erdogan nog meer argumenten gegeven om een sterk leiderschap uit te bouwen. Zoals zovele Turken heb ook ik vlak voor het referendum een brief gekregen van premier Yildirim, waarin ik werd herinnerd aan de gebeurtenissen van 15 juli. Er werd mij niet om een ja-stem gevraagd, maar er hoefde geen tekeningetje bij.”

Zal de uitslag van het referendum gevolgen hebben voor ons land?

“Die zijn er nu al: de Turkse verdeeldheid is geïmporteerd in België. De campagne voor het referendum heeft de mensen bang gemaakt en opgedeeld in kampen. Het nee-kamp heeft zich niet kunnen tonen, terwijl de AKP overal was, vaak op een arrogante manier. En dan heb ik niet alleen over de Turkse satellietzenders, maar ook over videoboodschappen op Facebook en op straat – je kon er niet naast kijken.

“Ook voor de diplomatieke relaties zullen er gevolgen zijn. In België zijn er geen incidenten geweest zoals in Duitsland en Nederland, waar een Turkse minister hardhandig het land werd uitgezet, maar de uitspraken die Erdogan heeft gedaan over enkele Europese landen (hij beschuldigde hen van nazipraktijken, SS), heeft de relaties met Europa geschaad en het vijandschap gevoed. Bovendien leeft in Turkije de indruk dat België een land is dat militanten van de PKK en DHKP-C steunt, terwijl het niet zo vriendelijk is voor de gemiddelde Turk. Wees er maar zeker van dat Erdogan dat gebruikt: 'Zie je wel, het zijn onze vijanden'. Als de ja-stem het haalt, dan vrees ik dat het er niet zo best uitziet.”

Serpil Aygün

– Geboren in Turkije, woont sinds 2002 in België

– Hoofdredacteur van de pluralistische, Belgisch-Turkse krant Binfikir, wat 'duizend gedachten' betekent

– Vindt dat de Turkse gemeenschap in België te veel met de Turkse actualiteit bezig is. Met Binfikir wil Aygün Belgische Turken op de hoogte brengen van het Belgische nieuws

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234