Zaterdag 18/01/2020

De tuin als kunst

Openluchttentoonstellingen in parken en tuinen zijn stilaan een zomerse rage geworden. De laatste jaren duikt een nieuw fenomeen op: tentoonstellingen waarbij niet langer zomaar wat beelden of installaties in de tuin worden neergepoot, maar waarbij de tuin zelf voorwerp wordt van een artistieke proeve. Op diverse plaatsen in Europa kunt u tijdens de zomer gaan kijken naar deze artistieke tuinprojecten.

Reeds voor de tiende keer wordt in het Franse Chaumont-sur-Loire het Festival International des Jardins georganiseerd. Thema dit jaar is de mozaïekkunst. Aan de oorsprong van dit festival ligt een gemiste kans: een project om op de terrassen van het Centre Pompidou in Parijs experimentele tuinen te laten aanleggen door de belangrijkste tuinarchitecten ter wereld. Dat project ging uiteindelijk niet door wegens allerlei administratieve obstakels, maar de toenmalige Franse minister van Cultuur Jack Lang nam de idee over. Hij kreeg onmiddellijk de steun van de autoriteiten van de Région Centre die de voormalige kasteelhoeve van Chaumont-sur-Loire ter beschikking stelden voor de oprichting van een permanent centrum gewijd aan de tuin- en landschapskunst. Zo ontstond het 'Conservatoire International des Parc et Jardins et du Paysage', een ontmoetingsplaats en opleidingscentrum voor professionelen en amateurs over alles wat met de tuin en tuinarchitectuur te maken heeft.

Sinds 1992 wordt op het domein van de kasteelhoeve een jaarlijkse tuinmanifestatie gehouden. Voor de algemene inrichting van het 5 ha grote terrein werd een beroep gedaan op de Vlaamse landschapsarchitect Jacques Wirtz. Hij creëerde in het voormalige park dertig kleine perceeltjes in de vorm van een tulpenblad, die zich doorheen het park slingeren als de bladeren op een tak. Elk perceeltje wordt uniform omhaagd met een gesnoeide beukenhaag. Elk jaar wordt een dertigtal tuinarchitecten en kunstenaars uit heel de wereld geselecteerd om op een van die perceeltjes, die nauwelijks 250 m2 groot zijn, een originele tuin te ontwerpen rond één bepaald thema. Het resultaat is elk jaar opnieuw een staalkaart van de hedendaagse tuincultuur, een boeiende, soms bevreemdende confrontatie met steeds nieuwe invalshoeken en interpretaties van het fenomeen tuin.

Door de aard zelf van dit festival zijn de gerealiseerde tuinen gedoemd om na één seizoen te verdwijnen, al blijven er elk jaar wel enkele sporen bewaard. Soms wordt een tuin zelfs gedurende enkele jaren behouden om de evolutie ervan te kunnen volgen.

Het Festival des Jardins loopt tot 2 oktober en is dagelijks toegankelijk van 9 uur tot zonsondergang. Ingang via de kasteelhoeve van Chaumont-sur-Loire (Région du Centre, op een 20 km ten zuiden van Blois). Info: 0033/2/54.20.99.22.

As you like it

Tot 29 juli loopt in de tuin van het barokke Schloss Ippenburg in het Duitse Bad Essen (niet ver van Osnabrück) de tentoonstelling As you like it met hedendaagse kunst. Onder de deelnemers de Belgische tuinarchitect Denis Dujardin. Hij bouwde een aantal trapezoïdale wallen van dood hout en legde een pad van blauw glasgrind door een weide waarin hoog en laag gras afwisselen. Beyond the Place heet zijn werk. Andere deelnemers zijn onder meer de Duitse landschapsarchitecte Cornelia Müller, die een spiraalvormig labyrint ontwierp; de bekende Zweedse landschapsarchitect Sven-Invar Andersson, die een intrigerend ontwerp bedacht met zwarte stokken waarlangs geurerwten groeien; de licht- en laserkunstenaar Ugo Dossi; en de architecten Iris Dupper, Tilman Latz en Derk Sichterman.

Schloss Ippenburg, 49152 Bad Essen, 0049/54/72.44.75, internet: www.ippenburg.de. De tentoonstelling is open op zaterdag, zondag en feestdagen van 11 tot 18 uur.

Festival de Jardins Extraordinaires

Voor de vierde keer organiseert het Canton de Neuchâtel (Zwitserland) van 7 juni tot 7 oktober een Festival de Jardins Extraordinaires in het plaatsje Cernier. Thema dit jaar is water.

Office du Tourisme, tel. 0041/32/853.86.00, e-mail: Site.deCernier@ne.ch

Vernieuwende tuinen in Zweden

Tot 16 september wordt in de Zweedse stad Malmö een boeiende tentoonstelling georganiseerd rond de 'Stad van Morgen', over huisvesting in de toekomst. De tentoonstelling omvat ook een project van stadsvernieuwing met vijfhonderd nieuwe woningen die volgens de modernste ecologische inzichten zijn gebouwd. In de marge van deze tentoonstelling werd ook een aantal internationale landschapsarchitecten en kunstenaars gevraagd om een tuinproject uit te werken. Daarvoor werd een terrein van 8 hectare in het voormalige havengebied van Malmö gereserveerd. Een van de deelnemers is de bekende Nederlandse landschapsarchitect Adriaan Geuze, die een bevreemdend bouwwerk van dennenstammen neerzette. De Engelse tuinarchitect Simon Irvine ontwierp een eetbare tuin die echter alleen door kleine gaatjes door de omheining kan worden bekeken. De eetbare tuin van de Franse ontwerper Lionel Bouvier is een ode aan de evolutie met meer dan honderd verschillende tomaten in grote containers. Ook de Zweedse ecologist Marten Hammer reflecteert over de evolutie met een ontwerp waarin de overgang van het leven van de zee naar het land wordt geëvoceerd. De meest spectaculaire 'tuin' is die van de Amerikaanse Martha Schwartz: een reusachtige namaaktreurwilg die een soort grot vormt die helemaal behangen is met lampen en de geur van dennennaalden verspreidt.

De tentoonstelling loopt tot 16 september in de westelijke dokken van Malmö. Info: tel. 0046/4051.2013, e-mail: ulla.harde@bo01.com

Tuinen van Cézanne

Indien u deze zomer in de buurt van Aix-en-Provence bent, dan kunt u tot en met 31 oktober een bezoek brengen aan de verlaten tuinen van de impressionistische schilder Cézanne. De Franse landschapsarchitect Hugues Peuvergne heeft in dit domein twee efemere tuinen gerealiseerd, Les Jardins perchés, op twee meter hoogte.

Atelier Cézanne, Av. Paul Cézanne 9, 13100 Aix-en-Provence, tel: 0034/4/42.21.06.53

Moestuinen in Arc-et-Senans

De prachtige, utopische architectuur van de 17de-eeuwse architect Claude-Nicolas Ledoux bij La Saline Royale, de koninklijke zoutwinning in het Franse Arc-et-Senans, is door de Unesco uitgeroepen tot werelderfgoed. Deze zomer hebben vijftien landschapsarchitecten en kunstenaars op het domein van Arc-et-Senans vijftien moestuinen gerealiseerd. Bedoeling was om een dialoog aan te gaan met zowel de superbe architectuur als de vroegere volkstuintjes van de arbeiders van de zoutwinning. De tentoonstelling loopt van 15 juni tot 15 oktober.

Saline Royale d'Arc-et-Senans, 25610 Arc-et-Senans, tel. 0034/3/81.54.45.00

Paul Geerts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234