Vrijdag 25/06/2021

De tristesse wordt niet ontmaskerd

Antwerpen

Van onze medewerker

Toen vier jaar geleden Guy Joostens enscenering van Mozarts Le Nozze di Figaro in de Vlaamse Opera in première ging, besloot de recensie in deze krant met de woorden: "Met een andere gravin, een betere dirigent en misschien een herwerkt vierde bedrijf kan dit dé Nozze van het fin de siècle zijn." Het fin de siècle komt erg dichtbij en er is niet alleen een andere dirigent en een nieuwe gravin, maar ook een nieuwe graaf, Figaro, Cherubino, Barbarina, Don Basilio en Don Curzio. Alleen het vierde bedrijf wil nog niet helemaal mee.

Wat blijft is om te beginnen het fabelachtige decor van Johannes Leiacker: de lange, afgeleefde wintertuin met een verlept natuurschilderij als achterwand, waarvan het perspectief steeds dieper wordt en die in het vierde bedrijf door een grote omgewaaide boom is vernield. De echte natuur breekt in het broze huis van de aristocratie binnen; de kunstmatige natuur is verdwenen. Dan de al even prachtige en suggestieve belichting van Benny Ball, die de zomerzon een "dolle dag" lang rond de serre laat draaien om te eindigen in een maanovergoten nacht en - coup de théâtre - in het kunstlicht van de nieuwe tijd.

Gebleven zijn ook de amusante en tegelijk zinvolle regievondsten, details en gags: de intrigant Basilio, die het gebeuren van achter bedompte ruitjes begluurt, de spectaculaire ontsnapping van Cherubino, Bartolo die overal wel een paar potten kan breken, Antonio wiens bierbuik te groot is om door de deur te kunnen, en nog veel meer. Gelukkig is er ook nog altijd een tegenwicht voor de bouffonnerieën : een droevige blik, een pijnlijke misstap of een dreigend moment, zoals het huldekoor van de onderdanen, een van de uitingen van de algemene ondergangsstemming.

Door de grotendeels nieuwe bezetting is de typering van de personages hier en daar bijgestuurd. Dat geldt voor Cherubino (Marina Comparato), die nog jongensachtiger is geworden, wat leuk is maar ook wat van de erotische spanning van de verkleedscène wegneemt. Voor Figaro (Dean Ely), nog steeds de 'slimme' man die veel te ingewikkelde plannen ontwerpt voor problemen die door een vrouw met één oogopslag worden opgelost, maar nu ook een bijna hyperkinetische blaaskaak, die net iets te impertinent is om nog in een normale meester-knechtrelatie tot de graaf te staan. Beiden zingen overigens bijzonder stijlvol.

Dat laatste was op de premièreavond niet het geval voor de graaf (Roberto Scaltriti). Een slechte dag of de verkeerde rol? In elk geval maakte de gedoodverfde ster van de avond de belofte niet waar. Wie wel veel indruk maakt met haar bijzonder doorvoelde zang, is Lyne Fortin als gravin. Antony Mee is bijzonder grappig als Don Basilio en iets minder grappig als Don Curzio, Anne-Catherine Gillet heeft een iets te koude stem voor Barbarina. De blijvers (Gabriele Rossmanith als Susanna, Piet Vansichen als Antonio, Jozsef Gregor als Bartolo en Mireille Capelle als Marcellina) zijn nog steeds uitstekend.

De nieuwe dirigent is muziekdirecteur Massimo Zanetti. Hij holt minder door de partituur dan zijn voorganger Peter Erckens en maakt meer plaats voor mooi afgeronde fraseringen en zachte kleurafwegingen, maar de voordelen van zijn benadering zijn tegelijk ook haar nadelen: vrijheid slaat al eens om in slordigheid, een strak tempo in routine. De hele benadering blijft een eigenaardig mengsel tussen traditie, partituurkennis en subjectiviteit.

En het vierde bedrijf? Joosten heeft zo te zien de personenregie lichtjes bijgewerkt en meer op de individuele gevoelens gericht, wat een goede zaak is. Maar heel de tristesse van dit gebeuren wordt niet ontmaskerd; de borstenknijperij en de zich steeds ontkledende mannen staan dat eerder in de weg. Het blijft een van de moeilijkst te ensceneren stukken van de hele operageschiedenis en de volledig bevredigende interpretatie laat nog altijd op zich wachten. Ondanks die reserves is deze Nozze di Figaro toch een van de sterkste opera-buffa-ensceneringen die het laatste decennium te zien waren en een absoluut bezienswaardig werkstuk. Stephan Moens

Nog voorstellingen in de Vlaamse Opera in Antwerpen op 16, 19, 21 en 28/12 om 19.30 u en op 26/12 om 15 u; in Gent op 8, 11, 14, 20 en 22/1 om 19.30 u en op 16/1 om 15 u.

'Le Nozze di Figaro' in de Vlaamse Opera is absoluut bezienswaardig

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234