Donderdag 13/08/2020

De triomf van 'Despacito'

Moises Velasquez-Manoff is de auteur van An Epidemic of Absence: A New Way of Understanding Allergies and Autoimmune Disease.

Sinds vorige vrijdag is 'Despacito', de hit van het Porto Ricaanse duo Luis Fonsi en Daddy Yankee, de populairste YouTube-video aller tijden. Hij is nu meer drie miljard keer bekeken.

Het succes van 'Despacito' is om meer dan één reden opmerkelijk. Afgezien van de intro van Justin Bieber is het liedje bijna volledig in het Spaans. Het ritme is reggaeton, een stijl met Jamaicaanse roots die zich in Porto Rico heeft ontwikkeld, al lang populair is in Latijns-Amerika maar slechts occasioneel tot in de Engels sprekende wereld is doorgedrongen. De video is in gefilmd in La Perla, een achterbuurt in Porto Rico, en heeft een uitbundige, multiraciale cast.

En misschien wel het meest bijzondere: de song is een wereldhit geworden in een tijd van opkomend nationalisme, angsten rond grenzen en immigratie en een Amerikaanse president die zijn land blanker lijkt te willen maken. Het succes van 'Despacito' illustreert de waarheid dat popmuziek universeel is, geen rassen en geen grenzen kent, overal leentjebuur speelt en de mix van stijlen en culturen in de hand werkt.

De populariteit van een liedje betekent natuurlijk niet dat het project van president Trump zal mislukken of dat grimmig nativisme plaats zal maken voor vrolijk multiculturalisme. Maar het belicht wel een kant van de mensheid die vandaag vaak door minder prettige tendensen wordt overschaduwd. We weten dat mensen tribaal kunnen zijn, dat we snel groepen vormen en anderen uitsluiten en zelfs barbaars kunnen behandelen. Die neiging is misschien wel ouder dan ons mens-zijn. Zelfs groepen chimpansees voeren oorlog.

Maar we hebben ook die andere kant, die nieuwsgierig is en het verschil niet vreest maar inspirerend vindt. Onze transcendente kant, die het prettig vindt om tegenstellingen samen te brengen, creatief te zijn, te spelen.

Het liedje is een fusie, een mengeling. Daardoor toont het niet alleen de positieve macht van de popmuziek maar staat het ook model voor de manier waarop creativiteit in het algemeen werkt. Innovatie impliceert vaak een nieuwe configuratie van bestaande elementen. Technologiebedrijven zoals Apple en Google weten dat. Vandaar hun nadruk op kruisbestuiving, met open werkruimten die delen en vermenging aanmoedigen.

Dat was ook - tot voor kort - mijn beeld van het Amerikaanse project. Maar toen kwam president Trump en de ontdekking dat sommige mensen de Verenigde Staten nog altijd als een in de grond blanke, christelijke natie met Europese wortels zien. Wat betekent dat precies? De moderne genetica leert ons dat de Europeanen zelf een kruising van verschillende volkeren zijn, een populatie van jagers en plukkers die duizenden jaren geleden werd gemengd met landbouwers die uit wat nu Turkije is (in de buurt van Syrië) emigreerden, aangevuld met herders uit wat nu de Russische steppe is. Het christendom, het vermeende cement van Europa, werd uit het Midden-Oosten geïmporteerd. En ik schrijf dit in een taal - het Engels - die uit Frans en Latijn bestaat op een Angelsaksische basis, besprenkeld met Oud-Noors en Keltisch.

Naties bestaan zeer zeker. Ze hebben grenzen. Verschillende culturen en talen hebben zich ontwikkeld. Er zijn basisideeën die we misschien westers kunnen noemen. Maar als je de scheidingslijnen tussen die zogezegd afzonderlijke entiteiten beter bekijkt, merk je dat ze opvallend poreus zijn. De triomf van 'Despacito' bewijst het nog een keer.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234