Zaterdag 14/12/2019

Verenigde Staten

De Tomahawks van Trump: meer ratio dan emotie?

Donald Trump stapt op het vliegtuig naar de top met de Chinese president Xi Jinping. Die top werd grondig verstoord door zijn bombardement op de Syrische luchtmachtbasis, die bedoeld was als vergelding voor de eerdere gifgasaanval van Assad. Na de aanval hield hij zijn emotionele, schijnbaar geïmproviseerde speech over de Syrische kinderen. Beeld AFP

Trump lijkt vooral door afschuw gedreven met zijn tegenaanval op de Syrische luchtmachtbasis. Maar hoe hard dacht hij na over de gevolgen?

"Geen enkel kind van God zou ooit zo moeten lijden.” Met die larmoyante zin verantwoordde de Amerikaanse president vorige nacht zijn bombardement van de Syrische basis vanwaar Assad zijn aanval met gifgas lanceerde. Daarbij vielen tientallen slachtoffers, waaronder veel kinderen. “Assad smoorde de levens van wanhopige mannen, vrouwen en kinderen in de kiem,” zei de multimiljardair nog. “Zelfs mooie babies werden wreed vermoord in deze zeer barbaarse aanval.”

Extreme emotie, extreme reactie?

Door die speech lijkt het alsof Donald Trump (alweer) een extreme emotie met een extreme reactie beantwoordt. Alsof hij weer in een opwelling reageert. Maar is dat wel zo? Was Trump hier gevaarlijk, gestoord of toch geniaal, zoals de Nederlandse Amerikakenner Charles Groenhuijsen hem graag omschrijft? Dreef Trump op emotie, op ratio of deed hij vooral aan politieke marketing? De aanval is in ieder geval meer overwogen dan ze op het eerste zicht lijkt. 

Zo kreeg Trump snel na de aanval van dinsdag al enkele suggesties voor een militair ingrijpen van zijn minister van Defensie en veiligheidsadviseur. De president ging daar niet meteen op in. Hij wachtte 72 uur én koos voor een beperkte optie; vanop oorlogsschepen op de Middellandse Zee nam hij symbolisch de luchtmachtbasis van de gifgasaanval onder vuur. “Dit is een traditionele, militaire manier om tegelijk wraak te nemen en de vijand af te schrikken,” zegt defensiespecialist Sven Biscop.

"Amerikaanse presidenten zijn creatief in het passeren van het Congres," zegt de defensiespecialist Sven Biscop. "Of het nu Republikeinen zijn of Democraten, maakt geen verschil." Beeld rv

Clash met Rusland

Het lijkt ook alsof Trump zeer eigengereid handelde, zonder rugdekking van het parlement, maar ook dat blijkt niet zo uitzonderlijk. “Amerikaanse presidenten zijn creatief in het passeren van het Congres,” geeft Biscop nog mee. “Trump heeft daarmee niks ongebruikelijks gedaan. Of het nu Republikeinse of Democratische presidenten zijn, maakt geen verschil. Allemaal vullen ze hun bevoegdheden maximaal in.”

De aanval van de 59 Tomahawk-raketten was ook zeer accuraat: het Russische deel van de basis bleef gespaard. Rusland werd ook op voorhand ingelicht over de Amerikaanse plannen zodat er geen Russische slachtoffers vielen. Had Amerika Rusland niet ingeseind, dan was er zeker een zware escalatie van het conflict gekomen. Of dit nu vermeden is, is wel hoogst onzeker. Deze ochtend zegde het Rusland het akkoord al op met de VS waardoor ze elkaar inlichtten over hun manoeuvres in het Syrische luchtruim.

Bokito en Assad

“Hillary Clinton had wellicht hetzelfde gedaan,” vult Groenhuijsen aan, die meerdere boeken schreef over de Amerikaanse president. “Maar toch is dit vooral een erg Trumpiaanse aanval. Een typisch staaltje van bokito- of machogedrag. In zijn ogen had hij geen andere keuze. Assad had Trump nu eenmaal uitgedaagd met zijn gifgasaanval. Trump moest terugslaan, zeker na al zijn kritiek op Barack Obama dat hij maar een slapjanus was in het Syrische conflict. Hij kon niet op zijn handen blijven zitten.”

In de race naar het Witte Huis gaf Trump de zittende president er geregeld van langs omdat hij in 2013 niet reageerde op de gifgasaanvallen van Assad op zijn eigen burgers. Trump heeft nu wel aangetoond dat er tijdens zijn presidentschap bepaalde rode lijnen niet te overschrijden vallen. Groenhuijsen: “Trump wou vooral tonen dat hij de slagvaardige en daadkrachtige president is die Amerika gekozen heeft. In die zin is dit ook een aanval voor intern gebruik: zijn populariteit, die door een diep dal gaat, zal er weer op vooruit gaan.”

Hoge standaard

Ondanks de rationele en politieke argumenten die Trump duidelijk heeft voor deze aanval, schuilt er ook een groot gevaar in. De standaard die hij voor zichzelf heeft gezet, is hoog. “Want wat gaat hij doen wanneer Assad nog een gifgasaanval uitvoert?” werpt Groenhuijsen op. “Trump moet daar nog eens over springen. Hij kan nu niet meer onder deze lat door. Als hij dat wel doet, staat hij in zijn eigen land voor gek.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234