Zondag 04/12/2022

Blik op BelgiëBorgloon

De toekomst van de fruitteelt? Gewoon heerlijk eerlijke appels

Karel Vaes toont ons zijn appelbomen. Beeld RV
Karel Vaes toont ons zijn appelbomen.Beeld RV

Het is geen nieuws dat de fruitsector het al een tijd behoorlijk zwaar heeft. Gelukkig bestaan er ook hoopvolle verhalen, zoals de aanpak van fruitteler Karel Vaes.

Sue Somers

Met een soepele polsbeweging plukt Karel Vaes een rijpe appel van een van zijn laagstambomen. Trots houdt hij de glanzend rode vrucht omhoog. “De laatste drie maanden niet bespoten. Bijt maar.” Enigszins ongeduldig wacht hij op een reactie. “En? Dit is toch de lekkerste appel die je ooit hebt gegeten?”

Jazeker, de Reinette Rosine is lekker. Zoet, maar niet overdreven. Hapt lekker weg zonder al te veel vruchtvlees. En: kraakvers. Karel knikt tevreden. “Kijk, dat bedoel ik. Dit is een eerlijk product waar je een eerlijke prijs op kan plakken.”

In tegenstelling tot bij nogal wat van zijn collega’s blijft het fruit van Karel Vaes niet aan de bomen hangen of op de grond liggen. Door in te zetten op smaak, bedrijfsinnovatie en ecologie houdt de boer uit Helshoven bij Borgloon de crisis in de fruitsector op afstand. Het is het resultaat van het verhaal waaraan hij al jarenlang bewust schrijft.

“Het is niet dat ik plots het licht heb gezien”, wuift Karel weg. “Ik heb het altijd anders willen doen.” Hij start zijn stoere Toyota-jeep. “Kom, ik laat je mijn plantage zien.”

Druppel te veel

Zoals elk jaar duiken in de oogsttijd beelden op van boomgaarden en plantages waar het fruit ongeplukt ligt weg te rotten. Niet zelden gaan de beelden gepaard met verhalen die baden in een moedeloos sfeertje: dat het zelfs niet meer de moeite is om het fruit te oogsten, omdat het toch niets meer opbrengt.

“Tja,” schokschoudert Karel, “dat is zo in een geliberaliseerde markt waarin boeren braafjes generieke voeding produceren en anderen met de winsten gaan lopen. De jonagold is al een tijdje op zijn retour. Dat is geen primeursoort meer, maar een gewone eetappel, die de meeste winkels aanvullen met een overzeese Pink Lady. Daar komt stilaan verandering in: goede Belgische soorten zoals de Kanzi, de Morgana en de Rosine steken de kop op.”

Terwijl de jeep over de plantage hobbelt, geeft Karel een snelcursus economie. “De landbouw is kapitaal- en arbeidsintensief, de productie verhuist naar lagelonenlanden. Iedereen heeft de mond vol van ‘lokaal’ en ‘kleinschalig’, terwijl die tendens voor geen meter overeenstemt met de realiteit. Met de beperkte opvolging in de landbouw en de integratie van handel in de productie, zien we eigenlijk het omgekeerde. Voor veel boeren is de stijging van de energiekost de druppel te veel.”

Je kunt daarover klagen of je kunt het anders aanpakken, vindt Karel. “Op de veiling brengt een kilo appels vandaag nog geen 40 cent op. Maar de kostprijs om een kilo te produceren zit al aan 50 cent. Tel daar nog eens het plukken, koelen en verpakken bij en je zou al 90 cent per kilo moeten krijgen om uit de kosten te geraken.”

Karel houdt zich staande omdat hij diversifieert in teelten en soorten, zoals de Rosine en de Maurice, en omdat hij rechtstreeks naar de winkels stapt. “Ik sla de groot- en kleinhandels over en onderhandel persoonlijk met supermarkten. Daar kan ik mijn verhaal wel kwijt.”

Omslag

Aan verhalen geen gebrek bij Karel Vaes. Van zijn achternaam maakte hij op zijn fruitkistjes een acroniem: ‘voor aarde en samenleving’. “Dat is mijn people planet profit”, zegt hij, verwijzend naar de pijlers van duurzaam ondernemen. Zijn bedrijf is ingebed in het lokale landschap, dat hij met zijn aanplantingen mee in stand houdt. “Zie je die twee jonge wilgen daar? Zij vormen de poort tot mijn plantage.” Het oog wil ook wat.

Nog een dag plukken en de volledige 28 hectare aan kersen, appels en peren zijn weer binnen voor dit jaar. Het fruitbedrijf maakt zich op voor de winter. Vanop een hoogtewerker rollen een medewerker – straks zal hij het bedrijf overnemen – en een jonge stagiair van de tuinbouwschool het hagelnet op boven de jonge boompjes.

Karel wijst naar het aangrenzende jonagoldperceel van zijn buurman. “Die bomen gaan straks verdwijnen. In de landbouw is verlies ondertussen ingecalculeerd, maar als een boom vijf jaar niets opbrengt, is het tijd om de omslag te maken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234