Dinsdag 18/02/2020

DE TINN WAARHEDEN van muzikant Jef Neve

Binnen twee weken verschijnt het nieuwe album van Jef Neve. Spirit Control heet de plaat en die titel vat uitstekend zijn huidige gemoedsgesteldheid samen. 'Mijn geest doet eindelijk wat ik altijd al wilde. Ik leef op kruissnelheid.'

Jef Neve heeft met Spirit Control het album van zijn leven gemaakt. Dat vindt althans de grote baas van platenmaatschappij Universal. "That moment when the boss of your record company calls you to say you've made your best record ever", tweette Neve een drietal weken geleden. Nu is het wellicht verstandig om de complimenten van platenbazen met een grote zak zout te nemen, maar in dit geval is de lof terecht: le nouveau Neve is een perfecte muzikale storm van virtuositeit, compositorisch vernuft en speelplezier. Een welgekomen voorschot op de lente ook: composities als 'Crystal Lights', 'Beautiful Colours' en 'Jumpin' On Waves' verdrijven de wolken in je hoofd en herinneren je eraan dat er dra weer winterjasloze tijden aanbreken.

Ik ontmoet Jef Neve in Sint-Martens-Latem, waar de kunstgalerijen stilaan niet meer te onderscheiden zijn van de Kreatos-filialen. Gelukkig is er nog het prachtig gerestaureerde Tempelhof: de twaalfde-eeuwse hoeve waarin Neve regelmatig kantoor houdt. In een tot vergaderzaal omgebouwde kamer geeft hij tussen twee repetities door tekst en uitleg bij het ontstaan van zijn nieuwe album. "Ik heb tijdens het maken van Spirit Control niet te veel nagedacht. Vroeger kon ik tijdens het componeren weleens piekeren: Is het wel jazzy genoeg? Is het wel klassiek genoeg? Laat ik wel voldoende zien wat ik als pianist en componist in mijn mars heb? Dat soort vragen heb ik me deze keer níét gesteld. Mijn enige ambitie was: muziek maken die ik zelf oprecht mooi vind. En van dat plan ben ik niet afgeweken."

In de persteksten die de release van Spirit Control begeleiden, laat Neve optekenen dat hij in de fleur van zijn leven zit: "Suddenly, in the middle of my life, all sails are pointing in the same direction. I finally learned to stay up on my feet on the most difficult waves. What a fantastic feeling of freedom." En dat allemaal op een zucht van zijn veertigste verjaardag, zeg ik. Midlife suckt dus toch niet? "In mijn geval niet, nee. Ik heb eindelijk het gevoel dat mijn leeftijd past bij wie ik ben. Ik ben altijd al vrij ernstig geweest en maak al heel mijn leven volwassen muziek. Nu ik bijna veertig ben, hoef ik me daar niet langer om te schamen. (lacht) Ik heb dan ook totaal geen last van 'Is dit alles?'-gedachten. Integendeel, ik denk vooral: bring it on."

Ik vraag hem of het wel kan: gelukkig zijn en toch een prachtplaat maken. Artistieke schoonheid hoort toch zijn oorsprong te vinden in hartzeer, tegenspoed of zelfkastijding? "In de kunsten kunnen zowel neerslachtigheid als euforie katalysators zijn van schoonheid. In beide gevallen ervaar je extreme emoties die een uitweg zoeken. Peilloos verdriet smeekt om geventileerd te worden, maar een overweldigend geluksgevoel evenzeer. Ze stimuleren dus beide je artistieke impulsen."

Toen hij in Winteruur bij Wim Helsen op de sofa zat, las hij een stukje tekst voor uit de song 'Here's To Life' van Shirley Horn: "So here's to life / And every joy it brings / Here's to life / To dreamers and their dreams / May all your storms be weathered / And all that's good get better / Here's to life, here's to love, here's to you."

Qua introductie op zijn Tien Waarheden kan dat nauwelijks beter.

Alles Is Tijdelijk.

"Niks is voor eeuwig. Zelfs de piramiden zullen er op een dag niet meer zijn. Voor sommige mensen is dat een deprimerende vaststelling. Maar ik vind het net een heel bevrijdende gedachte. Dat alles tijdelijk is, helpt mij om te relativeren. Om mezelf niet te verliezen in een eindeloze en bij voorbaat hopeloze zoektocht naar perfectie. Of om niet wakker te liggen van het feit dat Donald Trump vandaag de president is van de Verenigde Staten. This too shall pass, denk ik dan.

"Maar het is niet omdat de dingen tijdelijk zijn dat ze onbelangrijk zijn. Voor jij hier aankwam, heb ik de ziel uit mijn lijf gerepeteerd en ongeveer 25 keer de klep van mijn piano dichtgesmeten: 'Godverdomme, het lukt niet!' Met andere woorden: ook al is mijn muziek tijdelijk, ik blijf er toch ontzettend veel energie in steken. Anders zal ze nog tijdelijker zijn dan ik stiekem hoop. (lacht)

"Als je wil dat iets van waarde een tijdje meegaat, moet je er veel aandacht aan schenken. Vandaag worden op veel plaatsen in de wereld onze democratische waarden in vraag gesteld. Willen we ze in stand houden, dan zullen we er verdomd goed voor moeten zorgen. Wat je vanzelfsprekend vindt, ben je kwijt voor je het goed en wel beseft."

Is ook liefde tijdelijk? "Liefde kan voorbijgaan, ja. Maar ook aan een relatie van drie maanden kun je de mooiste herinneringen bewaren."

Echte Toppers Zijn Eenvoudige Mensen.

"Ik heb al een paar keer mogen samenwerken met absolute wereldtoppers. En geloof me: dat waren de makkelijkste mensen die ik ooit ontmoet heb. Ze konden op een heel eenvoudige manier uitleggen waar ze voor staan, wilden zich niet koste wat het kost bewijzen en konden eerlijk toegeven dat ze zelf ook weleens onzeker zijn.

"Het zijn meestal de subtoppers die een cultus rond hun persoon ontwikkelen. Die op het podium een zonnebril dragen en voortdurend lopen te mekkeren over de belichting. Ze proberen hun onzekerheid te verbergen achter een muur van stoerdoenerij en arrogantie. Echte toppers hebben dat niet nodig."

Heeft hij idolen? Of is het bewonderen van collega's iets waar je niet meer aan begint als je al twintig jaar meedraait? "Laten we zeggen dat ik vandaag naar andere mensen opkijk dan vroeger. Een paar jaar geleden zou ik een vinger gegeven hebben om een avond met Keith Jarrett aan de toog te kunnen hangen. Die gast kan namelijk waanzinnig goed jazzpiano spelen. Maar vandaag zou ik voor een date met Jarrett niet eens een afspraak bij de tandarts afzeggen. Hij is naar verluidt een regelrechtepain in the ass. Ik zou het allicht nog geen minuut bij hem uithouden.

"Hoe getalenteerd ze ook zijn: voor onetrickpony's kan ik niet langer bewondering opbrengen. Ik hou van homines universales: mensen die een brede kijk hebben op het leven, die over verschillende aspecten van het leven iets te vertellen hebben. Dat zijn vaak veel interessantere mensen dan eendimensionale godenkinderen."

Geluk Zit Vanbinnen.

"Ik heb geleerd dat je je geluk zélf maakt. Als ik vroeger ongelukkig was, was ik vaak verontwaardigd: 'Hállo? Waar heb ik dit aan verdiend?' Alsof mijn verdriet iets was dat mij werd aangedaan. Alsof er niks anders op zat dan te wachten tot het opperwezen zo goed was om opnieuw een dosis geluk in mijn machteloze hartje te injecteren. Vandaag weet ik dat ik er in grote mate zelf voor kan zorgen dat ik gelukkig ben. En dat ik mezelf ook uit het occasionele dalletje kan helpen klimmen. Misschien is dát wel wat ze levenservaring noemen: dat je niet langer de speelbal bent van je emoties, dat je ze een corrigerende tik kunt geven.

"Het is al lang geleden dat ik nog fundamenteel ongelukkig ben geweest. Ik beleef de jongste jaren steeds vaker momenten van extreem geluk. Ze zijn zo voorbij, maar dat maakt ze niet minder mooi. Vorige week was ik aan het joggen langs de Schelde toen er opeens een vos voor mijn voeten liep. Hij spurtte de velden in, waar ik hem nog honderden meters heb kunnen volgen. Overal waar hij kwam, weerklonk er gekwaak en vlogen er eenden weg. Ik vond dat tafereel zo mooi dat ik gedurende een seconde of tien overvallen werd door een intens gevoel van geluk. Wow!, dacht ik. Dit is de max! Beste God, ik geloof wel niet in u, maar toch: merci!" (lacht)

Welke impact heeft professioneel succes op zijn geluksbarometer? Zou hij ook gelukkig kunnen zijn, mocht hij als muzikant flagrant genegeerd worden? "Nee, daar ga ik niet flauw over doen. Mochten de mensen morgen zeggen: 'Neve, het is mooi geweest, we hoeven je niet meer', dan zou ik daarvan afzien. Ook al is mijn succes langzaam gegroeid, het is belangrijk voor me. Ik vind het fijn dat ik me niet hoef af te vragen waarom niemand naar mijn concerten komt."

Onverwerkte Persoonlijke Frustraties Zijn De Bron Van Alle Kwaad.

"Bijna al het leed in de wereld wordt veroorzaakt door mensen die hun persoonlijke frustraties afreageren op anderen. Ik ben er zeker van dat dat ook gold voor een figuur als Hitler. Geen idee waarmee hij in het reine moest komen, maar ik weet wel zeker dat het hem niet gelukt is. Met alle gevolgen vandien.

"Donald Trump: idem dito. Eigenlijk kun je alleen maar hopen dat die man zo snel mogelijk een hartaanval krijgt. Als iemand hem zou vermoorden, zou hij een martelaar worden en zouden zijn aanhangers het hele land platleggen. Dat wens je de wereld niet toe. Maar als hij een hartaanval zou krijgen, zou hij na een weekje rouwen zonder al te veel gedoe vervangen kunnen worden door iemand die het wél goed meent met onze planeet. Dat zou voor iedereen de beste oplossing zijn.

"We zouden bij onze geboorte van de overheid een gratis abonnement bij een psycholoog moeten krijgen. Als je van jongs af aan begeleid wordt, heb je veel meer kans om uit te groeien tot een evenwichtig persoon. En hoe minder mensen met zichzelf overhoop liggen, hoe beter het met de wereld zal gaan."

Hij krijgt pretlichtjes in de ogen en zegt: "Heb jij als kind tijdens de godsdienstles nooit gedacht: 'Wacht eens even... die nieuwe Messias, dat ben ík'? Nee? Ik wel. (lacht) Ik had natuurlijk snel door dat ik mezelf iets wijsmaakte, maar dat neemt niet weg dat ik sindsdien toch altijd geprobeerd heb om een goed mens te zijn. Alleen: daarvoor moet je jezelf door en door kennen. Beseffen wat je troeven en kwetsuren zijn en die ook aanvaarden. Veel mensen weten niet wat ze precies voelen wanneer ze ongelukkig zijn. In plaats van hun hart te openen en naar zichzelf te kijken, geven ze anderen de schuld van hun problemen. Zo ontstaan er conflicten die lelijk kunnen ontaarden."

De Mensheid Zal Pas In Harmonie Leven Wanneer Ons Collectief Voortbestaan Bedreigd Wordt.

"De geschiedenis van de mensheid is één grote aaneenschakeling van conflicten: we vinden altijd wel nieuwe manieren om elkaar te koeioneren. En dat zal ook zo blijven zolang we als soort niet in ons voortbestaan bedreigd worden. Pas als we op een dag een groot extern gevaar zullen moeten afwenden, zullen we onze krachten bundelen. En zullen we tegen elkaar zeggen: 'Eigenlijk verschilt een Afrikaan niet zoveel van een Chinees.'"

"Ik heb de voorbije tien jaar veel gereisd. Als er iets is wat ik geleerd heb, is het wel dat mensen overal ter wereld hetzelfde nastreven. We snakken allemaal naar liefde, willen allemaal een goeie gezondheid en verlangen allemaal naar een hechte band met onze familie. Het is zo verleidelijk om ervan uit te gaan dat de gemiddelde Afrikaan geen carrière ambieert. Of dat de gemiddelde Japanner het niet belangrijk vindt om plezier te maken. Maar dat klopt helemaal niet."

Muziek Is Levensbelangrijk.

"Muziek is een prachtig, universeel communicatiemiddel. Ik versta geen woord Mandarijns en toch kan ik tot tranen toe ontroerd worden wanneer een Chinees in zijn moedertaal een liedje zingt.

"Muziek helpt ons ook om over onze emoties te praten. Beeld je eens in dat er op huwelijksfeesten of begrafenissen géén muziek zou zijn. De interactie tussen de mensen zou er bijzonder stroef verlopen, denk je niet?"

Ik knik, maar vraag niettemin waarom hij het zo belangrijk vindt om een van zijn Tien Waarheden aan het belang van muziek te wijden. "Omdat we in een tijd leven waarin muziek door onze politici totaal niet naar waarde wordt geschat. Waarom gebruiken ze het woord 'subsidie' wanneer ze een concertzaal renoveren en het woord 'investering' wanneer ze een snelweg aanleggen? In beide gevallen gebruiken ze belastinggeld om ervoor te zorgen dat we er als gemeenschap op vooruitgaan. En toch noemen ze alleen die snelweg een investering en wordt die concertzaal gereduceerd tot een probleemgeval. Dat stoort mij. Het wordt tijd dat onze beleidsmakers weer oog krijgen voor de maatschappelijke benefits van muziek."

"Vroeger stond muziek in het onderwijs op dezelfde hoogte als wiskunde, natuurkunde en sterrenkunde. 'Muziek brengt je tot diepere inzichten', was toen de gangbare opvatting. Die mentaliteit mag wel eens terugkomen. Vandaag wordt muziekeducatie te veel als een extraatje beschouwd. Als een uurtje ontspanning tussen de lessen chemie en aardrijkskunde."

Liefde Is Het Allerhoogste Streefdoel.

"Het allerbelangrijkste in een mensenleven is liefde. Graag zien en graag gezien worden. Als je geen liefde voelt, ben je niet aan het leven, maar aan het overleven. Dan ben je een organisme dat eigenlijk al dood is. Iets heeft alleen maar zin als er liefde mee gemoeid is. En dan heb ik het niet alleen over de romantische liefde. Wie zijn tuin onderhoudt of zijn planten verzorgt, doet dat ook uit liefde. Dat is ook mooi. (stilte) Wat denk je? Zou ik gaan solliciteren bij de Bond Zonder Naam?" (lacht)

Neve trouwde in juli 2016 met Andy Dhondt, directeur van de muziekacademie in Zottegem. Schaamteloos informeer ik naar de staat van zijn kersverse huwelijk. "Gehuwd zijn, bevalt mij uitstekend. Maar ik ben dan ook niet voor niks met Andy getrouwd. Wij kunnen over alles met elkaar praten, zelfs over onze grootste twijfels. Negatieve gedachten zullen bij ons nooit de kans krijgen om zich te ontwikkelen tot relatiebedreigende hersenkronkels."

Sport Elke Dag Een Half Uur. Behalve Wanneer Het Heel Druk Is. Sport Dan Een uur.

"Of ik nu ga lopen, zwemmen, kitesurfen of badmintonnen: ik sport elke dag minstens een half uur. En als het druk is nog wat langer, want dan heb ik er nog meer behoefte aan.

"Het eerste wat ik doe als ik na een lange vlucht in mijn hotel aankom, is mijn sportkleren aantrekken en gaan lopen. Als ik een dag niet gesport heb, word ik zenuwachtig.

"Een lichamelijke inspanning leidt altijd tot een geestelijke ontspanning. Als je sport, zet je tijdelijk je verstand op nul en slaag je er nadien veel beter in om bekommernissen een plaats te geven.

"Bijna alle topsporters die ik ken, staan heel ontspannen in het leven. Ik ben er zeker van dat ze ook mentaal de vruchten plukken van hun fysieke exploten."

We Moeten Elkaar Bekijken Als Mensen. Niet Als Functies In De Samenleving.

"Ik zet mensen niet op een voetstuk omwille van hun functie. Een mens wordt gedefinieerd door wie hij ís, niet door wat hij doet.

"Als je een gesprek voert met iemand die je nog niet kent, kun je er gif op innemen dat die persoon binnen de vijf minuten vraagt: 'Wat doe jij eigenlijk in het leven?' Ik weet wel dat het de bedoeling is om via die vraag tot een diepgaander gesprek te komen, maar toch. Het zegt iets over ons mensbeeld dat we het zo belangrijk vinden om te weten welke job iemand doet. Waarom vragen we niet: 'Ben jij een papa?' Of: 'Heb jij broers of zussen?' Dat zijn veel belangrijker vragen. Wat heb je eraan om te weten dat iemand op het secretariaat van een school werkt? Misschien is die persoon wel een topdartsspeler, maar kan hij daar niet van leven en werkt hij dáárom op een schoolsecretariaat."

Vervlogen Tijden Komen Niet Meer Terug.

"Ik ben erfelijk belast met een melancholische inborst. (glimlacht) Daardoor heb ik de neiging om regelmatig terug te blikken. Ik zeg vaak dingen als: 'Mijn studententijd in Leuven, dát was pas een mooie tijd.' Op zich is dat niet verkeerd, maar het is wél fout om die goeie tijden opnieuw te willen beleven. Dat lukt toch niet. Je moet nieuwe herinneringen aanmaken in plaats van de oude te willen herbeleven. Als je dat niet doet, leef je in het verleden in plaats van het heden."

Kan hij gemakkelijk afscheid nemen? Van mensen, plaatsen, objecten? "Vreemd genoeg wel, ja. Ik heb niet de neiging om me ergens aan vast te klampen. Ik zeg nogal makkelijk: 'Okee, dat was dat.' Waarna ik me omdraai en verderga. Dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. Mensen zeggen me soms: 'Ooit was ik je beste vriend en nu besta ik niet meer voor jou.' Maar dat klopt niet. Ook vrienden die ik nauwelijks zie, zijn me nog steeds dierbaar. Ze blijven rondzweven in mijn mentale vriendenkring. Ik hoef ze alleen niet langer elke week te zien. Alles evolueert. Ook vriendschappen."

In De Tien Waarheden stelt Stef Selfslagh een interessante sterveling de vraag: "Wat zijn de tien dingen die je in de loop van je leven hebt geleerd en die je als waarheden durft te verkondigen?" Het resultaat: bruikbare levenswijsheden, niet zelden verpakt in snedige oneliners. Aflevering 32: pianist en componist Jef Neve.

Jef Neve

Geboren in 1977 in Turnhout / Studeerde met grootste onderscheiding af aan het Leuvense Lemmensinstituut / Tourde zowel solo als met het Jef Neve Trio in de hele wereld: van Denemarken tot Australië, van Canada tot Japan, van Thailand tot Rwanda / Werkte al samen met Gabriel Rios, Sam Sparro, Ilse DeLange, Branford Marsalis en Toots Thielemans / Had van 2008 tot 2010 een wekelijks jazzprogramma op Klara / Schreef soundtracks voor De helaasheid der dingen, Dagen zonder lief, In Vlaamse velden en nu ook Sprakeloos, de nieuwe film van Hilde Van Mieghem naar het boek van Tom Lanoye / Won al vijf MIA's

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234