Zaterdag 19/10/2019

Column

De tijd dat bewoners van rijtjeshuizen met een jaloerse blik langs fermettes reden is voorbij

Hugo Camps. Beeld Bob Van Mol

Dissidentie mag ook, onder die vlag vaart Hugo Camps elke donderdag.

De gedachte dat we de ruimte voor het grijpen hebben, is nog steeds acuut. Ruimtegebrek is voor Hollanders, waar dagelijks getoeterd wordt dat het land vol is. In Vlaanderen heerst onverminderd verkavelingslust, in die mate dat de Vlaming zichzelf zou verkavelen als nationale sport. Het landschap doet er niet toe.

In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw ontstond de fermette-Vlaming. De fermette was niet alleen een bouwconstructie met vliering of dakkapel, er werd een identiteitskwestie van gemaakt. Gebaseerd op de vlucht naar het platteland met de klemtoon op individueel wonen, zij het met nog een nostalgische knipoog naar het verleden. Fermette-Vlamingen werden een sociale categorie. Aanvankelijk was de namaakhoeve een woontype voor de nieuwe rijken of toch welgestelden. De status werd afgemeten aan de grootte van het gazon en de breedte van de oprit. De heg als demarcatielijn voor gespuis. Het volk ging mee in het snobisme van het onderscheiden zijn.

Volksaard

Iedereen zijn eigen stukje grond zit diep in de volksaard. Esthetisch was het niet, al die fermettes op een lint getrokken, maar er is hier nooit gebouwd uit naam van de schoonheid. Wie een nieuw huis overweegt, heeft het over gerieflijkheid, gezelligheid, kindvriendelijkheid. Graag in een groene, veilige buurt. Dat wil zeggen: onder gelijkgestemden. Architecten en aannemers hadden weinig kaas gegeten van esthetische fermettekennis.

De nephoeve was vooral een blauwdruk van burgerlijkheid. Kleine ramen zodat er niet te veel kon worden binnengekeken. Aangeklede hoekjes, houten balken en open haard voor de illusie van intimiteit. De geruststelling van kinderen binnen het zicht. En voor ’s avonds gedempt licht.

Romantisch wonen.

De tijd dat bewoners van het rijtjeshuis met een jaloerse blik langs fermettes reden is voorbij. Ergo, makelaars krijgen deze namaakhoeves aan de stenen niet meer kwijt. Licht en ruimte zijn belangrijker dan romantisch geneuzel. Het accent ligt nu op de buurt, niet op het woontype. Aan de plattelandisering van de huizenmarkt zitten ook nadelen. Mobiliteitsproblemen bijvoorbeeld. De onstuimige hang van kinderen naar de stad, waar nog wel leven is. De saaiheid van eenvormigheid. Nooit eens een vreemdeling op de fiets, de fermette-allochtoon heeft zichzelf nog niet uitgevonden.

Ook de sociale status van de bewoners is weg geschilferd. Niemand kijkt nog op van wat kruimelgroen en glinsterende klinkers voor de garage. De fermette als identiteitsdeling heeft afgedaan. De chic is nu grote herenhuizen met hoge plafonds in de stad. Woongebieden hebben de krullen en pijpen afgeworpen. Alles moet strakker.

Fermettes werden vaak in familiekring gebouwd met broers en vrienden. De cementmolen draaide de hele zaterdag en soms ook nog op zondag. Vandaag zijn ook familiekringen versplinterd of toch verdeeld in hun tijdsbestek. Je ziet ook nooit meer een palmboom op het dak als de ruwbouw klaar is. Een huis voor het leven: verleden tijd.

Kneuterige dakkapel

Yuppen en de nouveaux riches denken niet meer in bakstenen en dakpannen. Ze hebben andere visitekaartjes voor hun welgedaanheid. En die willen ze tonen op straat, niet onder een kneuterige dakkapel. Hun romantiek ligt vooral buitenshuis.

Het huis als merkteken van een leven is gedevalueerd. De huisvestingsnood is mee veranderd. Recreatie is duurder geworden dan bakstenen. Nee, het ras der fermette-Vlamingen is niet uitgeroeid, maar ze geloven zelf niet meer in hun hogere leefvorm. Rang en stand zijn dakloos geworden. Liever zij dan een vluchteling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234