Vrijdag 04/12/2020

De theorie Barnard-Vermeersch bestaat niet

Yves Desmet wijst er terecht op dat in het islamdebat het schelden en de persoonlijke aanvallen steeds meer ernstig onderzoek en degelijke argumentatie wegdrummen. Dat euvel werd vermoedelijk bevorderd door de discussies in de opiniebijdragen op sites van allerlei kranten en tijdschriften. Ik vind dat zo ergerlijk dat ik me daar zelf nooit toe verlaag. Hoogstens zal ik eens een prikje teruggeven aan iemand die mezelf persoonlijk beledigd heeft. Er is echter een probleem dat ongeveer even erg is, en dat bestaat erin beweringen te uiten zonder de normale procedure van checken en dubbel-checken te respecteren. Zo verwijst Desmet in zijn artikel minstens driemaal expliciet en nog een paar malen indirect naar een theorie ‘van Benno Barnard en Etienne Vermeersch’. Deze theorie bestaat niet. Ik heb een aantal opvattingen met Barnard (en Yves Desmet) gemeen en over andere verschillen we van mening. Dat geldt ook inzake de islam en inzake schrijfstijl. Barnard verdedigt de stelling dat de islam en het moderne Europese gedachtegoed onverzoenlijk zijn. Ik deel deze opvatting niet en mijn mening hierover heb ik herhaalde malen in kranten geuit en men kan die teksten ook op mijn website nalezen (www.etiennevermeersch.be). Al in 2004 schreef ik in De Standaard dat een van de wezenlijke problemen erin bestaat dat de meeste moslims de koran letterlijk als het onveranderlijke Woord van God beschouwen, terwijl progressieve protestanten sinds de 18de eeuw en dito katholieken sinds de tweede helft van de 20ste eeuw, een interpretatie van de Bijbel voorstaan die toelaat de verworvenheden van de Verlichting grotendeels te aanvaarden. Ik schreef letterlijk dat we “een nieuwe visie op de Koran nodig hebben: niet het heldere woord van God, maar misschien een fluisteren van God, waarin iedereen voor zich een zin moet ontdekken”. Is dat ‘wild geraas’ of ‘verlichtingsfundamentalisme’? Mijn belangstelling gaat dan ook al een hele tijd uit naar moslims die in die richting zoeken, zoals Mohammed Arkoun, Malek Chebel, Faslur Rahman, Nasr Hamid Abû Zayd, Abdelmajid Charfi, Farid Esack, Rachid Benzine, enzovoort. Ze vormen echter een heel kleine minderheid, die in de islamlanden voor hun leven moeten vrezen (bijvoorbeeld Abû Zayd) en die weinig invloed hebben. De enige reden die Desmet kan vinden om over de groep Barnard-Vermeersch te spreken, ligt in het feit dat wij beiden verontwaardigd waren toen Tom Naegels in een column een aanval gericht had op een aantal mensen die geregeld via e-mail kritische informatie krijgen over de islam. Een aantal daarvan, waaronder ikzelf en Jan Leyers, werden met naam genoemd en daardoor, gewild of ongewild, als islamofoben voorgesteld. In de brief van Barnard heb ik één alinea toegevoegd om op het risico van zo’n praktijk te wijzen (ik heb naar aanleiding van de cartoondiscussies twee doodsbedreigingen gekregen). Vanwege deze alinea heb ik deze tekst ondertekend. Volstaat zoiets om al mijn andere geschriften onder de mat te vegen? Overigens staan er in de tekst van Yves Desmet nog beweringen die de toets van de kritiek niet kunnen doorstaan.Maar laten we het liever over de zaak zelf hebben. Er bestaan in Vlaanderen - en in Europa in het algemeen - meningsverschillen onder mensen die men traditioneel in het linkse kamp situeerde. Dat ‘links’ betekent voor mij in de eerste plaats dat men bij conflicten spontaan geneigd is partij te kiezen voor de zwakkeren. Zo’n houding is echter niet probleemloos: de zwakkeren en de ‘linkse’ intellectuelen die ze steunen, kunnen objectief volkomen fout zitten. De strijd voor het behoud van de koolmijnen, eerst in de Waalse bekkens, daarna in Limburg, werd door ‘links’ gesteund; maar het was een domme strijd die de industriële renovatie van die gebieden jaren achteruit geslagen heeft. In dergelijke probleemsituaties heb ik het altijd heel moeilijk; maar uiteindelijk kies ik voor de stelling die volgens mijn redelijk inzicht op lange termijn de beste zal blijken. Zo was ik voorstander van de eerste Golfoorlog en radicaal tegenstander van de tweede. Nu ben ik voorstander van het hoofddoekenverbod in scholen voor minderjarigen en binnenkort zal ik daarover een uitvoerige argumentatie publiceren. Ik beweer niet dat mijn inzicht altijd het juiste is, maar het is wel het resultaat van eerlijk onderzoek. Ik aanvaard dat anderen tot een andere conclusie komen, maar ik hoop dan wel dat ook zij hun huiswerk verricht hebben.

Schroothoop

Wie bijvoorbeeld over de zogenaamde islamofobie van Wim van Rooy wil schrijven, zou er goed aan doen eerst zijn indrukwekkende studie De malaise van de multiculturaliteit (2008) te lezen. Men zal het misschien niet met al zijn conclusies eens zijn (ik ook niet), maar dat de islam zowel bij ons als wereldwijd een ernstig probleem vormt, zal men nog moeilijk kunnen ontkennen. Of betekent het dan niets dat één aanzienlijke groep landen, die ongeveer een miljard mensen vertegenwoordigen, zich in 1980 uitdrukkelijk gedistantieerd heeft van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, en die ondergeschikt verklaart aan de sharia? De vraag is dus niet of er moslims in ons land wonen en zullen wonen; de vraag is wel hoe we de meerderheid ervan ertoe kunnen brengen met woord en daad een islam aan te hangen die wel de Universele Verklaring en dus ook het EVRM ten volle respecteert. Of, wat uiteraard nog beter is, zich van elke vorm van dogmatisch geloof bevrijdt. De ‘moderniteit’ zou onverzoenbaar geweest zijn met het christendom van de 14de-15de eeuw; om vergelijkbare redenen is die ook onverzoenbaar met het geloof van een massa christenen in de Amerikaanse Bible Belt, en met het geloof in de absolute letterlijke waarheid van de koran. Daar moeten we geen oorlog voor voeren, maar we moeten telkens weer herhalen dat een aantal opvattingen en praktijken, zowel wereldwijd als in dit land niet aanvaardbaar zijn. Dat mensen met uiteenlopende visies op wereldbeschouwelijk en politiek gebied op dat vlak soms gelijkaardige uitspraken doen, volstaat niet om ze allemaal samen op de schroothoop te gooien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234