Zondag 13/06/2021

De tempel van 1,2 miljard euro

Zes jaar lang is de Cup Final verbannen naar het Millennium Stadium in Cardiff, maar vandaag komt Engelands meest prestigieuze wedstrijd terug thuis. De Twin Towers zijn weg, boven Wembley Stadium blinkt nu een boog, gesigneerd Norman Foster.

Door Hans Vandeweghe

LONDEN l Wembley is koninklijk gekroond door die boog. Het is een tiara, zegt Foster. The Arch, zeggen de Engelsen. Het is te hopen dat deze middag de zon schijnt als Gerrard en Lampard slag leveren. Dan is de 133 meter hoge en 315 meter wijde boog boven het stadion op zijn mooist.

Op 17 maart van dit jaar werden de eerste toeschouwers toegelaten in het nieuwe Wembley. Ze waren sprakeloos. Meteen 60.000 man, alleen voor een community day en op het veld viel niets te beleven. De elektronische draaihekkens gingen maar zestien minuten te laat open, al bij al een wonder voor een stadion dat vier jaar over tijd was.

Toen het oude Wembley tegen de grond ging, werd een stuk geschiedenis weggegooid, maar dat was onvermijdelijk. Een restauratie als van het olympisch stadion in Berlijn zat er niet in. Wembley was er voor het voetbal en het was nooit een voetbalstadion. Rond het veld lag een brede zandbaan voor windhondenraces, bovenop de sintelbaan waar Gaston Reiff in 1948 olympisch kampioen werd.

Het nieuwe Wembley is een en al voetbalstadion. Tot ergernis van de British Olympic Association en de kandidatuur van Londen voor de Spelen van 2012 was een atletiekbaan niet bespreekbaar. Ook niet in de formule van Parijs, waar het Stade de France in 48 uur omgebouwd kan worden van voetbalstadion naar stadion met atletiekbaan. Too much trouble. Een voetbaltempel, dát zou het worden.

Tijdens het bouwen ging ongeveer alles mis wat ook maar mis kan gaan aan zo'n project. De timing werd lang niet gehaald en de kosten rezen de pan uit. Vreemd genoeg weet niemand hoeveel het bouwwerk uiteindelijk heeft gekost. The Guardian schreef op 9 maart over 800 miljoen pond, een week later was dat al 900 miljoen pond geworden. Laten we het op houden op 1,2 miljard euro. Ook dat is een dik record. Stade de France kostte 720 miljoen euro, het nieuwe Yankee Stadium (ook in de Bronx), dat in april 2009 klaar zou zijn en ook werd uitgedacht door ontwikkelaar HOK, zal in de buurt van 1 miljard euro komen.

Het originele Wembley, gebouwd op de gronden van de vroegmiddeleeuwse nederzetting Wembalea, werd in 1923 ingehuldigd voor de British Empire Exhibition. De kostprijs was toen 300.000 pond en het was in 13 maanden klaar. De roepnaam was Wem-ber-ley. De eerste wedstrijd was een Cup Final tussen Bolton en West Ham. 300.000 belangstellenden kwamen opdagen. Minimaal de helft daarvan raakte het stadion binnen, maar daardoor was ook het speelveld bezet. Tot een agent op een wit paard gezeten heel rustig de massa tot achter de doelpalen terugdrong en de wedstrijd kon beginnen.

Het huidige stadion was origineel begroot op 486 miljoen euro door de Australische stadionbouwer Multiplex, maar toen het contract moest worden getekend, hing er al een prijskaartje aan van 667 miljoen euro. De originele openingsdatum was mei 2003, maar de eerste spade ging pas in september 2002 in de grond. Onhaalbaar, dus werd het mei 2006.

Tegen die tijd was de kostprijs al opgelopen tot 1,1 miljard euro. Vandaag is het 1,2 miljard. Of meer, wie zal het zeggen? De bouwers Multiplex en de WNSL, Wembley National Stadium Limited, ontmoeten elkaar af en toe in de rechtbank. Multiplex heeft ook een proces lopen tegen Cleveland Bridge, een staalbedrijf dat de 23.000 ton staal niet op tijd kon leveren.

Het nieuwe stadion is een parel. Wie een goedkoop kaartje had in het oude stadion, waar ook 90.000 toeschouwers in konden, had er niets aan zonder verrekijker. De tribunes liepen langzaam op en Wembley moest al bijna vol zitten om de sfeer erin te krijgen.

Het nieuwe stadion is een echte voetbaltempel naar Zuid-Europees model met drie ringen, zoals Camp Nou, maar met alle faciliteiten van pakweg de Allianz Arena. Wembley wordt soms ook met een grote Amsterdam ArenA vergeleken.

Majestueus, er is geen andere kwalificatie mogelijk voor dit nieuwe Wembley. Maar goed dat het originele plan is gedumpt. Aanvankelijk wilde men in de vier hoeken grote masten die het dak zouden moeten dragen. HOK Sports Architecture, dat wereldwijd de meest ervaring heeft in stadionbouw, bedacht samen met Foster de tiaraboog. Al meteen was op maquette en computersimulatie duidelijk dat dat een gouden vondst was. Het profiel van Wembley is voortaan herkenbaar over de hele wereld. Een landmark. Na de London Eye is dit de tweede keer in korte tijd dat de prentkaarten van Londen aan een update toe zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234