Vrijdag 03/07/2020

Verkiezingen VS

De swing states: alles wat u moet weten

Hillary Clinton, gisteren op campagne in strijdstaat Florida. Beeld AFP

De vraag wie de presidentsverkiezingen volgende week dinsdag wint, staat in veel Amerikaanse staten nu al vast. Zo stemmen staten als Californië, Oregon en Maryland steevast voor de Democraten, en zijn Republikeinse bastions als Alabama, Montana en Tennessee nu al binnen voor Trump. Maar in welke staten wordt het dan wel spannend?

De kuststaten voor de Democraten, het ruralere binnenland voor de Republikeinen. Op die manier vallen de verkiezingen in de VS al tientallen jaren samen te vatten. Vooral de grote steden aan de oost- en westkust van de VS, zoals New York, San Francisco, Los Angeles, Portland, Seattle of Boston zijn blauwe bastions waar Republikeinen geen kans maken. 

Het kiessysteem waarmee de Amerikaanse president wordt verkozen, maakt het tellen van de stemmen in veel staten dan ook weinig spannend. Door het overwicht van Democraten of Republikeinen staat de uitslag er op voorhand al zo goed als vast. Het zijn namelijk de resultaten per staat afzonderlijk die worden samengeteld en bepalen of het aantal kiesmannen dat aan die staat is toegewezen, naar de Democraten of Republikeinen gaan. Een simpele meerderheid per staat is genoeg om alle kiesmannen te krijgen, het winner-take-all-systeem.

Veel aandacht krijgen die staten niet van de kandidaten, want het is voor hen toch maar ofwel verloren moeite (wanneer de overwinning onbereikbaar is), of weggegooid geld (wanneer de overwinning zo al binnen is). Anders gaat het er aan toe in de zogenaamde swing states, in het Nederlands strijdstaten of kantelstaten. Daar is het op voorhand veel moeilijker te voorspellen wie er zal winnen of laten uitslagen uit het verleden niet toe een duidelijke trend aan te wijzen.

De aandacht - en de advertenties en het bijbehorende geld - van de kandidaten gaat dan ook vooral hiernaartoe. Het systeem is trouwens al jarenlang voer voor kritiek, omdat veel kiezers - volgens sommigen zelfs vier op de vijf - compleet genegeerd worden door de kandidaten.

Donald Trump was gisteren op campagne in Pennsylvania.Beeld AFP

Lees ook: Trump hapt niet na harde persoonlijke aanvallen Clinton en voert de druk op door te verschijnen in staten die Clinton veilig op zak had.

Welke staat een swing state is of wordt, ligt niet vast en is voer voor discussie. Zo stemmen een aantal staten uit de noordelijke rust belt - de streek met oude en tanende staalindustrie - bijvoorbeeld al tientallen jaren in meerderheid Democratisch, maar zouden ze dit jaar wel eens naar Trump kunnen gaan doordat werkloze blanke arbeiders aangetrokken worden door zijn economische voorstellen. 

Het aantal swing states varieert dan ook nog al eens, afhankelijk van de definitie die gebruikt wordt. Dit zijn dit jaar de belangrijkste:

Florida

29 kiesmannen
Peilinggemiddelde:  Trump 45,9 procent - Clinton 45,1 procent

Florida heeft in het befaamde jaar 2000 zowat de status van moeder aller swing states gekregen, toen George W. Bush na weken van hertellingen uiteindelijk tot winnaar van de staat werd uitgeroepen met een meerderheid van amper 536 stemmen op een totaal van bijna 6 miljoen. Het kostte Al Gore, die over de hele VS gezien een half miljoen stemmen meer had verzameld, de meerderheid in het Kiescollege en dus het presidentschap. De staat is met zijn 29 kiesmannen (op een totaal van 538) de derde grootste van de VS en de allerbelangrijkste swing state. Florida stemde de laatste twee verkiezingen voor Barack Obama, maar daarvoor ook twee keer op Bush. Een duidelijke trend is er dus niet.

Florida.Beeld De Morgen

Ook niet in 2016 trouwens. Hoewel Hillary Clinton wekenlang op kop lag in zowat alle peilingen uit Florida, laten de nieuwste peilingen sinds de bekendmaking van het vernieuwde onderzoek naar de Clintonmails zien dat Trump mogelijk terrein terugwint. Vandaag wijzen zowat alle peilingen op een virtuele gelijke stand.

Het belang van Florida valt niet te onderschatten, zeker voor Donald Trump. De weg naar het Witte Huis wordt voor de Republikein heel, heel moeilijk, zo niet onmogelijk zonder de Sunshine State. Clinton heeft bij verlies van Florida daarentegen nog meer opties. Toch is de zuidelijke staat ook voor haar cruciaal, getuige het lijstje campagnestops dat de Democratische campagne er deze week nog maakt. Zo was Clinton gisteren in Tampa, Orlando en Fort Lauderdale terwijl haar man Bill in Florida City, Ommokalee en St. Petersburg campagne voerde. Vandaag komt vicepresident Biden spreken, morgen is het de beurt aan huidig president Obama.

Opvallend trouwens, hoe de Democraten een hele oorlogsmachine in gang zetten om potentiële Clinton-kiezers naar de stembus te lokken: Bill en Chelsea Clinton, Obama, Biden, Bernie Sanders, Elizabeth Warren en vooral Michelle Obama, die elke zaal waar ze komt spreken in vuur en vlam zet. Ook Amerikaanse artiesten laten zich niet onbetuigd. Zo voeren Jay-Z, Katy Perry en Jennifer Lopez aan de lopende band concerten op op Clinton-bijeenkomsten.

En dat terwijl Donald Trump zo goed als enkel op zijn running mate Mike Pence en Rudy Giuliani kan rekenen. Niet erg, reageert de Trump-campagne. "De Clinton-vervangers zijn allemaal vertegenwoordigers van het oude, corrupte systeem dat de Amerikanen net willen veranderen."

Ohio

18 kiesmannen
Peilinggemiddelde: Trump 46,8 procent - Clinton 44,3 procent

Ohio is na Florida de tweede belangrijkste strijdstaat en sinds 1960 een prima voorspeller voor de uitslag in de hele VS. "Zoals Ohio stemt, zo stemt het land", wordt over de staat gezegd omdat ze al 56 jaar op de kandidaat stemt die uiteindelijk ook de president wordt. De 18 kiesmannen die hier te rapen vallen, zijn dan ook cruciaal. Google-data van de afgelopen weken laten bijvoorbeeld zien dat de Trump-campagne vooral in deze staat inzet op campagnevideo's, die dan ook druk bekeken worden.

Ohio.Beeld De Morgen

North Carolina

15 kiesmannen
Peilinggemiddelde: Trump 47 procent - Clinton 46,3 procent

Een derde staat waar de zege lange tijd binnen leek te zijn voor Hillary Clinton, maar die nu opnieuw kantje-boordje dreigt te worden. North Carolina, waar de deep south begint, stemde de laatste 40 jaar steevast Republikeins, met uitzondering van 2008, toen Barack Obama er dankzij de massale steun van de zwarte bevolking won.

North Carolina.Beeld De Morgen

Pennsylvania

20 kiesmannen
Peilinggemiddelde: Clinton 47,2 procent - Trump: 41,2 procent

Pennsylvania, sinds 1992 een Democratisch bastion, is geen traditionele swing state maar krijgt dit jaar opnieuw de belangstelling van de Republikeinse partij. Die mikt hier op de mannelijke, laagopgeleide blanke kiezer die de economische gevolgen van de tanende staalindustrie aan den lijve ondervindt. Nochtans wijzen de meeste peilingen op een relatief comfortabele overwinning voor Clinton. Voor Trump is de staat net als Florida cruciaal wil hij enig realistisch pad richting de overwinning hebben.

Pennsylvania.Beeld De Morgen

Michigan en Wisconsin

16 en 10 kiesmannen
Peilinggemiddelde Michigan: Clinton 47,3 procent - Trump 40,7 procent / Wisconsin: Clinton 47 procent - Trump 41,3 procent

Net als Pennsylvania zijn Michigan en Wisconsin twee staten in het noorden die historisch gezien relatief Democratisch stemmen, maar dit jaar in Trumps vizier komen. Beide staten zijn hard getroffen door de economische crisis en voelen bijvoorbeeld niets voor NAFTA, het vrijhandelsverdrag met Canada, waar ze aan grenzen.

Michigan (links) en Wisconsin.Beeld De Morgen

Clinton verschijnt vrijdag in Michigan, een teken dat ze de forcing hier opvoert en mogelijkheid nattigheid voelt. "We kunnen niets voor lief nemen", waarschuwde vicepresidentskandidaat Tim Kaine. "Al de peilingen kunnen verkeerd zijn."

Virginia

13 kiesmannen
Peilinggemiddelde: Clinton 49 procent - Trump 44,3 procent

Ook hier is het Clinton-kamp opnieuw met een campagne en advertentiefilmpjes begonnen. Hoewel de staat lang in de Democratische zak leek te zitten, tonen de peilingen een voorzichtige opmars voor Trump aan. Clintons voorsprong is er in enkele weken tijd gedaald van meer dan 10 procent tot minder dan de helft. 

Virginia.Beeld De Morgen

Arizona

11 kiesmannen
Peilinggemiddelde Trump 45 procent - Clinton 43,5 procent

Arizona is normaal gezien een eitje voor de Republikeinen. De staat kleurt met uitzondering van Bill Clinton in 1996 al meer dan 60 jaar rood, maar Hillary Clinton ruikt dit jaar haar kans. De groeiende latino-bevolking maakt dat de staat aan de grens met New Mexico mogelijk binnen handbereik komt, een situatie die vergelijkbaar is met buurstaat Nevada (zie onder).

Arizona.Beeld De Morgen

Colorado

9 kiesmannen
Peilinggemiddelde Clinton 46 procent - Trump 41 procent

Historisch gezien is Colorado een Republikeinse staat in Republikeins gebied, maar net als in Arizona, Nevada en New Mexico is de staat in verandering door de groeide latino-populatie. Obama won hier twee keer, en de staat was bijvoorbeeld de eerste om het recreationele gebruik van marihuana goed te keuren. Normaal gezien zal ook Hillary Clinton hier weinig problemen hebben, maar toch hoopt Trump op een verrassing.

Colorado.Beeld De Morgen

Iowa

6 kiesmannen
Peilinggemiddelde Trump 44 procent - Clinton 42,3 procent

Het is hier dat elke vier jaar het voorverkiezingsseizoen wordt afgetrapt, met de eerste caucus in het land. Iowa krijgt dan ook bovengemiddeld veel aandacht in elke kiescampagne, en de strijd is er net als elke vier jaar bijzonder spannend. Samen met Ohio en Florida lijkt de uitslag hier op voorhand helemaal niet meer te voorspellen en kan het alle kanten op.

Iowa.Beeld De Morgen

Nevada

6 kiesmannen
Peilinggemiddelde: Trump 45,3 procent - Clinton 44,8 procent

De woestijnstaat, die in grote mate Republikeins stemt met uitzondering van steden Las Vegas en Reno, was van de jaren 60 tot 80 een stevig Republikeins bastion. Maar de forse bevolkingsaangroei, vooral van latino's, liet de balans overslaan in de richting van de Democraten, die twee keer voor Bill Clinton en twee keer voor Barack Obama stemden. Toch is Trump niet kansloos. Ook George W. Bush won hier twee keer, en de peilingen wijzen sinds kort op een nek-aan-nekrace.

Nevada.Beeld De Morgen

New Hampshire

4 kiesmannen
Peilinggemiddelde: Clinton 46 procent - Trump 41,3 procent

Wordt, hoewel omringd door 'linkse' staten uit de noordoostelijke regio New England, als een swing state beschouwd, maar stemde vijf van de laatste zes verkiezingen wel voor een Democraat. Clinton ligt er licht voorop in de peilingen.

New Hampshire.Beeld De Morgen

Goed opgelet? Dan kan u hier terecht voor onze swing state quiz!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234