Woensdag 23/10/2019

De succesvolle facelift van een rosse stripheld

Reeks: Robbedoes en Kwabbernoot

Album: Virus

Jaar: 1990

Tekeningen: Janry

Scenario: Tome

Het album Virus is uiteraard niet het eerste Robbedoes en Kwabbernoot-album. Het is wel het eerste album van het dynamische duo Tome en Janry, dat de bekende piccolo hiermee een eerste aftrap gaf richting een opvallende en succesvolle facelift. Je zou zelfs kunnen stellen dat mede dankzij hun aanpak de reeds in 1938 ontstane Robbedoes wellicht de enige Belgische stripheld is die visueel, grafisch en verhaalkundig met zijn tijd is meegegaan.

Het succesverhaal van Tome en Janry begon toen ze elkaar leerden kennen op de tekenacademie op Sint-Pieters-Woluwe. Na een tijdje kwamen ze terecht op de befaamde Dupuisredactie, waar niemand minder dan Charles Dupuis himself hen groen licht gaf om enkele korte Robbedoes-verhalen te maken. Hoewel de grote baas zich tevreden toonde, duurde het nog een tijd voor hun namen vielen als nieuwe Robbedoes-pleegvaders. In 1981, amper vierentwintig waren ze toen, kregen ze de kans hun ambitie waar te maken: de qua verkoopcijfers en populariteit wat tanende Robbedoes en Kwabbernoot opnieuw in ere herstellen.

Met Virus, geïnspireerd op een krantenartikel over onderzoekslaboratoria die op de Zuidpool levensgevaarlijke virussen opslaan, maakten ze hun debuut. Daarna volgden albums als Malle Marilyn en De komeet van de tijd, goed voor één titel per jaar. De piccolo zat eindelijk opnieuw in de lift, tot groot jolijt van Dupuis. "Aan niemand van onze voorgangers konden wij tippen", relativeerde Janry zijn eerste successen. "We wilden zelfs niet proberen hen te imiteren." Het was ook behelpen. Franquin, de man die het werkelijke universum van Robbedoes geschapen en verbreed had, nam bij zijn stopzetting meteen enkele van zijn bekendste personages mee, met de Marsupilami op kop. Dat was een flinke streep door de rekening van zowel Dupuis als de nieuwbakken auteurs. Het diertje uit de Palombiaanse jungle bleek, zeker als het de cover sierde, immers garant te staan voor de best verkochte Robbedoes-albums ooit. "Als je verboden wordt de Marsupilami nog langer te integreren in je strips, dan is dat erg jammer", aldus Janry.

Maar met wat achterbleef, zoals aartsvijand Zwendel en het door Franquin gecreëerde Rommelgem, bleken Tome en Janry een heel eind te komen. Sterker, hun eerste albums deden de oplage met maar liefst een vijfde de hoogte inschieten. Vriend en vijand waren het erover eens: Tome en Janry hadden bewezen volwaardige opvolgers te zijn. Hun ambitie reikte echter verder. Het stak hen dat ze de beste Robbedoes ná Franquin uit hun mouw hadden weten te schudden. "Toegegeven, dat streelde in het begin nog wel eens ons ego, maar het werd tijd om ons eigen ding te doen."

Wat volgde, was wellicht de grootste make-over die een bekende Belgische stripfiguur onderging. De nieuwe auteurs wilden Robbedoes herschapen naar het beeld dat ze van hem als kind hadden, gecombineerd met hun eigen visie. Ook Dupuis ging mee in hun streven om de rosse held zowel inhoudelijk als grafisch met zijn tijd te laten meegaan. Gevolg: originele camerastandpunten doemden op, het piccolo-uniform werd aan de haak gehangen ("want welke gek loopt tegenwoordig nog in piccolo-uniform over straat?"), de sfeer en uitstraling van de reeks werden moderner, de lijnvoering werd swingender en intelligentere thema's als rassendiscriminatie, maffia, de opstand in een Himalayastaat of de georganiseerde misdaad in Moskou boden zich aan.

Een van de opvallendste evoluties in de nieuwe reeks was de aanwezigheid van Cupido. In Luna Fatale (1995) beleeft Robbedoes een romance met een meisje. "Nee, hij is geen maagd meer", wist Tome toen grijnzend te vertellen. "Maar weet je, hij is geschapen in een periode waar niemand over seks sprak. Hij reageerde op een kinderlijke manier, keek niet eens om naar vrouwen. Dat was niet meer realistisch, maar we konden er moeilijk een heel album aan ophangen. Het moest subtiel geïntegreerd worden. Bovendien fantaseert iedereen wellicht over het privéleven van Robbedoes. Net om die reden moeten we voorzichtig blijven, en de lezers hun fantasie respecteren."

Het duo bracht de ene succesvolle titel na de andere uit, maar in 1996 werd het stil rond Robbedoes. Niet alleen wilden Tome en Janry zich meer en meer buigen over hun succesvollere spin-off over de jeugd van Robbedoes, Kleine Robbe, scenarist Tome kreeg bovendien af te rekenen met een identiteitscrisis, trok voor enkele jaren naar Australië en vrat er... niets uit. Tome benadrukte toen ook vaak dat de band met de uitgevers en aandeelhouders steeds moeizamer werd ("we hadden het gevoel dat we veeleer als cashproviders dan als auteurs werden beschouwd"), wat beiden uiteindelijk zelfs deed besluiten een nieuw verhaal van Robbedoes vroegtijdig te beëindigen. Dat verhaal zou de terugkeer van Zwendel betekenen.

Toen in 2004, na zes jaar, nog altijd geen nieuw Robbedoes-album was geleverd, werd gezocht naar opvolgers. Die werden gevonden in de personen van Morvan en Munuera. De realistische invloeden moesten bij hen plaatsmaken voor manga-elementen, want vooral tot uiting kwam in In Tokio. Volgens Tome en Janry is het contractueel echter nog altijd zo dat zij, wanneer ze dat willen, met een nieuw Robbedoes-album op de proppen kunnen komen.

Het vijftigste Robbedoes-album, dat rond deze tijd is verschenen en waarin Zwendel eindelijk terugkomt, is evenwel van de hand van Morvan en Munuera. In Terug naar Z keert Robbedoes terug in de tijd, toen de graaf van Rommelgem, Zwendel en een gezamenlijke vriendin van hen nog studenten waren. Dat staat Robbedoes toe in zijn eigen jeugd rond te waren, en stilaan blijkt dat hij misschien niet de held is die wij denken te kennen...

Geert De Weyer

Volgende week

Murena -

Purper en goud

Robbedoes is wellicht de enige Belgische stripheld die visueel, grafisch en verhaalkundig met zijn tijd is meegegaan

Het verhaal

Wanneer Kwabbernoot, in een poging een primeur voor zijn krant uit de brand te slepen, wacht houdt bij de haven, stoot hij onverwacht op een in quarantaine zijnde, groen gekleurde oude bekende. Die vertelt hem het waanzinnige verhaal van een onderzoekslaboratorium dat op de Zuidpool levensgevaarlijke virussen opslaat. Hij werd geïnfecteerd met zo'n vrius. Met de hulp van de graaf van Rommelgem organiseren ze een expeditie naar de Zuidpool... Met dit verhaal werd Kwabbernoots positie als journalist-fotograaf aangewend om de titelpersonages steeds vaker te situeren in verre oorden als Moskou, New York, Australië of de Stille Oceaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234