Maandag 26/08/2019

De structuur van het droomkalifaat: zo wil IS verkeer, onderwijs... regelen

Beeld ANP

Terreurgroep Islamitische Staat werkt hard aan een extremistische natie in Syrië en Irak, met een eigen ambtenarenapparaat, banen, medische zorg en onderwijs. Dat blijkt uit geheim Brits onderzoek.

Terroristen die belasting heffen, het verkeer regelen en een meerlaags ambtelijk apparaat in stand houden. Het wordt steeds duidelijker dat de Islamitische Staat (IS) zijn naam eer aandoet. De terreurgroep bouwt ijverig aan een extremistisch oliestaatje in het hart van het Midden-Oosten, waar de belofte van 'pure islam' potentiële burgers van over de hele wereld aantrekt.

Het brute militaire element is daarin slechts een onderdeel van het geheel. De etnische zuivering van niet-soennitische religieuze groepen en het afslachten van tegenstanders vormen een middel naar een doel: een homogene staat. Een tot nu toe geheim onderzoek, betaald door de Britse regering, bracht het afgelopen jaar een ambtelijke organisatie in kaart waar menig Arabische regering van kan leren.

De Islamitische Staat is georganiseerd in structuren van één-plus-vier. Kalief Abu Bakr al-Baghdadi overziet vier verschillende departementen: veiligheid, militaire zaken, adviesraad en islamitische wetgeving. De structuur van één leider met eronder vier departementen wordt vervolgens herhaald op lager niveau; gouverneurs leiden de negen Syrische en zeven Iraakse provincies, en burgemeesters weer een veel groter aantal districten.

"We realiseerden ons dat we niet keken naar een militante organisatie, maar getuige waren van een proces van natieopbouw", zei de hoofdonderzoeker deze week tegen de Britse omroep BBC. "Dat behelst ook dienstverlening, zorgen voor de burgers. Dit is niet een eendagsvlieg."

De onderzoekers, die werken vanuit een geheime locatie in Europa, hebben de afgelopen tijd bewijzen vergaard die uiteindelijk moeten leiden tot vervolging van IS-leiders. Daaronder zijn documenten, getuigenissen en usb-sticks met informatie, allemaal vanuit Syrië gesmokkeld. Er zijn zelfs notulen van een vergadering in Aleppo bij, waarin strijders onder meer wordt verboden uit te slapen tot na halfacht. De blauwdruk van de Islamitische Staat die het onderzoeksteam zo kon schetsen, ondersteunt eerdere, anekdotische indicaties van een zeer efficiënte organisatie.

Financiële structuur
Ondertussen bouwde IS ook aan een financiële infrastructuur. Dat heeft de beweging tot de rijkste terreurgroep ter wereld gemaakt. Zo'n twee miljoen dollar per dag strijkt IS op van de olievelden in Syrië en Irak die onder zijn controle staan. Ontvoering van westerlingen heeft de beweging tientallen miljoenen opgeleverd, dat geldt ook voor de verkoop van waardevolle historische artefacten. Afpersing van tegenstanders spekt de kas verder. IS heft zelfs belasting en tolgelden op transporten door zijn regio, compleet met bonnetjes voor de chauffeurs.

Of IS zijn belofte van een islamitisch paradijs kan waarmaken, valt te betwijfelen. Omringd door landen die hem vijandig gezind zijn en waarvan sommige de IS actief bestrijden, is het lastig om een infrastructuur op te bouwen en de pakweg zes miljoen inwoners in het eigen gebied tevreden te stellen.

"Burgers zien een regering alleen als legitiem als ze hen geeft wat ze nodig hebben: een identiteit, toekomstmogelijkheden, diensten, waardigheid", zegt Rami Khouri, politiek analist aan de American University of Beirut. "Het is onduidelijk of IS dat op lange termijn kan doen. IS moet straks nadenken over medische zorg, voedsel, banen, onderwijs. Het gaat nog zes maanden tot een jaar duren voor we weten of IS dat kan. Als de beweging het al zolang volhoudt."

Lees het volledige artikel in de weekendkrant van De Morgen, ook digitaal beschikbaar. Abonnees lezen hun krant gratis digitaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden