Donderdag 25/02/2021

InterviewJoris Vaesen

De strijder voor open data die Sciensano op de knieën kreeg: ‘Ik wil alleen maar een onderbouwd debat’

Joris Vaesen. Beeld Bob Van Mol
Joris Vaesen.Beeld Bob Van Mol

Een dagelijks overzicht met het aantal beschikbare en toegediende vaccins. Omdat de overheid het niet deed, zette softwareontwikkelaar Joris Vaesen (29) zelf zo’n dashboard op. Zijn strijd voor open data werpt vruchten af: Sciensano stelt nu alle gegevens over de vaccinaties beschikbaar.

“Hoeveel uren ik hier vrijwillig in steek? Ik kan het echt niet meer bijhouden, maar ik weet wel wat mijn vrouw zal zeggen: veel te veel”, lacht Joris Vaesen (29) uit Pelt. Naast zijn job als softwareontwikkelaar begon hij een dikke maand geleden met de website Covid-vaccinatie.be. Dat wordt gesmaakt: dagelijks checken zo’n 50.000 bezoekers er hoe het met onze vaccinatiestatus gesteld is. Na ons gesprek zal hij nog even laten weten: “Ruim 180 uren in vijf weken.”

Waarom bent u hieraan begonnen?

Joris Vaesen: “Ik was net zoals veel mensen erg geïnteresseerd in de vaccinatiecampagne die er zat aan te komen, maar botste op een gebrek aan transparantie. In die periode kreeg ik absurde vergelijkingen te horen. ‘Als we met negen miljoen mensen op een dag kunnen stemmen, zullen we wel in een week gevaccineerd zijn zeker?’ Daar wilde ik komaf mee maken, door de juiste gegevens te verschaffen over leveringen, stocks en inentingen. Maar die waren dus nauwelijks publiek beschikbaar.

“Er was op dat moment nog geen sprake van een Vlaamse vaccinatieteller of van de rapportage op het dashboard van Sciensano, er was alleen berichtgeving op nieuwssites of journaals. Als webontwikkelaar weet ik hoe ik die zaken online kan visualiseren en dat heeft zijn waarde getoond. Vandaag heeft mijn site nog altijd veel bezoekers, ook al zijn er nu ook andere bronnen vanuit de overheid die vrij gedetailleerd zijn.”

Sciensano heeft beloofd de ruwe data publiek te maken. Waarom is dat zo belangrijk?

“Mensen die zoals ik met die data aan de slag willen, kunnen die nu enkel exporteren uit het dashboard van Sciensano. Zoiets is een manuele, repetitieve handeling, heel erg tijdrovend. Dat zou voortaan niet meer nodig zijn. Dat we nu toegang krijgen tot alle data, zoals bij besmettingen, overlijdens en hospitalisaties, heeft nog een ander groot voordeel: we zijn niet meer enkel afhankelijk van wat een overheidsadministratie zoals Sciensano visualiseert.”

Hoe bedoelt u?

“Wat ik voor de duidelijkheid niet bedoel, is dat daar slechte bedoelingen achter schuilen. Je moet keuzes maken als je cijfers weergeeft, maar dat zorgt inherent voor een beperkte blik. Zo gaf Sciensano tot voor kort dagelijks de vaccinatiegraad van de 18-plussers en 65-plussers, slechts een keer per week was er gedetailleerde info over de groep 80-plussers. Terwijl net die laatste info op dit moment erg belangrijk kan zijn.”

Joris Vaesen. Beeld Bob Van Mol
Joris Vaesen.Beeld Bob Van Mol

Sciensano is niet zelf de eigenaar van die data. Zij kunnen die beslissing dus niet zomaar nemen.

“Dat klopt, maar dat heb ik pas na lang aandringen vernomen. Bij Sciensano zelf kreeg ik initieel moeilijk gehoor. Mijn dashboard is gelukkig snel opgepikt door media, ondernemers en politici, en via een van die connecties kreeg ik ingang bij het kabinet van premier De Croo. Daar had ik een heel constructief gesprek. Ze konden ook achterhalen dat de gegevens afkomstig waren van de regio’s en dat Sciensano nog wachtte op goedkeuring van het coronacommissariaat om ze te publiceren. Maar het commissariaat was blijkbaar in de veronderstelling dat die goedkeuring al gegeven was. Dat is bij deze dus nog eens bevestigd.”

Dat het zo lang geduurd heeft, ligt dus vooral aan de logheid van het apparaat?

“De verschillende niveaus en bevoegdheden hebben daar zeker hun rol in gespeeld, maar het draait volgens mij ook deels rond een mindset die moet veranderen. Onder de regering-Wilmès had je twee rapporten: een gedetailleerd voor de politiek en de experts, een minder gedetailleerd voor de bevolking. Dat zegt alles. Het nieuwe kabinet wil transparanter te werk gaan, zo begrijp ik. Maar de automatische reflex om dat te doen, is duidelijk nog niet doorgedrongen in alle niveaus.”

Is enige reserve soms niet aangewezen?

“Alle begrip dat het even duurt vooraleer die dataflow helemaal betrouwbaar is, maar dat moment was al lang gepasseerd. Ik had soms ook de indruk dat de politiek niet altijd blij was met mijn dashboard, omdat sommige mensen daar de boodschap uit haalden: het gaat niet snel genoeg.”

Gaat het volgens u snel genoeg?

“Dat vind ik een lastige vraag, ik wil alleen maar een onderbouwd debat. Ik krijg het op mijn heupen als mensen zomaar wat roepen over onze vaccinatiestrategie of oneerlijke vergelijkingen maken. Denk bijvoorbeeld aan Marc Noppen (directeur van het UZ Brussel, MIM) die vorige week nogal cynisch tweette dat het Verenigd Koninkrijk ‘1.000 mensen per minuut’ vaccineert, terwijl  België gewoon ‘voor op schema zit’. Dat is te simpel, er zijn nu eenmaal duidelijke verschillen in strategie en dus moet je de cijfers correct benaderen. Maar welke strategie de juiste is, is niet aan mij om te zeggen. Ik ben geen viroloog.”

U bent alvast niet de enige die na zijn uren de coronacijfers als hobby heeft. Vanwaar die drive?

“Ik vind het gewoon fijn om te zien dat mijn strijd voor transparantie iets oplevert. Nieuwe inzichten, dat vooral, maar voor sommige bezoekers is het ook de eerste keer dat ze in aanraking komen met open data. Het stemt me bovendien hoopvol dat mensen bereid zijn om te betalen voor accurate gegevens. Met de donaties via de site kan ik toch al de serverkosten dekken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234