Zaterdag 25/09/2021

Dé strijd is die om brons

Angela Merkel wint zo goed als zeker de Duitse verkiezingen. In haar zog Martin Schulz en zijn sociaaldemocraten. Maar daarachter strijden vier partijen om de kruimels. Kruimels die weleens behoorlijk zouden kunnen doorwegen op het beleid.

Minder dan een maand voor de Duitse verkiezingen wordt de derde plaats het felst bevochten. Het centrumrechtse blok van Angela Merkel heeft al wekenlang een voorsprong van ongeveer 15 punten in de peilingen. De sociaaldemocraten, aangevoerd door Martin Schulz, kunnen de kloof nog dichten, maar de geschiedenis voorspelt dat ze vrijwel kansloos zijn.

De strijd om de derde plaats is echter nog lang niet gestreden. Vier partijen, van de uiterst linkse Die Linke tot de liberale Freie Demokraten (FDP), de Grünen en het extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD), zijn verwikkeld in een nek-aan-nekrace en scoren in de peilingen elk tussen de 7 en de 10 procent.

Een derde plaats is meer dan een erezaak, want nummer drie zou weleens een beslissende rol kunnen spelen in de echte strijd om de toekomst van het land. De christendemocraten en de sociaaldemocraten regeren al jaren samen in de 'grote coalitie' en zijn zo sterk op elkaar gaan lijken dat veel kiezers het verschil niet meer zien. De strijd tussen Merkel en Schulz, die het over de belangrijkste onderwerpen eens zijn, is meer een zaak van stijl dan van inhoud.

Jamaica

Bij de kleinere partijen zijn de onderlinge verschillen enorm: Die Linke pleiten voor maatregelen uit de tijd van het communisme, zoals de nationalisatie van cruciale industriesectoren, de FDP wil minder beperkingen op kapitaal. Het populistische AfD wil immigranten weren en is daarmee de absolute tegenpool van de Grünen en andere kleine partijen.

Als de FDP of de Grünen een sterke derde plaats behalen, is de kans groot dat ze in een coalitieregering zullen stappen. Volgens sommige politieke analisten zou de verkiezing tot een 'Jamaicaanse coalitie' kunnen leiden: een combinatie van Merkels conservatieven, de FDP en de Grünen. Als de FDP of de Grünen als derde eindigen, zullen ze erg sterk staan in de onderhandelingen over belangrijke ministeries.

Hoewel AfD en Die Linke weinig kans hebben om in de volgende regering te zetelen (de christendemocraten zeggen dat ze met geen van beide willen samenwerken) zouden ze met een derde plaats de prestigieuze rol van oppositieleider krijgen. Zo'n uitslag zou ook een Jamaicaanse coalitie onmogelijk maken en dus de kans op een herhaling van de grote coalitie tussen christendemocraten en sociaaldemocraten vergroten.

"De derde plaats heeft bovenal een symboolwaarde", zegt politicoloog Oskar Niedermayer (Vrije Universiteit van Berlijn). "Die partij kan altijd benadrukken dat zij de sterkste oppositiemacht is als er weer een grote coalitie komt."

Toch konden Die Linke, die in 2013 met een krappe voorsprong nummer drie werden, weinig munt slaan uit hun rol als oppositieleider. Volgens analisten had dat vooral te maken met de dominantie van de grote coalitie, die zo'n 80 procent van de parlementszetels controleert en de oppositie weinig ruimte heeft gegeven om van zich te laten horen.

Na deze verkiezingen lijkt dat te zullen veranderen: het ziet ernaar uit dat zowel AfD als FDP in het parlement zullen komen, zodat de Bundestag geen vijf, maar zeven partijen zal tellen.

Maar sommige kleintjes hebben een groot probleem: interne verdeeldheid. Die Linke, AfD en zelfs de Grünen voeren al jaren interne discussies over de koers van hun partij. Daarom hebben Die Linke en AfD nu twee lijsttrekkers in plaats van één, zoals de grote partijen. De Grünen voeren ook een duo op, maar dat heeft dan weer met de gendergelijkheid te maken.

Het probleem met die benadering is dat ze de boodschap van de partij onduidelijk maakt en dat de kiezers niet weten wie aan het roer staat.

Omgekeerd zetten de bedrijfsvriendelijke Freie Demokraten alles op één kaart: partijvoorzitter Christian Lindner. Hun hele verkiezingscampagne focust op de jonge Lindner, die alomtegenwoordig is op de aanplakborden.

Zijn onemanshow wordt vanuit bepaalde hoeken bespot en heeft een reeks internetmemes geïnspireerd, maar lijkt te werken. De FDP scoorde nog geen drie jaar geleden net onder de 2 procent, maar is nu volgens bepaalde recente peilingen de leider in de race voor de derde plaats. Bovendien is zijn persoonlijke populariteit veel groter dan die van de boegbeelden van de andere kleine partijen. Hij heeft zelfs Schulz achter zich gelaten, die tot voor kort volgens veel waarnemers een goede kans had om Merkel uit het zadel te lichten.

© Politico

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234