Maandag 30/11/2020

De strateeg in staatsman Elio Di Rupo

Niemand die Elio Di Rupo nog zal kunnen verwijten een angsthaas te zijn die niet durft te springen. ‘Elio heeft zich bijzonder kwetsbaar opgesteld in zijn formateursnota’, resumeert een trouwe luitenant van de PS-voorzitter. ‘Maar hij beseft als geen ander dat dit land nood heeft aan een stabiele regering die ambitieuze hervormingen doorvoert.’ Met dank aan de Griekse premier.

“Door bepaalde PS-taboes radicaal overboord te gooien, heeft Elio Di Rupo grote risico’s genomen. Maar op een gegeven moment besefte hij dat de situatie zulke risico’s nu eenmaal vereist.” De man die verantwoordelijk is voor deze ommekeer, heet George Papandreou. Volgens een topfiguur uit Di Rupo’s entourage is een ontmoeting met de Griekse premier, ook een socialist, niet onbelangrijk geweest voor de formatie: “Elio keerde terug met tranen in zijn ogen: hij was zodanig geraakt door de verhalen van de drastische besparingsmaatregelen in Griekenland dat hij meer dan ooit besefte dat de politieke crisis in ons land dringend opgelost moet worden.” Tot daar de romantische anekdote.

Nu zijn nota in de ether is gegooid, slaat de vermoeidheid toe bij Di Rupo. Toch voelt hij zich sereen. “Normaal is hij gestresseerder in situaties als deze, maar momenteel oogt hij opvallend kalm”, beschrijft een naaste medewerker van de PS-voorzitter. “Hij weet van zichzelf dat hij het maximum maximorum heeft gedaan om een compromis te smeden waarin eten en drinken zit voor iedereen, ook voor N-VA. Zijn nota getuigt van een staatszin en volonté politique, nu hangt alles af van de andere partijen.”

Om de nota zo mogelijk nog meer luister bij te zetten en een debacle zoals in oktober vorig jaar te vermijden (toen N-VA-voorzitter Bart De Wever zijn verduidelijkingsnota binnen de paar uur getorpedeerd zag worden, MJ), werd de agenda gisteren tot in de puntjes georchestreerd. “Het is een grote dag voor de formateur”, aldus Di Rupo’s woordvoerder. “We willen dat alles perfect verloopt.”

Zodra de koerier zijn weg aanvatte naar de verschillende partijhoofdkwartieren met negen gebonden versies van de gedrukte nota, trok Elio Di Rupo zich terug in zijn kantoor om de persconferentie voor te bereiden. Zichtbaar opgemaakt en vol vertrouwen verscheen de formateur - die binnen twee weken zijn 60ste verjaardag viert - even later in de Kamer. De pers zag een kandidaat-premier en dat is exact wat Di Rupo voor ogen had. Van de PS-voorzitter die terugdeinst voor alle naar rechts neigende besparingsmaatregelen, was geen sprake meer.

“Ik heb mij zeven weken lang gedragen als een formateur. De filosofie van deze nota komt lang niet op elk vlak overeen met wat ik persoonlijk denk. Maar wie houdt van België, moet durven moeilijke maatregelen nemen, sprak de formateur ietwat plechtig. “Ik heb in alle bescheidenheid een evenwichtig antwoord proberen te formuleren op de grote uitdagingen, als het moet zal ik op het gepaste moment mijn verantwoordelijkheid opnemen.”

Behalve sereen toonde Di Rupo zich echter ook behoorlijk strijdbaar op de persconferentie. Want hoe graag hij zijn staatsmanschap en verantwoordelijkheidszin ook in de verf zet, er speelt nog iets anders mee. De kritiek op de PS-voorzitter dat hij niet durfde ‘springen’, heeft hem dieper geraakt dan hij zal toegeven.

Een PS-topper: “De buitenwereld ziet hem als cool en charismatisch, mais il a ses angoisses. Toch heeft hij zichzelf kwetsbaar opgesteld door bepaalde maatregelen voor te stellen die niet gemakkelijk zullen zijn voor de linkerzijde. Hij zal zijn partijpolitieke achterban wel kunnen overtuigen van de noodzaak van die maatregelen, maar het is nog de vraag of dat ook geldt voor de vakbonden en andere organisaties. De nota getuigt van lef.” Of zoals een andere intimus het verwoordt: “Niemand zal nog kunnen zeggen dat de Franstaligen (sic) niets willen toegeven, men zal moéten toegeven dat wat op papier staat een gigantische staatshervorming is.”

Ook al zaten de andere partijen niet fysiek rond de tafel, de formateur hield volgens zijn entourage steevast de verschillende standpunten en ideologieën voor ogen. Een homme de synthése wordt hij genoemd, of nog: een man van de dialoog. Van een eventuele coalitie wilde hij niets weten. Als het over de regeringsvorming ging, antwoordde de formateur steevast: “Ouf, on n’est pas encore là, hein.” De inhoud was alles wat telde.

Perfectionist in hart en nieren

Volgens één van de experts die Di Rupo vanaf het prille begin omringen, toetste hij voortdurend cijfers, maatregelen en voorstellen af. “We werden dag en nacht bestookt met mails om zaken te verifiëren en vanuit alle hoeken te bekijken. Hij wilde absoluut niet ‘gepakt’ worden op een nalatigheid of eenzijdige kijk. Bovendien is hij een perfectionist in hart en nieren: il déteste l’à peu près.”

Na een eerste fase van bilaterale contacten, zette Di Rupo zich aan het schrijven van een blauwdruk, die hij de laatste dagen en weken nogmaals in alle details aftoetste in zijn entourage. “En niet alleen daar”, klinkt het. “Elio steekt ook graag zijn licht op bij mensen uit een ander milieu, geen instanties maar individuen die hij goed kent en vertrouwt. Het gaat om mensen uit de academische en bedrijfswereld, het middenveld, maar evengoed ‘Mr. et Mme. tout le monde’. De mening van de gewone man is voor hem heel belangrijk. Vandaar dat hij ook écht gelooft in zijn nota. Als dat niet zo was, zou hij zich niet zoveel inspanningen getroost hebben.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234