Dinsdag 14/07/2020

De Stones zoals ze altijd al hadden moeten klinken

het vroege werk van de rolling stones gerestaureerd op 22 cd's

Eind volgende week gooit Universal tegelijkertijd 22 cd's op de markt met het vroege werk (1963-1970) van de Rolling Stones, een paar weken na de unieke verzameling 40 Licks. Een ambitieus project, dat ons de Stones wil laten horen zoals ze eigenlijk altijd al in onze huiskamer hadden moeten klinken. Daarom is gekozen om de platen in het sacd- (superaudio-cd) formaat uit te brengen. De Morgen sprak in New York exclusief met de man achter dit project, Jody Klein, de zoon van de veel besproken Allen Klein, en Steve Rosenthal, de oren en de vingers aan de knoppen van The Rolling Stones Remastered Series.

New York

Van onze medewerker ter plaatse

Johan Ral

Hier, op 1700 Broadway, huist ABKCO, wat staat voor de Allen and Betty Klein Company. Het bedrijf van de legendarische Allen Klein, de manager van de Rolling Stones die ook jarenlang de zaken van de Beatles heeft behartigd. Il faut le faire. Klein werd in 1965 door hun eerste producer Andrew Oldham bij de Stones binnengehaald. En het is Mick Jagger die Klein in 1969 aan John Lennon zal aanbevelen, ondanks de problemen die de Stones toen al met Klein hadden. Beide relaties eindigen begin jaren zeventig in de rechtszaal.

In zowat elk boek over de geschiedenis van de rock wordt Klein verguisd als "de boekhouder die zich verrijkt heeft ten koste van zijn artiesten". Waarbij vergeten wordt wat hij voor die jonge, omhooggevallen sterren-met-kapsones heeft gedaan, ook financieel. Vader Klein slaagde er immers in betere contracten voor hen uit de brand te slepen. De Stones zijn misschien daarom meestal mild als ze over hem spreken, zelfs al passeerde hij ook zelf aan de kassa. Zoon Jody Klein, een minzame, oprechte man, is dus te midden van al dat rock-'n-rollgeweld opgegroeid en had daardoor een tijdlang een afkeer van dat milieu. Hij heeft het nog altijd moeilijk als het daarover gaat, het blijft een zware last: "Elk verhaal heeft minstens twee kanten. Ik hoop dat mijn vader ooit zijn waarheid zal willen vertellen."

Bijna veertig jaar later is ABKCO nog altijd een familiebedrijf, vooral gespecialiseerd in het beheer van populaire muziek uit de jaren vijftig en zestig, waarvan zij de opnames of de rechten bezitten: van Sam Cooke tot Marianne Faithfull, The Animals en Phil Spector. Aan de muur van de receptie: certificaten voor het feit dat een liedje zoveel miljoen keren op radio of tv is gespeeld of live uitgevoerd werd. Het maakt indruk, al die titels die in ons collectieve geheugen gegrift staan: 'You Send Me', '(What A) Wonderful World', 'Pinball Wizard', 'Lola', 'Be My Baby' of 'You've Lost That Lovin' Feeling'. En natuurlijk 'Satisfaction'. De gouden platen aan de muur, ook van solowerk van Paul McCartney en John Lennon, en de affiches voor George Harrisons The Concert for Bangla Desh en de Beatles-film Let It Be maken het plaatje compleet.

Dit blijft een familiebedrijf, maar wel eentje met een uniek handelsfonds: de opnames van de Rolling Stones, gemaakt tussen 1963 en 1970. Meer dan de helft van de veertig nummers op 40 Licks komt dan ook uit het ABKCO-archief. Voor het eerst in de geschiedenis van de groep zijn persoonlijke, juridische en zakelijke conflicten opzijgezet om het publiek de muziek van de Stones op een waardige manier terug te geven. "Dat zien wij algemeen als onze opdracht:", zegt Jody Klein, "het stuk muziekgeschiedenis waar wij eigenaar van zijn zo goed mogelijk beheren en het in de best mogelijke omstandigheden aan het publiek teruggeven."

Met de ondergrondse brengt Jody ons naar The Magic Shop in Manhattan, in een buurt die zwaar te lijden heeft gehad van de 11-septemberaanslagen. Maandenlang heeft de economische activiteit hier stilgelegen, je ziet het nog aan de vele failliet gegane winkels en restaurants. The Magic Shop is de studio van Steve Rosenthal, waar Lou Reed en Suzanne Vega nog hebben opgenomen. Maar Steve is vooral bekend van zijn restauratiewerk. Zo was hij verantwoordelijk voor het oppoetsen van de historische veldopnamen van de dit jaar overleden Alan Lomax. Oorspronkelijk was ook dat een archiveringsproject. Het meeste materiaal van de Beatles bijvoorbeeld, maar ook van een Miles Davis, is van meet af aan goed gecatalogiseerd en bewaard. Bij de Rolling Stones daarentegen ging het er tamelijk rommelig toe.

Klein: "Ons eerste werk was de moederbanden van de Stones-opnamen van de jaren zestig op te sporen, ze samen te brengen en daarin orde te scheppen. De groep nam zowat overal op, niet alleen in verschillende studio's in Londen. We hebben tapes teruggevonden in New York, Chicago, Los Angeles... tot in Alabama. Gelukkig hebben wij op de volle medewerking kunnen rekenen van de Stones zelf. Niet alleen hebben zij ons hun archief ter beschikking gesteld, ze hebben ook bijgedragen tot de research. Wij hebben nu meer dan 90 procent van de mastertapes in ons bezit."

Hoe je het ook bekijkt, de eerste zeven jaren van de productie van de Rolling Stones zijn van grote culturele waarde. Daar moest voorzichtig mee worden omgesprongen. Steve Rosenthal: "Om de banden niet onnodig te verslijten, hebben we ze tegelijkertijd naar drie formaten gekopieerd. Een eerste kopie ging gewoon opnieuw naar band. De tweede is een digitale kopie, met het systeem dat gebruikt wordt om normale cd's te coderen. Voor de derde kopie hebben we gewerkt met een nieuw procédé, direct stream digital (dsd), waarmee je nog meer informatie op een cd krijgt."

Klein: "Toen we het origineel vergeleken met de dsd-kopie was er vaak helemaal geen verschil merkbaar. Toen hebben we beslist dit materiaal voor het grote publiek op de markt te brengen op sacd, de technologie die bij dsd hoort. Toen in 1985-'86 de eerste cd's op de markt kwamen, waren we allang blij dat we van de krassen en tikken van de vinylplaat af waren. Maar tegelijkertijd verloren we de warmte en de diepte van het geluid. Met sacd hebben we die nu terug."

Rosenthal: "Voor mij geeft sacd een geluidskwaliteit die 40 tot 50 procent beter is. Nu kun je de muziek ervaren zoals de Stones ze zelf in de opnamestudio hebben gehoord. En daar is het ons om te doen. Dit is zelfs beter dan vinyl, want dat had ook zijn beperkingen, daar moesten ook compromissen worden gesloten, met name wat de dynamiek betreft. We zijn nu een hele generatie luisteraars aan het verliezen aan mp3, een ronduit rot geluid. Ik hoop dat dankzij dit soort releases de kids zullen beseffen dat muziek anders hoort te klinken."

Vervolg op pagina 34

'Dit is een unieke gelegenheid om de evolutie van de Stones en de songwriting van Jagger en Richards te begrijpen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234