Zaterdag 04/04/2020

De ster-deserteur is plots een leugenaar geworden

Toen donderdag Iraakse Scud-raketten in Koeweit landden, grepen Britse en Amerikaanse militairen haastig naar hun gasmaskers. Dat bleek overbodig. Meer nog, misschien heeft het invasieleger wel helemaal geen beschermende uitrusting nodig. Newsweek onthulde eerder deze maand dat Hoessein Kamel, Saddams schoonzoon die in 1995 deserteerde, aan de VN-wapeninspecteurs en aan de CIA heeft gezegd dat Irak zijn volledig arsenaal van chemische en biologische wapens, de officiële inzet van de oorlog, eerder al vernietigd heeft.

Tom Ronse in New York

In hun rapport aan de Veiligheidsraad stelden de wapeninspecteurs dat ze niet konden bevestigen dat Irak al zijn massavernietigingswapens (mvw's) had vernietigd maar ook dat ze geen aanwijzingen hadden gevonden dat het dat niét had gedaan. The Los Angeles Times citeerde een (anonieme) wapeninspecteur die zei dat de inspecteurs het niet onmogelijk achtten dat Irak de verboden wapens wel degelijk geëlimineerd had. Newsweek schreef begin maart dat Hoessein Kamel, Saddams schoonzoon die in 1995 deserteerde, aan de VN-wapeninspecteurs en aan de CIA heeft verteld dat Irak zijn volledige arsenaal van chemische en biologische wapens vernietigd had.

Kamel is niet de eerste de beste deserteur: zowel president Bush, minister van Buitenlandse Zaken Powell als vice-president Cheney noemden hem herhaaldelijk de voornaamste bron van informatie over Iraks geheime wapenprojecten. In zijn eindrapport stelde Unscom (het eerste VN-inspectieteam in Irak) dat zijn werk in Irak moet worden verdeeld in twee perioden: een moeizame voor en een vruchtbare na de desertie van Kamel. Die betaalde overigens met zijn leven voor zijn loslippigheid: gepaaid door valse beloften van zijn schoonvader keerde hij in 1996 terug naar Bagdad, waar hij prompt werd terechtgesteld.

Kamel stond aan het hoofd van Iraks militaire industrie, toen hij in augustus 1995 met een grote hoeveelheid geheime documenten vluchtte naar Jordanië. Daar werd hij ondervraagd door Rolf Ekeus (hoofd van Unscom), Maurizio Zifferero (hoofd van het inspectieteam van het Internationaal Atoomagentschap) en Nikita Smidovitsj, die de leiding had van de inspectie van Iraks raketsystemen. Newsweek-reporter John Barry, die de hand kon leggen op de transcriptie van die ondervraging, schreef dat Kamel "een goudmijn van informatie" was. In detail beschreef hij alle bewapeningsprogramma's van Irak, de locaties van de labs en de productiefaciliteiten, en de namen van het betrokken personeel. Ook Ekeus zei aan Newsweek dat de informatie die Kamel verschafte "zo uitgebreid was dat het bijna gênant was" - tot zelfs het feit dat de tolk van Ekeus, een Syriër, een geheim agent was van Irak. Volgens de transcriptie zei Kamel dat Irak zijn arsenaal van chemische en biologische wapens en de raketten om ze af te vuren volledig vernietigd had nadat de VN-inspecteurs hun werk hadden aangevat. Irak werd bang dat de wapens ontdekt zouden worden.

"Onderschat jezelf niet", zei Kamel aan de inspecteurs. "Jullie zijn zeer doeltreffend." Kamel zei dat de productie van biologische wapens in Irak toegespitst was op antrax maar dat alle voorraden en componenten vernietigd werden. Over het zenuwgas VX zei hij dat Irak VX-bommen had gemaakt tijdens de laatste dagen van de oorlog tegen Iran. Die bommen zouden echter niet gebruikt zijn en vernietigd, waarna de fabriek van VX werd omgebouwd voor de productie van pesticiden. Ook andere chemische wapens en de componenten van Iraks nucleaire project werden volgens Kamel vernietigd. Irak zou dat in het geheim gedaan hebben om voor de inspecteurs te verbergen dat die wapens ooit bestonden. Maar Saddam Hoessein zou zijn ambitie om mvw's te bezitten niet opgegeven hebben. "Kamel sprak over verborgen blauwdrukken, computerschijven, microfiches en zelfs matrijzen voor raketkoppen", aldus Barry. Verder zouden twee lanceerinrichtingen voor Scud-raketten verborgen zijn en werd "aan personeelsleden van de MIC (de militair-industriële commissie die door Kamel geleid werd) gevraagd om documenten mee naar huis te nemen." Dit om de productie van verboden wapens te hervatten nadat de inspecties achter de rug zouden zijn.

Kamel zei dat hij alles wou onthullen in de hoop dat Irak "weer normaal kon worden". De VN-inspecteurs besloten de informatie die ze van hem kregen geheim te houden om Saddam in het ongewisse te laten over wat ze wisten. Dat werkte, want na Kamels desertie overhandigde Irak miljoenen pagina's documenten aan de wapeninspecteurs die onder meer aantoonden dat Irak een mislukte poging had ondernomen om een kernwapen te maken. Volgens Newsweek gaf Kamel dezelfde informatie ook aan agenten van de CIA en hun collega's van de Britse MI 6. Maar CIA-woordvoerder Bill Harlow ontkende dit en noemde het Newsweek-bericht "vals". De authenticiteit van de door Newsweek geciteerde transcriptie werd echter bevestigd door VN-bronnen. Sinsdien werd het op het internet gezet door Glen Rangwala, een expert van de universiteit van Cambridge, die in februari aan het licht bracht dat het 'witboek' dat door de Britse regering was gepubliceerd over Irak, gebaseerd was op de thesis van een universiteitsstudent. De tekst is te vinden op: http://casi.org.uk/info/unscom950822.pdf.

Ondanks Kamels reputatie als kroongetuige tegen Saddam, hebben de meeste Amerikaanse media zijn postume onthullingen genegeerd. In het huidige klimaat waarin media die informatie publiceren die niet past in de oorlogscampagne het verwijt riskeren dat ze 'anti-Amerikaans' zijn, is dat volgens Jeff Cohen van mediawaakhond Fair niet verwonderlijk. "Kamels getuigenis is natuurlijk geen bewijs dat Irak geen verborgen voorraden chemische en biologische wapens heeft", zegt Cohen, "maar ze toont wel dat de media sceptischer zouden moeten zijn over de Amerikaanse beweringen". The Washington Post, de enige grote krant die aandacht besteedde aan de Kamel-onthulling, schrijft dat de transcriptie suggereert dat de CIA-agenten die Kamel ondervroegen zijn beweringen negeerden of afwimpelden. De krant sprak ook met Unscom-directeur Ekeus die de authenticiteit van de transcriptie niet betwistte maar stelde dat Kamels beweringen met een korrel zout moeten worden genomen. "Hij was een onverbeterlijke leugenaar", aldus Ekeus.

Die beschrijving staat in scherp contrast met de manier waarop Kamel geportretteerd werd door de Amerikaanse regering en andere oorlogsvoorstanders. Zowel Colin Powell in zijn betoog in de Veiligheidsraad op 5 februari als president Bush en premier Blair in recente speeches baseerden hun beschuldigingen uitdrukkelijk op de getuigenis van Kamel. Als Kamel nu gebrandmerkt wordt als een leugenaar, ondergraaft dat ook hun beweringen. Maar "als Kamel zo ernstig moet worden genomen als de Amerikaanse en Britse regeringen hem eerder voorstelden", zegt Rangwala, "dan moet zijn bewering dat Irak alle verboden wapens vernietigd heeft, ook ernstig worden genomen".

Saddams schoonzoon Hoessein Kamel gold ten tijde van zijn spectaculaire onthullingen aan de CIA als een superieure bron van geheime informatie, maar wat hij vertelde over de chemische en biologische wapens van Bagdad wordt nu - omdat dat beter uitkomt? - beschouwd als volledig vals

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234