Woensdag 08/07/2020

De stem van de frustratie

Donald Trump heeft de baas van de rechtse en activistische website Breitbart ingehuurd om zijn campagne op te peppen. Wie is de man die graag poseert als een ongelikte beer en voor wie niemand veilig is?

Amerika, het land van de overtreffende trap. Waar Europeanen preutse debatten voeren over de wenselijkheid van actiejournalistiek, zijn de Amerikanen al een stap verder. Daar wordt aanvalsjournalistiek bedreven, gericht tegen wat gezien wordt als de corrupte elites, in de politiek, het bedrijfsleven en de pers. Het is aanvallen, vernietigen en veroveren.

Dat Steve Bannon (62) van Breitbart News campagneleider wordt van Trump, is opmerkelijk. Niet alleen omdat een mediabaas verlof neemt en gaat werken voor een presidentskandidaat, maar ook vanwege de reputatie van Bannon en zijn site met 18,3 miljoen unieke bezoekers per maand. Ze staan voor een opvatting van journalistiek die zo rauw en radicaal is dat daarbij vergeleken Fox een toonbeeld wordt van ingetogenheid. Die rauwheid en radicaliteit, die ook in Trump zit, is één verkiezing verwijderd van de hoogste macht in de VS.

Bannon verbergt zijn ruwe bolster niet. Hij staat op foto's als een ongelikte beer, met piekerig haar, korte broek en harige benen. Hij is trots op dochter Maureen, een luitenant die zich in Irak met een machinegeweer in haar schoot liet fotograferen op Saddams troon.

De dupe

Niemand is veilig voor Breitbart. Anthony Weiner, een Democraat, verloor zijn Congreszetel nadat de site sms'jes publiceerde die hij aan diverse vrouwen had gestuurd, poserend in zijn goed gevulde onderbroek. Ook Republikein John Boehner ging eraan. De voorzitter van het Huis van Afgevaardigden bleek niet opgewassen tegen de campagne die Breitbart tegen hem ontketende omdat hij als establishment-Republikein niet conservatief genoeg zou zijn.

De hele regerende klasse is een potentieel doelwit. Hoge Republikeinen net zo goed als hoge Democraten. Toplieden van banken en multinationals. Allemaal zijn ze verantwoordelijk voor handelsverdragen die banen kosten, voor open grenzen die leiden tot concurrentie van goedkope buitenlandse arbeiders en voor bankencrises die de belastingbetaler geld kosten.

Blanke arbeiders en de lagere middenklasse zijn de dupe. Hun manier van leven staat onder druk. Breitbart geeft een stem aan deze gewone Amerikanen, die door de overwegend progressieve en elitaire media worden genegeerd, heet het. Het is de stem van de frustratie.

De site dankt zijn naam aan Andrew Breitbart, die het vak leerde van Matt Drudge, pionier van de militant-rechtse internetjournalistiek die in de jaren 90 Bill Clinton deed wankelen met Lewinsky-primeurs. Het geniale van Breitbart was, schrijft Bloomberg Businessweek, dat hij als een van de eersten in de moderne tijd begreep dat veel lezers geen klinisch feitenrelaas willen, maar drama. Onpartijdigheid was niet langer een journalistieke vereiste. In 2012 overleed Breitbart op 43-jarige leeftijd aan een hartaanval. Zijn opvolger werd Bannon.

Diens levensloop sluit naadloos aan bij de ideologische energie die de brandstof vormt voor Breitbart News. Hij komt uit een arbeidersgezin in Virginia, zijn ouders waren katholieken van Ierse komaf, pro-vakbond, pro-Kennedy, pro-Democraten. Bannon was niet met politiek bezig, tot president Jimmy Carter "fucked things up". Hij werd een bewonderaar van de Republikein Ronald Reagan, maar keerde zich tegen het Republikeinse establishment toen hij zag hoe Bush "had fucked up as badly as Carter".

Bannon is grof in de mond. Er zijn maar weinig mensen die niet door hem zijn uitgescholden. Zijn loopbaan kent evenveel haarspeldbochten als een bergweg in de Rocky Mountains. Hij zat vier jaar op een marineschip, studeerde aan Harvard Business School, werd investeringsbankier op Wall Street, verhuisde naar Hollywood en werd filmproducent. Na 9/11 maakte hij documentaires over Reagan en de Tea Party. In die jaren ontmoette hij Andrew Breitbart, die zei: "Ik ben vastbesloten de oude mediagarde te vernietigen. Dat is een goed verdienmodel."

Minder twitteren

Naast tirades aan het adres van president Obama kan Bannon ook subtieler opereren. Hij wil niet alleen vlammende stukken van wijsneuzerige columnisten. Hij wil ook speurneuzen die belastende feiten over hooggeplaatsten opdiepen, die zo prikkelend zijn dat anderen ze overnemen en uitbouwen. Bannon werkt daartoe samen met schrijvers en instituten die zich toeleggen op onderzoeksjournalistiek.

Zoals Peter Schweizer. In het boek Clinton Cash onderzocht hij de praktijk van de Clinton Foundation om donaties aan te nemen van buitenlandse regeringen. De door hem opgeworpen verdenking van belangenverstrengeling door de Clintons bracht The New York Times ertoe een verhaal te brengen over een dubieus diner met de president van Kazachstan.

Zo heeft Bannon het het liefst. "We kregen gedaan dat de vijftien beste onderzoeksjournalisten van de vijftien beste kranten in het land achter Hillary Clinton aangingen."

Dat hij gaat werken voor Trump is op zich niet verrassend. Beiden zijn exponenten van de populistische rebellie tegen de bestaande orde. Niet iedereen bij Breitbart is er gelukkig mee. Het staat haaks, zeggen ze, op Breitbarts principe dat niets heilig mag zijn. Maar nu de vastgoedmagnaat zo ver is gekomen, is voor Bannon de verleiding van de macht erg groot.

Er wordt gezegd dat hij intelligenter is dan Trump. Misschien was Bannons subtielere kant al zichtbaar, in berichten dat de Republikeinse presidentskandidaat van plan is minder te twitteren, minder uit de losse pols te spreken, minder mensen te beledigen, zodat hij op 8 november meer kans maakt tegen Hillary Clinton.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234