Zaterdag 18/01/2020

De stad Gent, laag na laag ontsluierd

Komend weekend opent het Stadsmuseum Gent, kortweg STAM, zijn deuren voor het grote publiek met een tweedaags feest. Het is een gloednieuw museum in een eeuwenoud complex, de 14de-eeuwse Bijlokeabdij. Het STAM vertelt het verhaal van de stad Gent aan de hand van driehonderd voorwerpen en maakt uitgebreid gebruik van multimedia.

GENT

Dé blikvangers zijn de luchtfoto van Gent, waarop bezoekers kunnen rondlopen, en een computerprogramma waarmee Gent in detail en over 4 eeuwen heen bekeken kan worden.

Er werd gisteren nog hard gewerkt in het STAM. Het grastapijt van de museumtuin werd aangevoerd, de laatste bordjes en opschriften werden aangebracht en in de tijdelijke tentoonstelling werd er nog met man en macht gehamerd en geboord. Vrijdag zal alles klaar zijn voor de officiële opening, verzekerde men ons. Het nieuwe, heldere en ruime onthaalgebouw is in elk geval helemaal afgewerkt. Het ontwerp van de Gentse stadsarchitect Koen Van Nieuwenhuyse trekt meteen de aandacht: het met glas overkoepelde gangpad en de steeds wisselende projecties op de glazen gevel zijn een uitnodigend gebaar naar de voorbijgangers op de Godshuizenlaan.

In 1997 was het Bijlokemuseum een ingedommelde instelling met een zeer heterogene kunstcollectie, zoals er wel meer zijn of waren in België en Europa. Uiteindelijk was het museum nog maar twee halve dagen per week open. Het zag er toen naar uit dat het een stille dood zou sterven.

Enkele museumverantwoordelijken besloten toen de handen in elkaar te slaan. Die samenwerking leidde tot een nieuwe dynamiek en tot de idee dat de Bijloke de vestigingsplaats zou kunnen worden van een moedermuseum voor de stad Gent. Het museum, dat in totaal 15,5 miljoen euro kost, is klaar om de mentale toegangspoort tot de stad te worden. Inmiddels is de Bijlokesite zelf uitgegroeid tot een cultuurcampus, met de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, LOD, Les Ballets C de la B en Muziekcentrum de Bijloke.

Verschillende lagen

Het eerste wat de STAM-bezoeker te ervaren krijgt, is een lichtvloer met een luchtfoto van Gent, goed voor 300 vierkante meter en 304 verlichte tegels. Iedere bezoeker mag de vloer betreden, zij het met schoenbeschermers aan. In dezelfde ruimte wordt een filmmozaïek vertoond: op een parcours door Gent worden opnames uit het heden vermengd met beelden uit het verleden. In vogelvlucht krijg je zo een impressie van de stad, vroeger en nu.

In de Bijlokeabdij zelf, die je bereikt door een glazen passerelle, wordt het verhaal van de stad chronologisch verteld aan de hand van zo’n driehonderd voorwerpen. Uitgangspunt is het concept van de stad als palimpsest. “Omdat perkament in de middeleeuwen duur was, werd de tekst afgekrabd en werd het vel opnieuw beschreven. Zo ontstonden verschillende lagen”, verduidelijkt Ronny Gobyn van Tijdsbeeld & Pièce Montée, die instond voor het concept. “Wij zijn uitgegaan van de stedelijke gelaagdheid: de stad die als een perkament steeds weer opnieuw is beschreven.”

Een van de opmerkelijkste multimediatoepassingen in het STAM is ‘Zichten op Gent’. Op een scherm kunnen vier momentopnames van de stad worden opgeroepen: een panoramisch zicht uit 1534, twee plattegronden uit 1641 en 1912, en een hedendaagse luchtfoto. Elke Gentenaar kan er zijn straat en huis opzoeken en kijken hoe het door de eeuwen heen is veranderd. Met tekst en beeld. Indrukwekkend.

Licht

De vier momentopnames worden ook als rode draad in de zalen gebruikt. De pandgang van de Bijlokeabdij doet dienst als tijdslijn, en in de daaromheen liggende zalen worden de verschillende periodes uitgewerkt, van de oudste menselijke sporen tot de jongste toekomstplannen voor de Oude Dokken. Onderweg leren we dat Gent tussen de elfde en de dertiende eeuw na Parijs de belangrijkste stad ten noorden van de Alpen was door zijn bloeiende lakennijverheid en handel, en krijgen we prachtige romaanse ornamenten uit de Sint-Baafsabdij te zien. De wrijvingen tussen de vrijheidslievende stad en haar graaf worden uitgewerkt, en ook de haat-liefderelatie met Keizer Karel komt aan bod, steeds met objecten, tekeningen, beelden en plattegronden. Ook wordt uitgebreid aandacht besteed aan het gestolen paneel De Rechtvaardige Rechters uit het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck.

In een aparte vleugel van het STAM loopt de tijdelijke tentoonstelling Belichte stad. De bedoeling is om met dergelijke exposities de stedelijkheid ook buiten Gent te onderzoeken. Tentoonstellingmaakster Terenja van Dijk heeft onder meer foto’s van de Amerikaan Saul Leiter en schilderijen van Antwerpenaar Dr. Hugo Heyrman samengebracht rond het thema ‘licht in de stad’. De tentoonstelling waaiert breed uit en behandelt onder meer de zon als symbool van vrijheid en het menselijke bioritme dat door kunstlicht verstoord wordt. Er hangen foto’s van de stad die nooit slaapt, terwijl speciaal ontworpen maquettes laten zien hoe zonlicht een rol speelt in nieuwe stedenbouwkundige realisaties.

Het STAM mikt op 80.000 bezoekers per jaar, zowel Gentenaars als toeristen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234