Dinsdag 22/06/2021

'De sport leeft alleen bij ons'

Na de Hollandse schaatsgekte, de al even Hollandse nuchterheid. Ja, het land won de afgelopen weken liefst 20 schaatsmedailles. Maar net als de Vlaamse successen in het veldrijden legt dat succes ook een zwakte bloot.

Wat stelt het langebaanschaatsen "buiten Heerenveen en omstreken" nog voor? De vraag werd gisteren met zoveel woorden gesteld door de veelgelezen Volkskrant-columnist Bert Wagendorp.

Om zijn punt te maken, verwees Wagendorp in zijn column naar de meest recente olympische triomfen. Zo was er, afgelopen zondag, het veelbesproken goud van Jorien ter Mors op de 1.500 meter langebaanschaatsen. Dat goud had voor een zoveelste groot Hollands feest kunnen zorgen, ware het niet dat Ter Mors in wezen een shorttracker is. Een dag voor haar gouden medaille had Ter Mors nog gestreden voor een medaille in dat shorttracken, maar tevergeefs. Ter Mors werd 'slechts' vierde.

Geen interesse

Nog dezelfde dag zou de schaatsster eens krachtig vloeken in de kerk die het langebaanschaatsen in Nederland is. Liever dan een gouden medaille op de langebaan, zo verklaarde ze, had ze een bronzen shorttrackmedaille veroverd. De impliciete boodschap was geen enkele Nederlander ontgaan, en shockeerde de natie diep: medailles halen blijkt in het internationale shorttracken een stuk moeilijker dan in het langebaanschaatsen, dat stilaan een exclusief Nederlands feestje is geworden.

De boel zou er ook niet internationaler op worden toen afgelopen maandag zo goed als de hele niet-Nederlandse wereldtop liet weten dat ze niet zou aantreden in de tienduizend meter op de langebaan. Geen interesse, zo luidde de verklaring, de Nederlanders zouden toch weer alles winnen.

Het forfait noopte columnist Bert Wagendorp tot de conclusie dat het "soortelijk gewicht" van een medaille op deze afstand niet al te hoog moet worden ingeschat. Een gekke Belg niet te na gesproken, lijken immers alleen de Nederlanders nog oprechte belangstelling te tonen.

Wagendorp is niet de enige Nederlander die zo nuchter naar de nationale schaatsgekte kijkt. Zo is er ook schaatshistoricus en schaatscoach Marnix Koolhaas. "Hét grote probleem van het langebaanschaatsen", zegt Koolhaas, "is dat de sport nagenoeg alleen in Nederland nog echt leeft. De sport zit zodanig in onze genen dat wij het prachtig blijven vinden, en nog altijd massaal naar wedstrijden gaan kijken. Helaas is dat niet langer zo in andere traditionele schaatslanden als Zweden, Canada of Noorwegen. Daar haakt het publiek af, onder meer omdat de sport concurrentie heeft gekregen van wintersporten die meer spektakel te bieden hebben, zoals shorttracken."

Gevolg is dat het langebaanschaatsen vandaag in een vicieuze cirkel zit. Terwijl in Nederland nog volop in de sport wordt geïnvesteerd, blijven de investeringen in de andere landen hooguit constant. Zelfs in Nederland haken sommige sponsors af, weet Koolhaas. "Ook in de publieke belangstelling wordt al een daling geconstateerd en supporters klagen steen en been over de hoge prijzen en de vele toernooien, die ook nog eens over drie dagen verspreid worden."

Dringt zich hier een vergelijking op met de Vlaamse suprematie in het veldrijden ? "De vergelijking is zeker legitiem", zegt Marnix Koolhaas, al noemt hij ook een belangrijk verschil. "In tegenstelling tot veldrijden is schaatsen een olympische sport. Bovendien is de Nederlandse suprematie er zeker niet altijd geweest. Pieken en dalen hebben elkaar altijd al afgewisseld. Ik sluit dus zeker niet uit dat we over vier jaar wél internationale concurrentie zullen hebben, en bijgevolg zullen zeuren over te weinig medailles. Ik hoop het in elk geval ten zeerste. Want nee, de huidige Nederlandse dominantie is niet gezond, en ja, deze suprematie duidt op een tanende internationale belangstelling.

"Ik vind dat Nederland het, als schaatsnatie bij uitstek, aan zichzelf verplicht is om daar iets aan te doen. Wij moeten als Nederlanders aan ontwikkelingssamenwerking gaan doen, bijvoorbeeld door onze ploegen, net als in het wielrennen, open te stellen voor internationaal talent.

Vernieuwing

"We moeten ook durven inzien dat de sport voor niet-Nederlanders niet altijd even boeiend is om naar te kijken. Een neutrale toeschouwers ziet allicht niets meer dan twee schaatsers die een zo goed mogelijke tijd proberen te schaatsen, tegen een mistroostig decor van halflege tribunes. Dat kan ook anders. Waarom het huidige systeem, waarbij enkel de tijd telt, niet vervangen door een systeem van halve finales en finales? Op die manier krijg je ook meer tactische duels, waarin de kansen op verrassingen, bijvoorbeeld van schaatsers als jullie Bart Swings, meteen een stuk groter zouden worden.

"Vernieuwing is echt een noodzaak als deze sport niet wil eindigen in een exclusief Nederlands onderonsje. Ik denk niet dat de olympische status van de sport al echt in gevaar is, al durf ik dat, zeker voor wat de tienduizend meter betreft, niet met zekerheid te zeggen. Vandaag zijn zowel het langebaanschaatsen als het shorttracken olympische sporten. Als men op een dag zou oordelen dat één schaatsdiscipline wel volstaat, zijn er goeie argumenten om alleen het shorttrack over te houden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234