Maandag 18/01/2021

DE SPANNENDE THRILLERCOLLECTie van 'de morgen' boek 2

Fred Vargas is misschien nog het beste te vergelijken met een ander groot voorbeeld, Simenon, maar dan een Simenon die niet vies is van een jointje

Misdaad met de Franse slag

red Vargas is sant in eigen land. De Fransen zijn dol op haar fantasierijke politieromans met speelse, soms surrealistische intriges. In het buitenland wil het minder goed lukken - jammer, want Vargas' boeken zijn misschien niet orthodox maar wel verrassend en charmant.

Het verhaal begint met Frédérique Audoin-Rouzeau, geboren in 1957, een meisje uit de Parijse bourgeoisie. Papa is een excentrieke intellectueel die boeken schrijft maar ze niet uitgeeft, mama is wetenschapster. Frédérique studeert geschiedenis en specialiseert zich in de archeozoölogie, een tak van de archeologie die aan de hand van fossielen het verleden ontrafelt. Maar het schrijversbloed kruipt waar het niet gaan kan en in 1986 publiceert Frédérique haar eerste politieroman, Les jeux de l'amour et de la mort. Zelf beschouwt ze dat - nochtans bekroonde - debuut als een jeugdzonde en ziet ze haar carrière pas enkele jaren later beginnen, met L'homme aux cercles bleus, dat in 1992 verscheen.

Ze heeft nu in totaal zeven boeken uitgegeven, altijd onder het pseudoniem Fred Vargas. Fred is een koosnaampje voor Frédérique, Vargas heeft ze geleend van haar tweelingzus, een kunstenares die haar doeken met 'Jo Vargas' signeert (en de naam op haar beurt heeft gepikt van de rol van Ava Gardner in The Barefoot Contessa).

Frankrijk verslindt Vargas' detectives, maar bij ons lijkt ze niet echt aan te slaan. Dat zou weleens te maken kunnen hebben met het weinig conventionele karakter van haar boeken, die recensenten graag als 'eigenzinnig' bestempelen. Hoewel ze een fan van Dashiel Hammet en Raymond Chandler is en haar werk hier en daar invloeden van Conan Doyle verraadt, is haar benadering van het genre allesbehalve Angelsaksisch. De plots gaan alle kanten uit en schitteren niet altijd door een ijzersterke logica of een hoge dosis geloofwaardigheid. De personages zijn al evenmin realistisch, maar wel heel Frans, origineel en beminnelijk - geen losers maar charmante underdogs. En vooral, Fred Vargas schrijft geen nagelbijters maar boeken die, ook al zijn ze spannend, het vooral moeten hebben van een poëtische, heel Parijse sfeer en grappige, verrassende dialogen. Ze is misschien nog het beste te vergelijken met een ander groot voorbeeld, Simenon, maar dan een Simenon die niet vies is van een jointje.

Taal en dialoog zijn Vargas' grote troeven. Jammer genoeg komen ze in de (Nederlandse) vertaling niet altijd even goed over. Zelfs met de titels loopt het soms fout. Maak dat je wegkomt is de ongelukkige vertaling van Pars vite et reviens tard, een titel die in het boek zelf wordt verklaard: het is de Franse versie van het Latijnse 'Cito, longe fuegas et tarde redeas' (vlucht snel en kom niet gauw terug), een gouden raad die in de Middeleeuwen de ronde deed wanneer de pest in aantocht was.

Maar ook ondanks die taalhandicap is Vargas een schrijfster om te ontdekken. Vijf van haar boeken zijn inmiddels in het Nederlands verschenen - om onduidelijke redenen niet in de volgorde waarin ze oorspronkelijk zijn verschenen.

De man van de blauwe cirkels kwam pas dit voorjaar in het Nederlands uit maar is eigenlijk Vargas' eerste 'echte' politieroman. We maken kennis met een boeiend personage dat later weer zal opduiken, commissaris Adamsberg. De commissaris is nog maar net uit de Pyreneeën naar Parijs overgeplaatst en mag al een sappige zaak oplossen: op de voetpaden van de Franse hoofdstad verschijnen geheimzinnige blauwe krijtcirkels die schijnbaar willekeurig rond stukken zwerfvuil zijn getrokken - een kaars, een leeg yoghurtpotje, een paperclip enzovoort. Er staat altijd een opschrift bij: "Victor noodlot wat zoek je buiten op?" (een nogal fatale vertaling van "Victor, mauvais sort, que fais-tu dehors?"). Voor de pers is het een amusant fait divers, maar de commissaris voelt dat er een misdaad op komst is - en krijgt snel gelijk wanneer in de volgende cirkel een lijk wordt aangetroffen.

Uit de dood herrezen (Debout les morts, 1995) moet het zonder de commissaris doen maar heeft drie minstens even interessante speurders, de werkloze historici Marc, Lucien en Mathias, Vargas' "drie evangelisten". Het verhaal begint in een rustige Parijse straat, waar operazangeres Sophia Siméonidis op een mooie ochtend in haar tuin een jonge beuk ontdekt die er de vorige dag niet stond. Haar buren - de drie evangelisten - gaan letterlijk aan het graven om te kijken of er niets onder de wortels van de boom zit, vinden niets, en worden pas echt nieuwsgierig wanneer de operazangeres spoorloos verdwijnt.

Een beetje meer naar rechts (Un peu plus sur la droite, 1996) heeft weer een andere hoofdpersoon, ex-politieman Louis Kehlweiler. Vlakbij het bankje waar hij altijd gaat zitten, vindt Kehlweiler tussen de hondendrollen een menselijk bot. Wat zit daar achter? Hij zoekt het uit, met een beetje hulp van historicus Marc Vandoosler - jawel, een van de evangelisten.

Verblijfplaats onbekend (Sans feu ni lieu, 1997) heeft opnieuw Louis Kehlweiler in de hoofdrol. Een gewezen prostituee, Marthe, vraagt Kehlweiler om te bewijzen dat Clément, een jongen die bij haar ondergedoken zit, niet de dader is van twee moorden op jonge vrouwen. Weer een klus voor de evangelisten!

Maak dat je wegkomt (Pars vite et reviens tard, 2001), was het boek waarmee Vargas haar grote doorbraak maakte. Hier en daar wordt op Parijse voordeuren een pestkruis geschilderd. Tegelijkertijd worden raadselachtige berichten verspreid die een hedendaagse pestepidemie voorspellen. Paniek in Parijs, maar Adamsberg blijft er rustig bij, gaat op onderzoek en maakt kennis met een allegaartje van kleurrijke, excentrieke buurtbewoners. Maar ook nu blijven de eerste slachtoffers niet uit.

In Frankrijk verscheen vorig jaar een nieuwe Vargas met commissaris Adamsberg in de hoofdrol, Sous les vents de Neptune. De Nederlandse vertaling zal wel niet lang meer uitblijven, maar niets belet u om Vargas in het Frans te lezen en de mooiste dimensie van haar werk te ontdekken.

Bart Holsters

De boeken van Fred Vargas worden uitgegeven door De Geus.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234