Donderdag 01/10/2020

#helpenhelpt

De solidariteit met de vluchtelingen barst los

Enkele jonge vluchtelingen krijgen appels aangeboden.Beeld bas bogaerts

Onderbroeken, soep, matrassen, logeerplaatsen en informatie over de administratieve mallemolen: duizenden Belgen bieden vluchtelingen spontane hulp. Ook elders in West-Europa doen burgers alles wat ze kunnen. "Misschien is dit wel de Europese burgerziel."

Het populaire beeld van Europese burgers die met angst en wantrouwen kijken naar vluchtelingen die hier aankomen, wankelt. Zowel in eigen land als in andere Europese lidstaten bieden erg veel burgers spontane hulp.

In München, waar al dagen Syriërs arriveren, staan Duitsers klaar met spanddoeken waarop staat 'Welcome refugees'. Daarnaast geven ze voeding en kledij, en wijzen ze de weg richting asielprocedure. De site refugees-welcome.net koppelt vluchtelingen aan mensen in Duitsland en Oostenrijk die hen willen opvangen. Er is nu ook een Franse versie. Apps bieden directe wegwijzers naar asielprocedures. Ook in Nederland, Italië, Hongarije, Servië en Groot-Brittannië organiseren burgers hulp en opvang.

En in België al helemaal. "We zijn overweldigd", zeggen ze bij Fedasil, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Het Rode Kruis en 11.11.11. "We krijgen het amper verwerkt", stelt Mieke Candaele van Fedasil. "Mensen bieden spullen en slaapplaats, of vragen wat ze kunnen doen. Bedrijven brengen bedjes, tenten, vervoer... Dit is heel erg mooi en we hopen dat het niet opdroogt."

Op Facebook is de groep Wij gaan naar Calais en nemen mee de basis voor honderden inzamelacties, waarop groepjes vrijwillig naar de geïmproviseerde kampen daar trekken. Het wemelt er van berichtjes als 'Wordt er morgen gereden vanuit Antwerpen/Mechelen?' Eén vrouw kocht bij Zeeman extra veel mannenslips, omdat daar blijkbaar veel nood aan is.

Ook in het Brusselse Maximiliaanpark, naast de Dienst Vreemdelingenzaken en Fedasil komen mensen aandraven met tenten, kleren, voedsel, medicijnen of overnachtingen.

Volgens Candaele spelen de herkenbaarheid en nabijheid een grote rol. "De oorlog in Syrië en de vluchtelingen die hun leven wagen zitten heel erg in het nieuws, met ijzingwekkende beelden. Mensen leggen het verband met wat ze hier zien. Het is heel duidelijk om wie het gaat: oorlogsvluchtelingen. Bovendien kunnen we ons makkelijk identificeren met deze Syriërs."

"De beelden grijpen aan én Bodrum (waar de peuter Aylan aanspoelde, nvdr), Kos, Italië, Brussel, dat is allemaal erg dichtbij. En je kunt ook echt praktisch iets doen", zo zegt Bogdan Vanden Berghe, directeur bij 11.11.11.

Beeld bas bogaerts
Beeld bas bogaerts

Haatberichten

Toch is er polarisatie. "Wij krijgen ook haatberichten", zegt Candaele. Maar dat is volgens Vanden Berghe een minderheid. "Onze ervaring leert dat pakweg een derde van de mensen altijd zal helpen. Een ander derde is écht hardvochtig. Nog een derde zit daartussen en kantelt naargelang wat er gebeurt. De solidariteitsrelfex zit er bij de meerderheid wel degelijk in en al deze gulheid zou toch wel een lesje moeten zijn voor diegenen die beweren dat er geen draagvlak is voor deze problematiek."

Maar misschien is er meer aan de hand. "De tekening van politici in een zinkend bootje is erg veel gedeeld", ziet schrijver/activist Jeroen Olieslaegers. "Misschien is dit ook een middelvinger aan politici die erg hypocriet omgaan met solidariteit? Misschien is wat we nu zien de echte Europese burgerziel van mensen die de verhalen uit de Tweede Wereldoorlog kennen en die 'dat nooit meer', veel meer dan de politici, écht als basis van deze landenunie zien.

Vijf op de zes gemeenten bieden hulp

Meer dan vijf op de zes gemeenten springen in de bres voor de vluchtelingen. Ze voorzien allemaal samen 6.250 bedden, zegt Nathalie Debast van de Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG). Het gaat vooral om kleinschalige opvang in het kader van een 'lokaal opvanginitiatief'.

"Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) vroeg om 1.600 extra plaatsen te voorzien, en daarvan hebben we er al 450 ingevuld", legt Debast uit. "Het probleem is de uitstroom. Als die mensen een erkenning krijgen, dan hebben ze twee maanden om het lokale opvanginitiatief te verlaten. We helpen de vluchtelingen dan om een woning te vinden. Maar door de toestroom vragen we dat we soepeler met die termijn mogen omspringen."

De lokale overheden zetten ook initiatieven op om de integratie van asielzoekers beter te laten verlopen. "In Gent gebeurt dat door trajectbegeleiding, psychologische hulp, een wooncoach, lessen Nederlands, inburgering en nog veel meer", zegt Rudy Coddens, Gents OCMW-voorzitter. "Bedoeling is de mensen zo snel mogelijk te laten meedraaien in de samenleving."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234