Vrijdag 25/09/2020

De solidariteit barst los

Onderbroeken, soep, matrassen, slaapplaatsen en informatie over de administratieve mallemolen: duizenden Belgen bieden vluchtelingen spontane hulp. Ook elders in West-Europa doen burgers alles wat ze kunnen. 'Is dit dan die Europese burgerziel?'

Het populaire beeld van Europese burgers die met angst en wantrouwen kijken naar vluchtelingen die hier aankomen, wankelt. Zowel in eigen land als in andere Europese lidstaten bieden erg veel burgers spontane hulp.

In München, waar al dagen Syriërs arriveren, staan Duitsers klaar met spandoeken waarop staat 'Welcome refugees'. Daarnaast geven ze voeding en kledij, en wijzen ze de weg richting asielprocedure. De site refugees-welcome.net koppelt vluchtelingen aan mensen in Duitsland en Oostenrijk die hen willen opvangen. Er is nu ook een Franse versie. Apps bieden directe wegwijzers naar asielprocedures. Ook in Nederland, Italië, Hongarije, Servië en Groot-Brittannië organiseren burgers hulp en opvang.

Ook in België barst het los. "We zijn overweldigd", klinkt het bij Fedasil, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Het Rode Kruis en 11.11.11. "We krijgen het amper verwerkt", stelt Mieke Candaele van Fedasil. "Mensen bieden spullen en slaapplaats, of vragen wat ze kunnen doen. Bedrijven voorzien bedjes, tenten, vervoer... Dit is heel erg mooi en we hopen dat het niet opdroogt."

Op Facebook is de groep 'Wij gaan naar Calais en nemen mee' de basis voor honderden inzamelacties, waarop groepjes vrijwillig naar de geïmproviseerde kampen daar trekken. Het wemelt er van berichtjes als 'Wordt er morgen gereden vanuit Antwerpen/Mechelen?' Eén vrouw kocht bij Zeeman extra veel mannenslips, omdat daar blijkbaar veel nood aan is.

Ook in het Brusselse Maximiliaanpark, naast de Dienst Vreemdelingenzaken en Fedasil, komen mensen aandraven met tenten, kleren, voedsel en medicijnen, of bieden ze slaapplaatsen aan.

Volgens Candaele spelen de herkenbaarheid en nabijheid een grote rol. "De oorlog in Syrië en de vluchtelingen die hun leven wagen, zitten heel erg in het nieuws, met ijzingwekkende beelden. Mensen leggen het verband met wat ze hier zien. Het is heel duidelijk om wie het gaat: oorlogsvluchtelingen. Bovendien kunnen we ons makkelijk identificeren met deze Syriërs."

"De beelden grijpen aan. Bodrum (waar de peuter Aylan aanspoelde, BDB), Kos en Italië, dat is allemaal erg dichtbij. En je kunt ook echt iets doen om te helpen", zo zegt Bogdan Vanden Berghe, directeur van 11.11.11.

Draagvlak

Toch is er polarisatie. "We krijgen ook haatberichten", stelt Candaele. Maar dat is volgens Vanden Berghe een minderheid. "Onze ervaring leert dat pakweg een derde van de mensen altijd zal helpen. Een ander derde is echt hardvochtig. Nog een derde zit daartussen en kantelt naargelang wat er gebeurt. De solidariteitsreflex zit er bij de meerderheid wel degelijk in, en al deze gulheid zou toch wel een lesje moeten zijn voor diegenen die beweren dat er geen draagvlak is voor deze problematiek."

Maar misschien is er meer aan de hand. "De tekening van politici in een zinkend bootje is erg veel gedeeld", ziet schrijver/ activist Jeroen Olyslaegers. "Misschien is dit ook een middelvinger aan politici die erg hypocriet omgaan met solidariteit? Misschien is wat we nu zien de echte Europese burgerziel van mensen die de verhalen uit de Tweede Wereldoorlog kennen en die 'dat nooit meer', veel meer dan de politici, écht als basis van deze landenunie zien."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234