Maandag 06/04/2020

'De smaak van het publiek niet te veel inwilligen'

Mike en Guido treden na vijf jaar schaduwkabinet weer op de voorgrond

Brussel

Eigen berichtgeving

Kristof Demasure

Sinds Mike en Guido vijf jaar geleden na het opstappen van toenmalig directeur-generaal Luc De Leersnyder zelf ook een stap terugzetten, zijn aan de Medialaan heel wat wonden blijven etteren. "Zowel bij creatieve als logistieke VTM-medewerkers hebben we toen een frustratie achtergelaten", vindt Guido Depraetere. "En we merken dat die wonden nog niet geheeld zijn. Maar nu kunnen we opnieuw een rol spelen in het herstellen van die contacten. Ik heb vaak het gevoel dat de communicatie met programmamakers de afgelopen jaren niet altijd optimaal geweest is."

Mike Verdrengh: "Dat blijkt ook uit de telefoontjes die ik de afgelopen dagen vanuit productiehuizen gekregen heb. Ook daar kunnen wij bruggen heropbouwen door opnieuw als klankbord op te treden."

Door vijf jaar louter achter de schermen actief te blijven is de mythevorming rond jullie alleen maar toegenomen.

Guido Depraetere: "Maar we zijn nooit weggeweest. We waren alleen uit de belangstelling verdwenen. Dat zinde ons overigens best. Enkel volgens de perceptie van de buitenwacht waren wij van het toneel verdwenen en komen we nu als een donderslag bij heldere hemel terug."

Door zelf opnieuw producties te concipiëren is het jullie opdracht 'creatieve impulsen' aan VTM geven. Worden jullie dan een Woestijnvis aan de Medialaan?

Mike: "Dat is niet de doelstelling, maar als het product dat we willen maken niet door de bestaande productiehuizen gemaakt kan worden, sluiten we niet uit dat we daarvoor en cours de route zelf een structuur oprichten."

Guido: "Woestijnvis is hofleverancier van de VRT met een pool jonge getalenteerde mensen. Dat is niet meteen van toepassing op onze situatie. (lacht) Maar het is zeker niet onze bedoeling nu nog een productiemaatschappij op te starten. Er zijn er nu immers al zoveel en ze blijken niet altijd even rendabel. Maar hoe wij binnen VTM de komende jaren concreet zullen werken, is ook voor ons nog onduidelijk. Het afgelopen jaar waren wij ons - met het einde van ons contract op 21 maart 2001 in zicht - op een nieuwe situatie aan het voorbereiden. Tot Eric Claeys vier weken geleden op de proppen kwam met een concreet voorstel dat twee sporen volgt: we blijven onze huidige adviesfunctie behouden maar krijgen ook meer inbreng in de ontwikkeling van programma's. Daarnaast is het ook de bedoeling van Claeys dat wij ook opnieuw als gezichten op het VTM-scherm zullen verschijnen."

Mike: "De geesten zijn aan beide kanten duidelijk geëvolueerd. Met de mantel der liefde wordt het verleden toegedekt. Alles is daarover gezegd, uit de doeken gedaan en onderzocht. We kunnen daarover bezig blijven maar dat brengt geen zoden aan de dijk."

Jullie kunnen de VTM-directie opnieuw recht in de ogen kijken.

Mike: "Dat was de voorwaarde. En dat is aan beide kanten zo."

Ook bij de raad van bestuur van de Vlaamse Media Maatschappij? De plooien met bestuurder Christian Van Thillo zijn platgestreken?

Mike: "Onze conflicten zijn ook nooit persoonsgericht geweest. Dat had niets met afrekeningen of persoonlijke degouts te maken. De besluiteloosheid van de raad van bestuur van de Vlaamse Media Maatschappij vijf jaar geleden was geen verwijt, maar een vaststelling. De besluitvorming binnen de huidige raad van bestuur is overigens een stuk eenvoudiger geworden. Er wordt niet langer op zes nationale banen gereden, maar wel op een autosnelweg."

Guido: "Er zijn inderdaad fouten begaan. Maar dat is geschiedenis. Ik mag toch ook vermoeden dat het totstandkomen van onze huidige samenwerking met de VMM met het medeweten van Van Thillo gebeurd is. Hij was dan wel niet bij de gesprekken over onze nieuwe samenwerkingsvorm betrokken, maar als bestuurder was hij er natuurlijk van op de hoogte."

Mike: "In een telefonisch gesprek heeft hij ons gezegd dat hij voor meer dan honderd procent achter de huidige samenwerking staat."

Waren bij de adviezen die jullie de afgelopen jaren aan buitenlandse commerciële zenders verschaften soortgelijke spanningen met de raden van bestuur merkbaar? Of is dit een typisch Vlaamse situatie?

Mike: "Vlaanderen is in dat opzicht een apart verhaal, want voor de Vlaamse persbedrijven was VTM in oorsprong een ongewenst kind. De lokale doelstelling bestond erin het probleem van de printmedia op te lossen. Dat is anders dan in de rest van Europa, waar intussen overigens een solidariteit onder de monopolybusters ontstaan is. Iedereen zit immers in een geliberaliseerde Europese markt met zijn eigen moloch waartegen als klein beginnend televisiebedrijfje opgebokst moest worden."

Guido: "Het succes van VTM is ook nog steeds een case, een interessant voorbeeld voor het buitenland om te kopiëren. Tot de wolkjes, glazen lettertjes en blauwe achtergrond toe. Portugezen, Polen, Hongaren en Tsjechen zijn bij ons langs geweest om hulp te krijgen bij hun opstart. Toen Centraal-Europa zich aan het bevrijden was van het communistische juk speelde zich daar de liberalisering af in het kwadraat. Daar heeft de VMM echter heel wat kansen laten liggen. Wij hadden daar als kleine mediagroep een rol kunnen spelen, maar daar was binnen de toenmalige raad van bestuur geen ruimte en interesse voor."

Mike: "Wij zijn een land van kmo's en zullen wellicht altijd een land van kmo's blijven. Vlamingen maken deals en worden opgeslorpt. Nu begint men echter wel te beseffen dat het wel degelijk een groot verschil maakt of de beslissing in Zürich of in Brussel valt. De euforie van de globalisering en de Europese gedachte heeft op dat vlak een bittere nasmaak nagelaten."

Vooral productiehuizen hebben een langetermijnvisie nodig om te kunnen investeren. Die visie ontbrak de afgelopen jaren bij VTM.

Guido: "Je kunt op veertien dagen tijd geen televisieprogramma uit je mouw schudden en verwachten dat het product dezelfde kwaliteit heeft als wanneer er drie maanden aan gewerkt is. Er moet inderdaad meer op langere termijn gedacht worden. Daar hebben we altijd op aangedrongen en dat zullen we nu ook blijven doen. Ook met de projecten waar we zelf aan zullen werken. Dat heeft Eric Claeys ook goed begrepen. Claeys is als directeur-generaal bij de VMM ook gekomen na een aandeelhoudersherschikking en na twee directeurs-generaal waarvan wij duidelijk afstand genomen hadden. Het eerste wat hij echter gedaan heeft, was op zoek gaan naar een mogelijke samenwerking met ons. Het water was voor allebei in de beginjaren te diep, maar de samenwerking is altijd probleem- en incidentloos verlopen. Wanneer hij ons nu voorstelde om opnieuw een belangrijkere rol bij VTM te spelen, hadden wij geen enkele objectieve reden om dat te weigeren. Want we weten dat er nog steeds een zeker ongenoegen bestaat bij medewerkers. Wie weet kunnen wij daarbij een rol spelen om die problemen op te lossen. Misschien was dat ook wel een van zijn hoofdmotieven."

TV2000 kan een ander motief zijn. Want nu jullie aan VTM verbonden blijven, dreigen mensen als Gaby Feyaerts uit de boot van het televisieproject van Roland Lommé te stappen.

Guido: "Gaby heeft ook altijd gezegd dat ze met ons wilde samenwerken. En meestal is zij ook consequent in haar beslissingen. Oorzaken van beslissingen zijn echter nooit eenduidig, maar wel een optelsom van verschillende elementen. Maar er zal ongetwijfeld in de motivatie van de VMM om de band met ons nauwer aan te halen een vrees aanwezig geweest zijn voor de gevolgen als wij ergens anders terecht zouden komen."

Mike: "Daarom niet alleen bij TV2000, maar de concurrentie tout court. Dat kon ook in de vorm van een productiemaatschappij geweest zijn of bij een ander station. Als de vrees voor TV2000 voor VMM echter de enige motivatie zou zijn om met ons samen te werken, dan is dat een onverstandige beslissing geweest. Tijdens de gesprekken de afgelopen weken is echter ook duidelijk gebleken dat men ons niet louter drie jaar van de markt wil houden, maar dat de VMM méér wil. En dat willen wij ook."

Is er volgens jullie hoe dan ook nog een leefbare plaats voor een zender als TV2000 in het huidige Vlaamse medialandschap?

Guido: "Daarvoor ken ik het project TV2000 te weinig, maar afhankelijk van met wie je het station maakt, hoe je het programmaschema invult en met welk kapitaal je kunt starten, is er natuurlijk nog plaats voor een nieuw station. Elf jaar geleden zat ook niemand te wachten op VTM want het gros van de Vlaamse kijkers keek naar de Nederlandse televisie. Nu is de marktsituatie er natuurlijk niet makkelijker op geworden, maar er is altijd plaats."

Mike: "Een televisiestation dat er in Vlaanderen zou bijkomen, zou voor VTM sowieso verliezen betekenen. Wat niet betekent dat de concurrent daarmee als overwinnaar uit de strijd zou komen. Die kan op termijn evenzeer een verliezer zijn. In plaats van een 'lose-lose-situatie', zal onze move misschien een win-winsituatie doen ontstaan."

Guido: "Verder dan denkoefeningen en ons mentaal voorbereiden op het einde van ons contract met VMM zijn we overigens nooit gegaan."

Mike: "Nooit zijn er met VMM-journalisten, -artiesten of -producenten afspraken gemaakt om met ons mee te werken aan een ander project."

Guido: "Het omgekeerde is vanuit een aantal kringen de afgelopen jaren wél gebeurd. Vanuit investeerders en creatieve kringen zijn wij geregeld aangesproken. Maar voor ons begon de toekomst op 22 maart 2001."

Niet alleen jullie toekomst, maar ook die van VTM stond op het spel. Want het marktaandeel van de familiezender is de afgelopen twaalf jaar aardig afgekalfd.

Guido: "Februari 2001 was de zwakste maand ooit in het bestaan van VTM."

Mike: "Maar hoeveel marktaandeel heeft een commerciële zender nodig om rendabel te zijn? Is dat vijfentwintig, dertig, vijfendertig procent of meer? Wij zijn voorstanders van veertig procent marktaandeel of meer. Want wanneer een programma dan enkele procentpunten minder scoort, hoeven adverteerders nog niet meteen gecompenseerd te worden."

Guido: "Op de dagen die je prijsgeeft, krijgt de concurrent zuurstof om terug te keren. En dat is nu gebeurd. Ook omdat vijf jaar geleden, toen VTM in de problemen kwam, de motor eventjes afgezet is en het schip steeds trager begon te varen. De energie die nu nodig is om terug op kruissnelheid te komen, is natuurlijk groot. Maar we voelen duidelijk dat de VTM-directie beseft dat blijven hangen op dertig procent marktaandeel risico's inhoudt. Men wil nu graag opnieuw structureel méér halen."

Terwijl de concurrentie sterker dan ooit is. Vooral bij de openbare omroep, die intussen ook met meer middelen werkt.

Guido: "Tot op vandaag heb ik er problemen mee dat de VRT zowel met overheidsgeld als met reclame- en sponsorgelden werkt. Natuurlijk worden de middelen ook wel beter aangewend dan vroeger. Maar het blijft een vertekening van de concurrentie. Als een zwaar gesubsidieerde organisatie zich nog eens op de reclamemarkt mag begeven om onder de marktprijzen te concurreren, dan klopt er iets niet. Dat is niet correct."

VRT-gedelegeerd bestuurder Bert De Graeve benadrukt in die context telkens dat de alliantiepartners bij TV 1 en Canvas bruto voor 450 miljoen frank inkomsten zorgen, terwijl de Vlaamse Media Maatschappij dit jaar naar schatting 15 miljard frank uit de reclame- en sponsormarkt haalt.

Guido: "De Graeve weet ook dat de sponsorinkomsten van zijn televisiezenders en de reclame-inkomsten van zijn radiostations in één pot terechtkomen. Dat is dus demagogie. Hij weet ook dat zijn radio niet de twee miljard frank kost die aan reclamegeld binnengehaald wordt. Net zoals de reclame-inkomsten van de radiozenders van de Vlaamse Media Maatschappij ook in één pot terechtkomen. En iedereen weet dat radio veel minder duur is om te maken. De overschotten die daar zouden kunnen ontstaan, zullen net als bij de VRT ook naar televisie vloeien."

Nationale commerciële radio is volgens jullie essentieel voor de VMM.

Guido: "Vanaf de allereerste dag hebben wij gezegd dat elk commercieel televisiestation daarnaast een volwaardig radiostation moet kunnen hebben. Met Bert Geenen heeft de VMM momenteel daarvoor de ideale radiomaker in huis. Maar in dat dossier worden wij niet betrokken."

Mike: "Dat is voor mij een afgesloten hoofdstuk."

Wat is intussen jullie oplossing voor de bloedarmoede aan creatief talent bij VTM? Urbanus, Marcel Vanthilt en Bart Peeters zijn maar een paar voorbeelden van artiesten die intussen terug aan de Reyerslaan aan de slag zijn.

Mike: "Het komt er vooral op aan de talenten van een Urbanus, Vanthilt of Peeters bij VTM opnieuw in te vullen. Of dat met die mensen zelf zal zijn, is zeer de vraag. Maar het is wel onze ambitie om opnieuw dat soort televisie te maken. Dat wordt ook van ons verwacht."

Guido: "We willen ook met jong talent samenwerken. Onze ervaring bij het maken en aanvoelen van programma's combineren met een ploeg jonge mensen die meer voeling hebben met wat er vandaag leeft."

Koen Wauters was een van de eersten om zijn blijdschap over jullie nieuwe functie uit te schreeuwen.

Guido: "Koen is altijd zeer consequent geweest in zijn appreciatie voor Mike en mezelf."

Mike: "En het zou kunnen dat we met hem gaan samenwerken. Maar we willen vooral eerst van een programma-idee of een project vertrekken en dan pas gaan casten. Soms moet je wel eens de omgekeerde redenering volgen en op basis van het profiel van een presentator een programma maken. Daar is Koen misschien wel een voorbeeld van."

Peter Van den Begin en Stany Crets zijn er de afgelopen jaren nagenoeg als enigen goed in geslaagd om eigenzinnig de woelige VTM-watertjes te doorzwemmen.

Mike: "Zij zijn inderdaad de uitzondering op de regel. Maar je ziet dat Raf en Ronny op dit moment geen vanzelfsprekend programma is op VTM. Debby en Nancy lag meer in de VTM-lijn, hoewel het in beide gevallen om goede producten gaat. Binnen een familiezender als VTM komt het erop aan te zoeken naar de gulden middenweg, om een programma te maken zonder het gevoel te hebben dat je je ziel verkoopt. Dat is de uitdaging."

Hebben programmamakers op VTM de afgelopen jaren niet al te vaak hun ziel verkocht al hengelend naar goedkoop succes?

Mike: "De smaak van het publiek mag je inderdaad niet te veel inwilligen. Als tv-station moet je natuurlijk voor een deel de trends volgen, maar een sterke zender zet zelf mee de trends. VTM zit momenteel te veel in het vaarwater van trendvolgers en is te weinig trendsettend. De VRT trekt deze rol nu naar zich toe."

Guido: "Maar op de VRT worden vaak dezelfde toegevingen gedaan in de richting van wat 'in' lijkt te zijn, hoewel je het net daar niet zou moeten verwachten. Alvast veel minder dan op een commerciële zender."

Mike: "Je kunt niet ontkennen dat de openbare omroep bekostigd wordt met openbare middelen. Dus heeft de overheid het recht een bepaalde opdracht te definiëren. Alleen bestaat nog steeds onduidelijkheid over die opdracht en de middelen die daarvoor nodig zijn."

Met Jan Huyse als huidig programmadirecteur hebben jullie bij VTM nu geen invloed meer op de programma-opbouw. Het moet tijdens jullie adviesperiode de afgelopen vijf jaar bij momenten toch behoorlijk gekriebeld hebben om zelf in te kunnen grijpen.

Mike: "Het is eerder heerlijk om te zien dat een ander de verantwoordelijkheid draagt wanneer je zelf lang in die schoenen gestaan hebt. Wij willen absoluut niet meer in de driver's seat gaan zitten."

Guido: "Nieuwe tijden, nieuwe mensen. We willen ook niet als oude krokodillen zitten verkommeren in onze zelfkwelling omdat niet naar onze adviezen geluisterd wordt. We zeggen nog altijd ons gedacht, maar bij de VMM doen ze daarmee wat ze willen. We respecteren hun beslissingen."

En wat binnen drie jaar?

Mike: "Als het goed gaat, gaan we verder. Indien niet, zullen we natuurlijk uiteen gaan. Maar dat is momenteel totaal onbelangrijk."

Guido: "Ook al omdat bijvoorbeeld de economische toestand zes maanden geleden totaal anders was dan de huidige. Je kunt vandaag onmogelijk zeggen waar we binnen drie jaar zullen staan. Misschien is VTM dan allang verkocht."

Mike: "Hoe sterker de zender op dat moment zal zijn, hoe meer beslissingsmacht je voor je medewerkers uit de brand kunt slepen. Want als je uit miserie moet verkopen, schrijven we een totaal ander verhaal."

Mike Verdrengh: 'De geesten zijn aan beide kanten duidelijk geëvolueerd en het verleden wordt met de mantel der liefde toegedekt'

Guido Depraetere: 'We willen niet als oude krokodillen zitten verkommeren in onze zelfkwelling omdat niet naar onze adviezen geluisterd wordt'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234