Dinsdag 26/10/2021

Reportage

De situatie in Donetsk: wetteloosheid in Oekraïne tart alle verbeelding

null Beeld AFP
Beeld AFP

De situatie in Donetsk, de op vier na grootste stad van Oekraïne, blijft hoogst penibel. En beterschap lijkt niet voor meteen.

Een van de belangrijkste verkeersaders van Donetsk is een lange racebaan geworden. Door het geweld zijn veel inwoners vertrokken, en blijven nog meer mensen liever thuis. Files zijn er niet meer. 's Nachts zijn de straten leeg en verlaten. Wie uit het oosten van de stad het centrum komt ingereden, rijdt in een rechte baan naar beneden, tot hij voorbij de brug moet afremmen om een flauwe bocht te halen. Om de zoveel dagen is er iemand die dat vergeet. De auto's vliegen midden in de nacht met een rotvaart tegen de stoep, slaan over de kop en komen meestal tot stilstand tussen de bomen langs het Ramada, een van de weinige hotels in de stad dat nog open is.

"Vroeger belden we dan direct een ambulance en de verkeerspolitie", zegt de beveiliging van het hotel. "Nu heeft dat geen zin meer." De rebellen die 's nachts patrouilleren zijn meteen ter plaatse. Als de bestuurders en bijrijders er niet al te slecht aan toe zijn, krijgen ze klappen, worden ze geblinddoekt op de grond gesmeten en in een busje afgevoerd. Welkom in de Volksrepubliek Donetsk. De wetteloosheid neemt iedere dag toe. De eerste bijnamen zijn al binnen. Donetsk heet in de volksmond Donbabwe, het rebellenbolwerk Loegansk is Loeganda. Bananenrepublieken.

Pistool als een plastic tas
Dat beeld wordt alleen maar bevestigd door Aleksander Borodai, de zelfbenoemde premier van het rebellengebied. In een konvooi van gestolen auto's, inclusief een bus met Duitse kentekenplaat, komt Borodai aan bij een hotel om met een delegatie uit Maleisië te onderhandelen over de vluchtrecorders. Hij stapt met een sigaret in de mond de lobby binnen, in zijn linkerhand een pistool, alsof het een plastic tas is. De zwarte doos van het toestel wordt midden in de nacht aan de delegatie overhandigd. Ze kijken er zuur bij. Niemand wil met de rebellen onderhandelen, maar het moet.

De ramp met vlucht 17 van Malaysian Airlines is voor de pro-Russische opstandelingen maar een detail. Het is oorlog, en dus moeten de posities worden versterkt. In Loegansk wordt al dagen zwaar gevochten, in Donetsk bestookt het Oekraïense leger de buurt rondom het treinstation al dagen met raketten. De maatregelen zijn draconisch. Behalve een algehele mobilisatie geldt er een avondklok. Wie na elf uur 's avonds op straat loopt, wordt ook achterin een busje afgevoerd. De strafmaatregelen zijn fors. Kruimeldieven en drugsverslaafden staan wekenlang met een schop in de loopgraven.

Steeds meer winkels sluiten de deuren, of plakken de ramen dicht tegen explosies. De uitbaatster van een speelgoedwinkel kan er om lachen. "Voor de zekerheid", zegt ze. "Maar de winkel blijft open. Pluchedieren marcheren altijd." Bij de naburige Adidaswinkel is het uitverkoop. Op alles is 70 procent korting. "We krijgen geen leveringen meer uit Kiev", klaagt een van de verkoopsters. "Ons Duitse hoofdkwartier heeft de opdracht gegeven de boel desnoods gratis weg te geven." Niet nodig, want de rebellen zijn maar wat blij met de uitverkoop. De drie strepen van het sportmerk, het is er het onofficiële uniform van crimi-nelen, dictators en rebellen.

De autosalons zijn weken geleden al leeggehaald. Uit voorzorg. Alleen bij de Geely-dealer in het centrum staat een witte auto. Verstopt achter een witte zuil. "Die rebellen confisqueren alles, ook gloednieuwe auto's", zegt Sergej, de eigenaar. Hij blijft op de zaak komen, waar de lucht van autobanden plaats heeft gemaakt voor de sterke geur van cognac. "Er zit weinig anders op", knipoogt de eigenaar. "Zelfs niet God, alleen ome Vladimir uit Moskou beschikt over ons lot."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234