Zaterdag 30/05/2020

De sheriff van Wall Street

BNP Paribas zal een monsterboete van vermoedelijk 6,5 miljard euro betalen in een zaak die de Amerikaanse overheid tegen de Franse bank aanspande. De man achter de harde Amerikaanse aanpak heet Ben Lawsky, hoofdtoezichthouder in New York. Of hoe een superflik de ergste nachtmerrie van BNP Paribas werd.

Als de top van de Franse bank BNP Paribas de jongste maanden niet goed slaapt, dan is dat voor een goed deel het werk van de 44-jarige toezichthouder Ben Lawsky. De kleinzoon van Joden die nazi-Duitsland ontvluchtten, werd drie jaar geleden benoemd tot hoofd van de toen net opgerichte financiële waakhond van de staat New York, het Department of Financial Services (DFS). Die overheidsdienst houdt toezicht op 4.400 instellingen, die samen een slordige 4.400 miljard euro vertegenwoordigen. Lawsky, trouwe luitenant van Andrew Cuomo, de democratische gouverneur van New York, was op dat moment nog een nobele onbekende, maar dat duurde niet lang.

De voormalige openbaar aanklager verklaarde bij zijn aanstelling de oorlog aan de banksector. En liet er geen gras over groeien. De eerste financiële instelling die hij aanpakte, was het Britse Standard Chartered, dat jarenlang verboden transacties met Iran gedaan had. Volgens Lawsky had de Britse bank het Amerikaanse financiële systeem opengezet voor - jawel - terroristen, wapenhandelaars, drugbaronnen en corrupte regimes. Hij dreigde er prompt mee de licentie van Standard Chartered in te trekken.

De banksector schrok zich een hoedje. Dit was nooit eerder gezien. Tot dusver betaalden bankiers bij overtredingen veeleer symbolische boetes die ze met de glimlach betaalden. Lawsky kreeg zware verwijten vanuit Britse hoek. Onder meer Londens burgemeester Boris Johnson, die de belangen van The City verdedigde, haalde hard naar hem uit. Maar zijn aanpak loonde. Tien dagen later legde Standard Chartered ruim 250 miljoen euro op tafel, het hoogste bedrag ooit afgedwongen door een lokale toezichthouder. Ook auditbedrijf Deloitte, dat de transacties van Standard Chartered probeerde te verdoezelen, kreeg een boete. Later dwong Ben Lawsky de Zwitserse zakenbank Crédit Suisse tot een boete van 1,9 miljard euro voor belastingfraude. Crédit Suisse ging ook over tot een schuldbekentenis. Het was meer dan twintig jaar geleden dat dat gebeurde op Wall Street.

De Terreur van Wall Street, de Beul van de banken, The Long Arm of the Lawsky: Lawsky's onverschrokken aanpak leverde hem heel snel enkele ronkende bijnamen op. Het New Yorkse weekblad The Village Voice beeldde hem op zijn cover af als een ouderwetse sheriff, pistool op de heup en geweerloop op de schouder. De vader van twee kinderen is een man met een missie, die geen schrik heeft om jacht te maken op grote namen. Ook vroeger al niet. Tussen 2001 en 2007 was hij federaal procureur in het zuiden van New York, waar hij verschillende leden van maffiaclans en drugsbaronnen achter tralies zette.

"Benjamin Lawsky brengt iets dat andere toezichthouders volledig ontberen: ijver en passie", zegt Bartlett Naylor van de Amerikaanse ngo Public Citizen in het Amerikaanse magazine The New Republic. Een passie die hij verantwoordt door de volharding die bankiers aan de dag leggen om wetten te overtreden: "Als het niet witwassen is, dan fiscale ontduiking. Als het geen fiscale ontduiking is, dan de manipulatie van rentetarieven. Je zou je beginnen af te vragen waar al die regelgeving voor dient", aldus Lawsky.

Terroristen

De harde aanpak van de banken heeft te maken met de kredietcrisis die het land hard raakte, maar ook met de strijd tegen terrorisme. Banken die zaken doen met landen die volgens de VS schurkenstaten zijn, moeten hard getackeld worden, vindt Lawsky. "Terrorisme heeft geld nodig om te overleven. We zullen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat banken niet voor de geldstromen zorgen van terroristen en vijandige staten", zo zei hij in The New York Post.

Opvallend: Lawsky dwingt niet alleen banken tot het betalen van grote boetes, hij pakt ook individuen aan. Op zijn aandringen stapte in de zaak BNP Paribas topman George Chodron de Courcel op en hij eist volgens The Wall Street Journal nu ook het hoofd van Vivien Lévy-Garboua, voorheen hoofd compliance en interne controle bij BNP Paribas Noord-Amerika. Die aanpak heeft te maken met het feit dat zijn dienst niet strafrechtelijk kan vervolgen, maar wel de bevoegdheid heeft om namen van fraudeurs bekend te maken en hen zo onder druk te zetten. Al benadrukt Lawsky zelf dat het ook een kwestie van principe is. "Als een bedrijf iets verkeerd doet, is dat omdat individuen binnen dat bedrijf iets mispeuteren. Het gaat om mensen. Als je vaststelt dat er iets fout gaat, zonder dat je de mensen kan vinden die daarvoor verantwoordelijk zijn, dan is dat omdat je niet goed genoeg gezocht hebt", zo citeert The New Republic Lawsky.

In een recente speech merkt hij op dat senior managers bij banken nooit ernstig vervolgd werden voor de financiële crisis, terwijl de schandalen in Wall Street bleven bestaan. De twee, zo meent Lawsky, hangen met elkaar samen. En hij neemt het andere regulatoren kwalijk dat ze het probleem nooit afdoende aangepakt heben. Met zijn aanpak hoopt hij hen wakker te schudden. "Wanneer er een gezonde competitie is tussen ons, zetten we elkaar aan om beter te doen", zo zegt hij in The Village Voice. Of zijn aanpak ook op langere termijn loont? Volgens sommigen zijn zware boetes nodig om banken tot betere inzichten te brengen. Ivan Van De Cloot: "Bankiers zijn nog altijd niet tot het inzicht gekomen dat ze werken in een bankmodel dat zijn beste tijd gehad heeft. Als zware sancties er kunnen toe bijdragen dat die reflectie er wel komt, is dat misschien een goeie manier om de dingen aan te pakken."

Politieke carrière

Critici, die de man bij de vleet heeft, zien in zijn harde aanpak veeleer een manier om een politieke carrière te lanceren. Lawsky studeerde rechten aan de prestigieuze universiteit van Columbia (New York) en ontwikkelde zijn politieke talent als medewerker voor Democratisch senator Charles Schumer.

De Amerikaanse pers maakte de vergelijking met ex-aanklager Elliot Spitzer, die ook hard optrad tegen Wall Street en gouverneur van New York werd. Hard optreden tegen de banken rendeert politiek, dat mag duidelijk zijn. Maar toch kijkt Lawsky maar beter uit: Spitzer moest in 2008 opkrassen na een bezoek aan prostituees. Wie kiest voor oorlog en willens nillens veel vijanden maakt, heeft zeker in de Amerikaanse politiek maar beter een onberispelijke levensstijl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234