Donderdag 20/02/2020

De Schulz-factor

Herinnert er zich nog iemand José María Gil-Robles? Of Nicole Fontaine en Josep Borrell. Pat Cox misschien? Hans-Gert Pöttering? Het waren allemaal presidenten van het Europees Parlement in de afgelopen tien jaar. Elk op hun manier waren ze verdienstelijk. Maar, laten we zeggen dat ze de loop der dingen nauwelijks hebben beroerd.

Dat is niet in de eerste plaats aan henzelf te wijten. De opbouw van de Europese instellingen is moeizaam, en de macht van het parlement is daar de thermometer van. Het halfrond werd door het veralgemenen van het medebeslissingsrecht de grote winnaar van het Lissabonverdrag, maar een volwaardig federaal parlement met een vaste politieke meerderheid en een oppositie die een Europese Commissie kan steunen of doen aftreden - en met afgevaardigden die eigen wetsvoorstellen kunnen indienen, het blijft politieke utopie.

22 jaar na de eerste rechtstreekse verkiezing van dat Europees Parlement zijn we er nog lang niet. Ook al wordt dat helemaal anders voorgesteld, er bestaan niet eens Europese verkiezingen, wegens geen Europese lijsten, laat staan een Europese verkiezingsuitslag. Het Europees Parlement is nog altijd een verzameling van nationaal verkozen delegaties die politiek versplinterd zijn. Pas tijdens de eerste week na de verkiezingen worden ze ineen gepuzzeld tot politieke fracties. En de nationale ambassades bij de EU en de nationale partijen houden de teugels van hun afgevaardigden in Straatsburg vast. Het zijn, behalve enkele notoire uitzonderingen, immers die nationale partijen die de lijsten voor de 'Europese' verkiezingen samenstellen. De plaatsen zijn duur en er wordt eerst in eigen kring gerekruteerd. Het is een van de weekste plekken in de Europese democratie dat Europese partijen een fictie blijven. Dat is nu goed te zien. Wat hebben Herman Van Rompuy, Angela Merkel, Nicolas Sarkozy, Jean-Claude Juncker en José Manuel Barroso, die zowat alle machtshefbomen van de Europese Unie in handen hebben maar allemaal tot dezelfde politieke groep behoren, al gezamenlijk bereikt als solidaire oplossing van de eurocrisis? En wat hebben Labour, de Franse PS en de Duitse SPD met elkaar gemeen? Guy Verhofstadt en Mark Rutte?

Afgelopen dinsdag verkoos dat Europees Parlement dus een notoir lid van de Duitse oppositie, de sociaaldemocraat Martin Schulz, als nieuwe voorzitter. Hij haalde geen briljante score met zijn 387 stemmen op 670. Maar dat beledigt hem niet. De Duitser is een gecontesteerde figuur omdat hij de afgelopen zeven jaar zijn mond niet hield als leider van de 'socialistische' groep in het Parlement. Er lopen er in Straatsburg niet zoveel rond die het aandurfden om de leiders van grote lidstaten publiek te kastijden, zoals Schultz het deed tijdens die memorabele zitting met Silvio Berlusconi. De nieuwe Parlementsvoorzitter werd op slag beroemd toen de voormalige Italiaanse premier hem na de terechtwijzing vergeleek met een nazikampwachter, een Kapo.

Een parlement heeft zo'n vechtjassen als Martin Schulz, Guy Verhofstadt of Daniël Cohn-Bendit hard nodig. Al stond Schultz destijds zo dicht bij Gerhard Schröder dat ook hij op het cruciale moment zijn veto opgaf tegen een veel te krappe Europese begroting. Hetzelfde gebeurde toen de Europese leiders de Portugees José Manuel Barroso verkozen als nieuwe Commissievoorzitter.

In de Europese wijk wordt er dus uitgekeken naar de factor-Schulz. Het Europees Parlement probeert al tien jaar reële macht te veroveren, sedert het de Commissie-Santer ten val bracht. De toegift die het na dat epos kreeg, werd geen onverdeeld succes. De voorzitter van het Europees Parlement mag sindsdien bij het begin van de Europese Raden de Europese leiders toespreken en daarna een persconferentie geven. Maar het werd een moment van recuperatie, veel meer dan affirmatie. De voorzitter van het Parlement stemt zijn speech af op hetgeen hij vanuit de delegaties verneemt. Niemand wil graag verliezer zijn. Waarop zich bij aankomst in het Justus Lipsiusgebouw, tussen de hagen camera's die op de Europese leiders afkomen, de verlamming voltrekt.

Naar de 'toespraak' die de parlementsvoorzitter op de Europese Raden mag houden, wordt er doorgaans beleefd geluisterd. Maar niemand kan het zich herinneren dat er lang werd nagepraat over wat hij zei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234