Maandag 19/04/2021

AchtergrondWoon-zorgcentra

De schrik regeert ook na de vaccinatie voort: al 120 rusthuizen houden deuren opnieuw gesloten

‘We willen niet terug naar de situatie van maart en april vorig jaar’, waarschuwt  Nils Vandenweghe, directeur van de Vlaamse Ouderenraad. Beeld Eric de Mildt
‘We willen niet terug naar de situatie van maart en april vorig jaar’, waarschuwt Nils Vandenweghe, directeur van de Vlaamse Ouderenraad.Beeld Eric de Mildt

Een aantal rusthuizen weert bezoekers in afwachting van de tweede prik voor hun bewoners. Ze doen dat uit schrik dat die door een uitbraak uitgesteld moet worden. ‘Mag niet’, klinkt het bij alle instanties. Al is er wel veel begrip voor de angst die er leeft.

Het was voor familieleden van bewoners van het woon-zorgcentrum Golf By Zilverduin in De Haan wel even schrikken. Die kregen donderdag allemaal een mail waarin stond dat door een burgemeestersbesluit het rusthuis preventief sluit, tot en met 20 februari. Bezoek is al die tijd verboden.

In de mail legt de directie uit waarom zo’n sluiting noodzakelijk is. Alle bewoners kregen ondertussen een eerste dosis van het vaccin. Om straks de tweede te kunnen krijgen, moet het rusthuis wel helemaal covidvrij zijn. De directie wil met een bezoekverbod voorkomen dat er virus binnensluipt waardoor die verlossende prik uitgesteld moet worden.

Het bewuste rusthuis blijkt lang niet het enige te zijn dat tussen spuit 1 en spuit 2 tot preventieve sluiting overgaat. Rusthuizen die sluiten, moeten dat melden aan het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. Volgens woordvoerder Joris Moonens zijn dat er ondertussen ongeveer 120. Al is niet duidelijk waarom ze dicht zijn. Wellicht zijn het niet allemaal preventieve sluitingen in afwachting van die tweede prik. “Dat kan ook omwille van een uitbraak zijn, of door een burgemeestersbesluit", legt Moonens uit. “Het lokale bestuur kan in een regio met veel verspreiding tot die beslissing overgaan. Denk maar aan wat Oostende deed nadat er gevallen opgedoken waren van de Zuid-Afrikaanse variant.”

Als het Agentschap een melding binnenkrijgt, dan worden de koepelorganisaties verwittigd. Die nemen dan contact op met de rusthuizen in kwestie. “Wij merken dat het vooral rusthuizen in West-Vlaanderen zijn, niet toevallig de regio waar al varianten opdoken”, zegt Margot Cloet, gedelegeerd bestuurd van Zorgnet-Icuro, die zegt contact gehad te hebben met dertien West-Vlaamse rusthuizen.

In De Haan is er inderdaad een burgemeestersbesluit, dat de twee rusthuizen op het grondgebied preventief sluit. Maar volgens burgemeester Wilfried Vandaele (N-VA) komt dat er wel op vraag van die rusthuizen zelf. “De schrik zit er goed in”, zegt de burgmeester. “Er zijn nog altijd heel wat uitbraken in rusthuizen. En wij krijgen als burgemeester dan die vraag van hen. Ik begrijp ook hun bezorgdheid. Als die tweede prik uitgesteld moet worden, zit er misschien te veel tijd tussen de twee dosissen, en dan is er niet eens zekerheid dat het allemaal werkt. Dus is onze redenering: vermijd een besmetting tussen de eerste en de tweede prik.”

Volgens Vandaele zou het ook makkelijkst zijn mocht dat een richtlijn zijn voor alle rusthuizen. Maar daar is Margot Cloet van Zorgnet-Icuro het niet mee eens. Bij de koepelorganisatie zijn ze de schrijnende verhalen over vereenzaamde bewoners uit de eerste golf nog lang niet vergeten. “Het mag absoluut niet de bedoeling zijn om bewoners opnieuw voor weken af te sluiten”, zegt Cloet. “Bezoek krijgen is voor het welzijn van die mensen absoluut belangrijk. Zelfs bij een uitbraak heeft een bewoner recht op één knuffelcontact.”

Hoogspanning

Ook de Vlaamse Ouderenraad roept op om geen rusthuizen preventief te sluiten. Dat is volgens hen een al te drastische paniekreactie. “We begrijpen dat de nieuwe varianten woon-zorgcentra onder hoogspanning plaatsen”, schrijft Nils Vandenweghe, directeur van de Vlaamse Ouderenraad, in een reactie. “Ook heel wat bewoners en familieleden zijn bezorgd. Tegelijk zijn we beducht voor de psychosociale impact op de bewoners. We willen niet terug naar de situatie van maart en april vorig jaar.” De Ouderenraad roept op om vooral de bewoners en hun familie in eventuele maatregelen te betrekken.

Al is er ook veel begrip voor de reflex van de rusthuizen die willen sluiten. Want met het hoge sterftecijfer uit de vorige golven in het achterhoofd is het ook begrijpelijk dat de rusthuizen er proberen voor zorgen dat de bewoners zo snel mogelijk ‘veilig’ zijn. Bovendien zijn er nog altijd opvallend veel uitbraken in woon-zorgcentra. Op de persconferentie van het Crisiscentrum bleek vrijdag dat nog altijd 33 procent van de besmettingen uit die rusthuizen komt.

“Uiteraard is dit begrijpelijk, maar toch moeten we proberen om hier een evenwicht in te vinden”, zegt Moonens, die er op wijst dat er vanaf maandag sneltesten ingezet kunnen worden bij de bezoekers van woon-zorgcentra. Vanuit Zorgnet-Icuro vertrok al een oproep naar de rusthuizen om niet zomaar preventief te sluiten, maar in te zetten op veilige manieren om bezoek toe te laten. De Taskforce Zorg publiceerde vorige week ook een update van haar richtlijn. Daarin staat dat preventief sluiten niet mag.

Of dat veel zal helpen, is maar de vraag. Want een burgemeestersbesluit is enkel een zaak van de burgemeester, klinkt het in De Haan. Als die oordeelt dat het voor zijn gemeente nodig is, dan mag hij nog altijd zo’n besluit uitvaardigen. De richtlijn daarentegen is wat ze is: een richtlijn en geen wet. “Het enige wat we kunnen doen, is proberen in dialoog te gaan met de rusthuizen en hen proberen overtuigen van het belang van het bezoek”, zegt Moonens. “Er is veel angst ja, maar na alles wat in de eerste golf gebeurde, is er een vrij grote consensus dat mensen op het einde van hun leven wel degelijk nood hebben om hun naasten te zien. Zij het wel in veilige omstandigheden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234