Maandag 27/06/2022

AchtergrondPolen

De Russen zijn verdreven van de Poolse menukaart

Pierogi ruskie, ofte Russian dumplings. Beeld © Zoonar.com/Gabriele Sitnik-Sch
Pierogi ruskie, ofte Russian dumplings.Beeld © Zoonar.com/Gabriele Sitnik-Sch

Het is een van de klassiekers van de Poolse keuken: pierogi ruskie. Maar door de oorlog in Oekraïne heeft het ravioli-achtige gerecht zijn langste tijd gehad. Dat wil zeggen, niet de gevulde deegbuideltjes zelf, maar wel hun naam.

Trouw

De boycot van alles wat Russisch is, treft ook de pierogi ruskie - spreek uit: pjerogie roeskje - die voor toeristen steevast worden vertaald als Russian dumplings. In plaats daarvan heten ze voortaan pierogi ukrainskie - Oekraïense pierogi’s.

“Het is een symbolische actie. We besloten ertoe nadat onze Oekraïense medewerkers ons erop hadden gewezen dat zij het woord ‘ruskie’ associëren met oorlog en wreedheid”, meldde een van de vele restaurants en winkels die dat woord de afgelopen maand schrapten.

Voor de meeste Polen lijkt het een uitgemaakte zaak; alles wat Russisch is moet overboord. En dus alles wat ruskie heet, in het Pools een pejoratieve benaming voor Russisch. Bij die gelegenheid maakt een grap uit de communistische tijd, toen Polen onder het juk van Moskou leefde, een comeback. In een zelfbedieningsrestaurant roept iemand uit de keuken: “Wie heeft de ruskie besteld?” Waarop een gast antwoordt: “Niemand! Ze zijn zelf gekomen.”

En nu zouden de Russen dus definitief uit de Poolse keuken moeten vertrekken. Maar de afgelopen weken ontstond een tegenbeweging, aangevoerd door historici. Ruskie betekent helemaal niet Russisch, zeggen zij. En pierogi ruskie zijn geen Russisch gerecht. De schelpvormige deegbuideltjes gevuld met een mengsel van witte kaas, aardappelen en ui komen uit Rus Czerwona, Rood-Roes, een historische regio die tegenwoordig deels in Polen, deels in Oekraïne ligt en die je op oude kaarten kunt terugvinden als Rood-Roethenië.

De historici hebben gelijk, maar het is niet verwonderlijk dat veel mensen zich verslikken in de geschiedenis bij het eten van wat dus Roetheense pierogi’s zijn. Roes was in de middeleeuwen een etnisch-geografische aanduiding voor een gebied dat grofweg het huidige Oekraïne, Wit-Rusland, het westen van Rusland en de oostrand van Polen omvatte. De middeleeuwse voorloper van Oekraïne heette Kiev-Roes. En het land van dictator Aleksandr Loekasjenko heet daar Wit-Rusland, letterlijk: Wit-Roes, oftewel Wit-Roethenië.

Na de middeleeuwen, toen de pierogi ruskie op het menu verschenen, lag bijna heel Roes/Roethenië in het Pools-Litouwse Rijk. In deze tijd raakte het woord Oekraïne in zwang. Maar tegelijkertijd groeide verder naar het oosten het grootvorstendom Moskou uit tot Rusland, dat aanspraak maakte op het hele middeleeuwse Roes. De aanval op Oekraïne laat zien dat de geschiedenis springlevend is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234