Dinsdag 18/05/2021

De royalty van de Olympos

Robert Carsens typische mix van kitsch en esprit, van seks en sentiment functioneert nog steeds

Opera l Semele van Haendel opnieuw in de Vlaamse Opera HHH

Stephan Moens

De inmiddels bijna tien jaar oude royaltypersiflage die Robert Carsen voor het festival van Aix-en-Provence van Haendels Semele maakte en die in 1998 voor het eerst in de Vlaamse Opera te zien was, heeft nauwelijks van haar flair verloren. De typische Carsenmengeling van kitsch en esprit, ernst en luim, seks en sentiment functioneert nog steeds.

Het stuk, dat constant pendelt tussen P.G. Wodehouse, Monty Python en Brideshead Revisited, verhaalt behalve grollen en obsceniteiten ook met een messcherpe en moderne psychologie de mechanismen van de seksuele en politieke macht. De scènes waarin die krachten beschreven worden, blijven de sterkste van de avond: Semele die uit de slaapkamer komt en haar seksuele aantrekkingskracht demonstreert ('Endless pleasure, endless love') bijvoorbeeld. Maar onmiddellijk daarna wordt ook Carsens manie om betekenissen te expliciteren en toe te voegen duidelijk: de gebaren van het (nochtans mooi zingende) koor, de schare vrijende stelletjes, dat hebben we al te vaak gezien.

Aan de andere kant zijn er prachtige momenten vol poëzie, bijvoorbeeld de grote slaapkamerscène in het tweede bedrijf. Bij de komische scènes, die vooral om Juno draaien, voel je soms ook de angst dat het allemaal over de schreef zal gaan, maar de stereotypie van het Windsorgebeuren houdt de soms nogal grove allusies scherp.

Enigszins problematisch blijft het einde. Bij Haendels librettist Congreve ziet dat er als volgt uit: Semele wordt door Jupiter doodgebliksemd omdat ze daar, op aanstoken van de als Ino verklede Juno, zelf om gevraagd heeft; Ino trouwt met Athamas en als troost komt Apollo vertellen dat uit de as van Semele een feniks zal verrijzen, een god machtiger dan Amor, Bacchus dus. Toegegeven, dat is niet eenvoudig op het toneel te zetten. Carsen tovert Apollo met een truc uit het stuk weg en laat je onbevredigd achter: wat is hier nu weer gebeurd? Als de macht van de mensen om elkaar de duvel aan te doen al zo groot is, wat moet dan niet die van de goden zijn? De tragisch-melancholische sterfscène van Semele is heel mooi, maar het ceremoniële gedoe daarna irriteert.

Soortgelijke gemengde gevoelens laten de zangers na. De vrouwenrollen zijn doorgaans mooi ingevuld. Allereerst de Semele van Laura Claycomb, virtuoos en sexy waar het kan, maar ook nukkig en verdrietig waar het moet. Sara Fulgoni is een kanon van een zangeres in de, als koningin van Engeland geportretteerde, komische rol van Juno. Zij wordt nuffig-kluchtig bijgestaan door Janis Kelly (Iris). Laura Nykänen (Ino) bezit een mooie altstem maar iets te weinig présence en geen perfecte Engelse dictie. Zwakker is het gesteld bij de mannen: Simon Kirkbride is een bleke Cadmus en Nicola Marchesini een irritant neuzelende en technisch onvolmaakte Athamas. Marlin Miller (Jupiter) heeft wel enige jeune-premieruitstraling en een mooi stemmateriaal, maar kan slordigheden in de stemvoering en de coloratuur moeilijk verbergen. Enkel de kleine rol van Somnus is volledig juist bezet met Graeme Danby.

In de orkestbak zitten niet meer, zoals in 1998, Les Musiciens du Louvre (het orkest van ex-muziekdirecteur Marc Minkowski) maar leden van het orkest van de Vlaamse Opera zelf. De Duitse dirigent Michael Hofstetter heeft ervaring met moderne orkesten die barokmuziek spelen, maar toch blijft de sound, met name van de strijkers, in de moeilijke akoestiek van de Gentse opera schraler dan die van een barokorkest. Ook stilistisch zit het resultaat tussen twee stoelen en bereikt daardoor slechts nu en dan, bijvoorbeeld wanneer Haendel weer eens met groot emotioneel aplomb de fagotten inzet, het gewenste dramatische effect.

Waar en wanneer Nog opvoeringen in de Vlaamse Opera, Gent op 16, 18, 21 en 23 december; in deSingel in Antwerpen op 4, 6, 8, 10, 12 en 14 januari.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234