Donderdag 21/10/2021

De rode vadermoord in Houthalen-Helchteren

Maandenlang duurde de kameradenstrijd in Houthalen-Helchteren. Burgemeester Alain Yzermans en zijn voorganger Jules D'Oultremont schuwden de zware woorden niet. Verraad, woordbreuk, politieke moord, tirannie, mediageilheid, de complimenten vlogen heen en weer. Valse doodsbrieven en protestbetogingen op de eerste gemeenteraad mochten niet baten. Jules D'Oultremont werd schaakmat gezet door zijn troonopvolger.

Door Erik Raspoet

De democratie leeft in Houthalen-Helchteren. Liefst tweehonderd belangstellenden - sommige bronnen hebben het over driehonderd - woonden dinsdagavond de installatie van het nieuwe gemeentebestuur bij. Toegegeven, de massale opkomst had meer met ramptoerisme dan met politieke burgerzin te maken. Niemand wilde de ontknoping missen van een politieke soap met shakespeariaanse allures die de Limburgse gemeente al drie maanden in de ban houdt. De protagonisten zijn burgemeester Alain Yzermans en zijn voorganger Jules D'Oultremont, allebei van sp.a-signatuur. De volkstoeloop was niet geheel spontaan. Jules D'Oultremont had zijn achterban gemobiliseerd om te protesteren tegen het 'verraad' van burgemeester Yzermans, die hem het OCMW-voorzitterschap heeft misgund. Het morrende volk speelde zijn rol met verve. Alain buiten, klonk het meerstemmig, leve de Jules. De politie had moeite om de gemoederen te bedaren, tot twee keer toe werd de vergadering geschorst. Maar uiteindelijk konden de schepenen toch de eed afleggen. Houthalen-Helchteren wordt nu bestuurd door een regenboogcoalitie, bestaande uit sp.a, VLD, Groen en het lokale OM-NU! Het boegeroep mocht niet baten, Jules D'Oultremont moet zich schikken in een bijrol als gemeenteraadslid.

Eerst de feiten. In 2000 werd Jules D'Oultremont (59) de eerste socialistische burgemeester in Houthalen-Helchteren, van oudsher een christendemocratisch bastion. D'Oultremont, een stamboeksocialist met syndicale achtergrond, verwierf in datzelfde jaar nationale bekendheid. Hij wierp zich op als leider van het volksprotest tegen de komst van asielzoekers naar het recreatiedomein Helchterhoef, tot grote woede van de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken en huidig sp.a-voorzitter Johan Vande Lanotte. Kennelijk werd die dissidentie hem niet zwaar aangerekend. Eind 2003 mocht D'Oultremont in het provinciebestuur de in opspraak gekomen Guy Vrijs vervangen. Omdat de functie van gedeputeerde onverenigbaar is met het burgemeesterschap, liet D'Oultremont zijn sjerp aan schepen Alain Yzermans. Was het destijds de bedoeling dat die zijn stoel warm zou houden met het oog op een eventuele terugkeer? Feit is dat Yzermans niet heeft gewacht op de rentree van zijn politieke mentor.

In de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen waren de machtsverhoudingen al duidelijk. Yzermans zou als lijsttrekker zichzelf opvolgen, lijstduwer D'Oultremont mocht uitkijken naar zes jaar OCMW-voorzitterschap. Verrassingen leken in Houthalen-Helchteren uitgesloten, want ook de coalitie lag op voorhand vast. In 2004, ruim op tijd dus, hadden sp.a en CD&V een akkoord ondertekend om de meerderheid voort te zetten. Toch zorgden de kiezers voor sensatie. Dwars tegen alle nationale trends in ging de sp.a fors vooruit. Twee zetels gewonnen, ten koste van coalitiepartner CD&V. Jules D'Oultremont haalde 2.100 voorkeurstemmen, zijn beste resultaat ooit, maar bijna duizend stemmen minder dan... Alain Yzermans. Vriend en vijand zijn het erover eens: de burgemeester heeft een slimme campagne gevoerd, onder meer door de allochtone stem uit de voormalige mijncité Meulenberg te verzilveren. Niet toevallig telt de nieuwe bewindsploeg twee allochtone schepenen, Rachid Assecour en Mustafa Aytar, een Marokkaanse en een Turkse Belg, netjes verdeeld.

Was de nederlaag van CD&V de oorzaak voor het mislukken van de onderhandelingen over de mandaatverdeling op de verkiezingsavond? Feit is dat de sp.a al 's anderendaags in alle stilte aan een regenboogcoalitie begon te werken. Ook Jules D'Oultremont ondertekende het bestuursakkoord, in de vaste overtuiging dat hij zes jaar lang OCMW-voorzitter zou worden. De poppen gingen aan het dansen toen die verwachting niet werd ingelost. Geen zes maar vier jaar OCMW-voorzitter plus een mandaat in een intercommunale huisvestingsmaatschappij, meer kon burgemeester Yzermans hem niet aanbieden. Sindsdien zit het er bovenarms op binnen de lokale sp.a. D'Oultremont voelde zich verraden en knoopte op eigen houtje nieuwe onderhandelingen aan met CD&V, een demarche die door Yzermans werd aangegrepen om hem helemaal uit het bestuur te wippen. De burgemeester weet zich daarin gesteund door de sp.a-Limburg, die zwaar tilt aan de kameradenstrijd. Hasselt greep zelfs in om de lokale partijvoorzitter te ontslaan, toen die zich openlijk achter D'Oultremont schaarde.

In café Centrum in Houthalen Oost worden late nieuwjaarswensen en politieke commentaren uitgewisseld. Houthalen Oost, na Meulenberg de grootste deelgemeente, is dé haven van Jules D'Oultremont. De stemming aan de toog is dan ook unaniem: het dumpen van Jules is een waar schandaal. Een van de kroegtijgers weet hoe de vork in de steel zit. "Het is een afrekening door Vande Lanotte", zegt Alex Verslegers, die dinsdag op het stadhuis is gaan betogen. "Die is nog altijd razend op Jules omdat hij zich destijds tegen dat asielcentrum heeft verzet. Vroeger werd hij door Stevaert in bescherming genomen, maar met Vande Lanotte als partijvoorzitter is hij een vogel voor de kat. Alain Yzermans? Die kiest voor zijn eigen carrière en laat Jules als een baksteen vallen. Slim, maar ik vind het ook laf. Want wie heeft Alain grootgemaakt?".

Nogal wat commentatoren voeren een verzwarende omstandigheid aan tegen de burgemeester. Terwijl hij Jules laat vallen, zet hij de deur open voor de Marokkanen en Turken uit Meulenberg. De toon wordt ranzig, het blanke Houthalen Oost is een van die rode bastions waar de zwarte partij een groot potentieel heeft. "De eerste schepen is een Marokkaan", stelt Alex Verslegers, die volgende keer Vlaams Belang stemt. "Khalid heet hij, geen slechte kerel, maar als Alain met verlof is, mag hij burgemeester spelen. Daar zal volk naar komen kijken. Houthalen-Helchteren, de eerste gemeente met een Marokkaanse burgemeester."

Voor alle duidelijkheid: Jules D'Oultremont is ook in Meulenberg populair. Nogal wat Turken en Marokkanen reageerden geschokt toen ze de doodsbrief van de gewezen burgemeester onder ogen kregen. Heden werd van ons ontnomen: Jules D'Oultremont. Het overlijdensbericht ziet er griezelig echt uit, zeker voor halfgeletterde lezers die de sarcastische toon niet kunnen vatten. Zonder scrupules politiek vermoord, staat er als doodsoorzaak, ingevolge eigenbelangen van voormalige 'kameraden'.

De zelfverklaarde aflijvige zit gezond en wel aan de hoek van de toog in zijn stamcafé. Aan een tafeltje achter zijn rug wordt er geschaakt. "Zo voel ik me", zegt hij. "Als een pion in een schaakspel." D'Oultremont heeft een heel eigen lezing van de partij waarin hij schaakmat werd gezet. De wraak van Vande Lanotte, daar gelooft hij niks van. Er was iets anders aan de hand: zowel Alain Yzermans als sp.a-Limburg hadden een zondebok nodig voor het opblazen van het voorakkoord met de CD&V, een gevoelige zaak die gelijkaardige afspraken in andere gemeenten op de helling dreigde te zetten. "Ik moest hangen", zegt hij. "Op een bepaald moment heeft Hasselt beslist dat ik geen enkel mandaat kreeg omdat ik de afdrachten van mijn mandaten niet in de partijkas had gestort. Een drogreden natuurlijk, op de vergadering over de mandaten heb ik die beschuldiging met een bankuittreksel weerlegd. Toen moesten ze weer een andere stok zoeken om mij te slaan. Ik was zogezegd naar CD&V gestapt om de regenboogcoalitie te saboteren, maar dat was helemaal mijn bedoeling niet. Ik wilde alleen polsen of we de coalitie met CD&V konden uitbreiden. Want zie je, die hele regenboogcoalitie is een wankel geval.

"Het wordt daar een permanente stoelendans, met gedeelde schepenmandaten en OCMW-voorzitters die elkaar aflossen. Dat kom ervan als je overal postjes beloofd. Zo heeft hij ook mijn positie ondermijnd. Wie zijn mond hield, kreeg een postje. Wie het voor mij durfde op te nemen, werd gedumpt. Ja, ze hebben me vier jaar OCMW-voorzitterschap aangeboden, maar ik heb principes. Beloftes zijn beloftes, we hadden zes jaar afgesproken. Had ik dat aanbod aangenomen, dan was ik zelf een postjesjager." D'Oultremont gebruikt zware woorden. "Ik heb altijd een tandem met Alain gevormd", zegt hij. "Nu steekt hij me een mes in de rug, als een kind dat niet kan wachten tot zijn vader sterft om de erfenis te incasseren. Waaraan heb ik dat verdiend? Toen ik dertig jaar geleden in de politiek stapte, was socialist hier nog een scheldwoord. Mijn eerste vergaderingen moesten achter de haag gebeuren, want niemand wilde gezien worden in het gezelschap van een socialist. Daarom ben ik zo ontgoocheld. In dertig jaar tijd hebben we hier steen voor steen een pracht van een huis gebouwd en nu het klaar is, word ik als architect buitengesloten."

Het beloven woelige tijden te worden in Houthalen-Helchteren. De regenboogcoalitie beschikt over een krappe meerderheid: 15 op 29 zetels. De positie van Jules D'Oultremont en voormalig sp.a-schepen Olga Van de Vloed is onduidelijk. Officieel maken ze deel uit van de socialistische fractie, maar bij de eerste gemeenteraad hebben ze al met de oppositie gestemd. Een zetel overschot is niet veel, zeker niet als straks het gevoelige dossier van de Noord-Zuidverbinding op tafel komt. Al decennialang zaait de kwestie verdeeldheid: moet de razend drukke N74 Lommel-Hasselt langs een tunnel of een omleidingsweg door Houthalen? De Vlaamse regering zal de knoop doorhakken na een Milieu-effectenrapport dat het gemeentebestuur onvermijdelijk voor een dilemma zal plaatsen. OM-NU is radicaal voorstander van een omleidingsweg, Groen mordicus tegen. "We zullen wel een consensus vinden", sust Alain Yzermans. "Ik heb een jonge en enthousiaste ploeg, we raken er wel uit."

Waarom er voor Jules D'Oultermont in die enthousiaste club geen plaats was? "Ik maak er liever geen woorden meer aan vuil", zucht de burgemeester. "Ik heb veel respect voor Jules. Hij is een monument voor Houthalen, maar hij heeft een karakterprobleem, hij kan geen compromissen aanvaarden. We hebben wekenlang geprobeerd hem aan boord te hijsen. Vier jaar OCMW-voorzitter plus een belangrijk mandaat binnen de intercommunale, dat is echt geen troostprijs. Maar voor Jules is het altijd alles of niks. Krijgt hij geen zes jaar, dan roept hij verraad en wentelt hij zich in een slachtofferrol. Weet je dat ik zelfs naar Hasselt ben gegaan om hem te verdedigen? Ze waren woedend omdat Jules weigerde zijn afdrachten aan de partij te betalen, als chantage om zijn zin door te drijven. Van Hasselt kreeg hij niks meer, maar ik ben gaan pleiten om hem toch nog die vier jaar te gunnen. Vadermoord, hou erover op, ik kan net zo goed over kindermoord beginnen, want deze heisa komt niet uit de lucht vallen. De voorbije twee jaar, toen hij nog gedeputeerde was, heeft hij er alles aan gedaan om mij zwart te maken. Hij kon het niet verkroppen dat ik het zo goed deed als burgemeester." De opstandige sfeer in café Centrum? Alain Yzermans ligt er niet wakker van. "Ik kom zelf uit Houthalen Oost", zegt hij. "Ik voel me daar nog altijd welkom. Neem nu die smakeloze grap met die doodsbrieven. Het was de bedoeling dat die voor alle ramen zouden hangen, als protest. Geloof me, ik heb er niet veel van gezien."

Ik heb altijd een tandem gevormd met Alain Yzermans. Nu steekt hij me een mes in de rug, als een kind dat niet kan wachten tot zijn vader sterft om de erfenis te incasseren. Waaraan heb ik dat verdiend?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234